د شپږېزه کرېکټ لیګ نهم پړاو سیالیو په ۱۴مه لوبه کې د راشد خان په لوبډلمشرۍ سپين غر پړانګانو د بست ساتونکو ته د ۱۹۳ منډې هدف وټاکه. د سپين غر پړانګانو په لوبډله کې حسن عيسی خېل ۶۳ او سمېع الله شينواري ۴۹ منډې جوړې کړې دي.
د شپږېزه کرېکټ لیګ د ۱۴ مې لوبې پچه د راشد خان په لوبډلمشرۍ سپین غر پړانګانو لوبډلې وګټله او لومړی يې د بست ساتوونکو په وړاندې د توپوهنې پرېکړه وکړه.
سپین غر لوبډلې په شلو اورونو کې د خپلو ۵ لوبغاړو په سوځېدو سره سیالې لوبډلې ته د ۱۹۳ مندو هدف وټاکه.
د بست ساتونکي لوبډلې په توپ اچونه کې نصير خان معروف خېل دوه لوبغاړي وسوځول.
اوس د رحمت شاه په لوبډلمشرۍ بست ساتونکي د دغه هدف د پوره کولو لپاره هڅه کوي.
ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل چې د تېر حکومت قومندان برات خان باختر د تېرې یکشنې په ورځ د بلوچستان ایالت په مرکز کویټه کې ترور شو. وژل شوی پخوانی قومندان برات خان د کویټې ښار په لورلايي سیمه کې د سبزيو هټۍ پرانیستې وه او خپل عادي ژوند یې کاوه.
د قومندان برات خان نږدې سرچینو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل، چې نوموړي په کویټه کې د سبزیو یوه هټۍ کې د دوو مخ پټو کسانو له خوا په ډزو ووژل شو.
سرچینو همداراز وویل؛ تر پېښې مخکې په وازي خوا ولسوالۍ کې د طالبانو مخکینی جنګي قومندان چې اسراییل نومیږي او اوسمهال د پکتیکا ولایت په لېوا کې دنده ترسره کوي، څو ځلې نوموړي ته زنګونه وهلي و او نوموړی یې پر مرګ ګواښه.
د سرچینو په خبره، قومندان برات خان اته کاله د پکتیکا ولایت په بېلابېلو ولسوالیو کې د قومندان په توګه دنده ترسره کړې ده.
یاد قومندان د جمهوریت له سقوط وروسته ایران ته ولاړ، خو هلته هم د طالبانو تر تعقیب لاندې و او د ایران حکومت هم له طالبانو سره همکاري کوله چې قومندان برات خان مجبوره شو له دغه هېواد څخه کراچۍ ښار ته ولاړ شي.
سرچینې همداراز زیاته کړه، چې قومندان برات په کراچۍ کې هم ارامه پرېنښودل شو او له بېلابېلو شمېرو ورته زنګونه او مسجونه کېدل، چې بیا د کویټي لورلايي سیمې ته ولاړ.
دغه سرچینه وایي، چې قومندان برات د خپلې کورنۍ وروستی نارینه و، چې ترور شو او تر هغه مخکې د کورنۍ نولس نور غړي یې هم چې ډېریو یې د جمهوریت پر مهال نظامي دندې درلودې، د طالبانو له خوا وژل شوي و.
د دغې سرچینې په وینا، د قومندان برات مړی یې تېره ورځ د کویټې په لورلایي سیمې کې خاورو ته سپارلی.
ویل کیږي، چې یاد قومندان نه اته کونډې او اتلس یتیمان پاتې دي، چې اوس د نوموړي په وژل کېدو سره بې برخلیکه دي.
قومندان برات له خپلو څو ملګرو سره کویټه کې اوسېده او اوسمهال د نوموړي د ملګرو ژوند هم له سختو امنیتي ګواښونو سره مخ دی.
د ویلو ده، چې جنرال سمیع سادات هم په خپل اېکس کې د یاد قومندان د وژل کېدل په غبرګون کې ویلي، چې د دغه وژل شوي افغان پوځي غچ به اخلي.
ښاغلي سادات دغه راز د پاکستان له حکومت هم غوښتي، چې د پخوانیو افغان پوځیانو خوندیتوب ته پام وکړي.
که څه هم د طالبانو واکمنېدو په درشل کې ملا هبت الله خپلو مخالفانو ته ټولبښنه وکړه، خو بیا هم وخت نا وخت د پخواني نظام کارمنان په تېره نظامیان په مرموز ډول وژل کېږي او یا هم د دې ډلې په زندانونو کې شکنجه او ځینې وخت وژل کېږي.
په دې هکله د ملګرو ملتونو په ګډون د بشري حقونو مختلفو ادارو رپوټونه خپاره کړي، خو طالبان یې ردوي.
د شپږیزې لیګ په ۱۳مه لوبه کې امو نهنګانو لوبډلې د مس عینک لوبډلې ته په ۲۵ منډو ماتې ورکړه. دا په روان لیګ کې د مس عینک لومړۍ ماتې او د امو نهنګانو درېیم بری دی.
د نننۍ لوبې پچه د مس عینک لوبډلې ګټلي وه او د توپ اچونې پرېکړه یې کړي وه.
د لوبې په لومړۍ پاڼۍ کې د امو نهنګانو توپ په زړه پوري لوبه نندارې ته وړاندې کړه.
د دغې لوبډلې توپ وهونکو، شاهدالله کمال ۴۹، زبید اکبري ۴۹، عبدالماک ۳۲ او محمد اسحاق د ۱۹ منډو په مټ د پنځو لوبغاړو په زیان سره سیالې لوبدلې ته د ۱۹۱ منډو هدف ورکړ.
بلخوا بیا د مس عینک لوبډلې توپ اچونکو ضیا الرحمن اکبر دوه، محمد نبي، عبدالرحمن او یما عرب یوه یوه ویکېټه تر لاسه کړه.
خو د لوبې په دویمه پاڼۍ کې د ابراهیم ځدراڼ د ۵۲ او وفي الله تره خیل د ۴۱ منډو جوړیدو سره بیا د امو نهنګانو توپ اچونکو سیالې لوبډلې ته د ورکړل شوي ۱۹۱ منډو هدف څخه په ښه توګه دفاع وکړه.
د امو نهنګانو لپاره په توپ اچونه کې عظمت عمرزي درې، فضل الحق فاروقي، شاهدالله کمال او قیس احمد یوه یوه ویکېټه واخیستله.
په روان لیګ کې مس عینک لوبډلې دا پنځمه لوبه وه چې ترسره یې کړه او په لومړي ځل یې ماتې وخوړله.
بل خوا امو نهنګانو لوبډلې نن شپږمه لوبه ترسره کړه، چې درې لوبې یې ګټلې او درې یې بایللې دي.
د نن لوبې غوره لوبغاړي جایزه د امو نهنګانو لوبډلې الراونډر لوبغاړی شاهد الله کمال ته ورکړل شوه.
کمال په توپ وهنه کې په ۲۳ توپونو ۴۹ منډې جوړې کړې او په توپ اچونه کې یې یوه ویکېټه ترلاسه کړه.
یوناما وايي، که څه هم له ۲۰۲۱ کال راهیسې په افغانستان کې شخړې پای ته رسېدلې دي، خو په بشرپالو چارو کې د افغان ښځو او نجونو ګډون کم کړل شوی دی. د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي د ځانګړي استازي مرستیال په دې اړه خواشیني ښودلې.
د ملګرو ملتونو سیاسي استازولۍ د اګسټ ۱۹مه د بشپرپالنې نړۍوالې ورځې په مناسبت ویلي، چې افغانستان له ډېر وخت راهیسې د بشرپاله مرسته رسوونکو لپاره له ګواښونو ډک هیواد دی.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي د ځانګړي استازي مرستیال ایندریکا راټواټي وايي، له ۲۰۲۱ کال راهیسې د بشرپاله فعالیتونو په برخه کې د افغان ښځو او نجونو ونډه کمه شوې ده.
نوموړی وايي: «دا د بریالیتوب په لاره کې ننګونې وړاندې کوي.»
ښاغلی انډریکا وايي؛ له بندیزونو او ننګونو سره سره په ټول هیواد کې د افغان مېرمنې او نارینه مرستندویه کارکونکي په افغانستان کې د بشردوستانه مرستو رسولو په برخه کې د ملا تېر په توګه پاتې دي.
نوموړی زیاتوي: «په بشردوستانه کړنو کې د افغان ښځو او نارینه وو بشپړ ګډون خورا مهم دی ځکه چې موږ ښځو او نجونو ته په خوندي او دوامداره توګه ورسیږو»
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي د ځانګړي استازي مرستیال وايي، د نړۍ مشران، اوس له بل هر وخت څخه ډیر اړتیا لري چې د بشردوستانه کارمنانو ساتنه تضمین کړي او د دوی کار وړ او ځواکمن کړي.
د نوموړي په خبره د بشردوستانه کارکوونکو او مرستو، په ځانګړې توګه له ښځینه مرستندویه کارکونکو پرته به د میلیونونو خلکو ژوند او هوساینه به له ګواښ سره مخامخ وي.
د یوناما د معلوماتو له مخې، ۲۰۲۳ کال د بشرپالنې د کارکوونکو لپاره خونړی او ۲۰۲۴ به ښايي تر هغه بدتر وي.
د طالبانو د امربالمعروف او شکایتونو اوریدو وزیر کندوز کې یوې غونډې ته د وینا پر مهال ویلي، چې د «شریعت پلي» کولو په برخه کې د هیچا فشار نه مني. محمد خالد حنفي، دا نه دي ویلي چې په دې برخه کې د چا له فشار لاندې دي.
د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون نن دوشنبه د (زمري ۲۹مه) په ایکس پاڼه لیکلي چې د دغې ډلې د امربالمعروف او شکایتونو اوریدو وزیر محمد خالد حنفي کندوز ولايت ته تللی او هلته یې له ديني عالمانو او قومي مخورو سره په غونډه کې ويلي، چې دغې ډلې «جهاد د اسلامي شریعت د پلي کیدا لپاره کړی او په دې برخه کې د بل چا فشار ته غاړه نه ږدي.»
ملي ټلویزیون د حنفي له قوله ویلي، چې د طالبانو حکومت ټول چارواکي یې اړویستي چې د خپل مشر هر ډول فرمانونه ومني او پلي یې کړي.
خو حنفي په خپلو خبرو کې دا نه ویلي، چې د اسلامي شریعت د پلي کولو په برخه کې چا او یا کوم هیواد پر فشار راوړی.
تېره ورځ د طالبانو د دفاع وزیر ملا محمد یعقوب هم د افغانستان د خپلواکۍ د بېرته ګټلو د ۱۰۵مې کلیزې نماځغونډه کې پرته له دې چې د کوم هېواد نوم یاد کړي وویل، چې په «افغانستان کې نه چا فرمایش منو او نه هم د چا په فرمایش حکومت جوړول منو.»
واک ته د طالبانو تر رسیدو وروسته درې کاله کیږي، چې نړۍواله ټولنه او د سیمې هیوادونه له طالبانو غواړي چې په افغانستان کې دې ټولګډونه حکومت جوړ کړي او د وګړو ټول بشري حقونه دې په پام کې ونیسي، خو طالبان وايي، دوی د خپلې خوښې حکومت کوي او د نورو دا ډول څرګندونې په خپلو چارو کې لاسوهنه بولي.
طالبان هر وخت په ځانګړي ډول د کوم هیواد نوم نه اخلي او په خبرو کې یوازې په اشارو سره هغو هیوادونو او سازمانونو ته پیغام رسوي چې دوی ېې غوښتنې نه مني.
د طالبانو کډوالو وزارت وايي، په لغمان کې یې د ۳۰ ښځینه نابینایانو لپاره د زدهکړو مرکز پرانیستی دی. طالبان وايي، په دغه مرکز کې به ۳۰ نابینا ښځې د زدهکړو ترلاسه کولو تر څنګ میاشتنی معاش هم ورلري.
د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ د (زمري ۲۹مه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې د لغمان ولایت مرکز اړوند سلطان قاضي بابا په سیمه کې یې د نابینابانو لپاره یو مرکز پرانیستی.
د کډوالو وزارت ویلي، چې یاد مرکز یې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ په مرسته جوړ کړی.
په دغه مرکز کې به ۳۰ تنه ښځینه نابینایانو ته زدهکړې ورکول کیږي. خو نابیا ښځو ته د زدهکړو د څرنګوالي په اړه نور جزیات نه دي ورکول شوي.
د کډوالو وزارت وايي، د نابینایانو د زدهکړو په دغه مرکز کې به ښځینه نابینایانو ته د زدهکړو تر څنګ هره میاشت ۲۰ زره افغانۍ هم ورکول کیږي.
د کډوالو وزارت د ښځينه نابینایانو د زدهکړو له مرکز څخه د ښځینه زدهکوونکو انځورونه نه دي خپاره کړي.
د طالبانو له لوري د نجونو او ښځو پر زدهکړو او کار کولو د بندیزونو له امله دمګړۍ په هېواد کې په میلیونونه نجونې له زدهکړو او کار کولو بې برخې دي.