پاکستاني رسنۍ وايي، په دغه هیواد کې د انساني قاچاق یوه ډله نیول شوې ده

دا د اکټوبر له اوومې راهیسې له اردن سره د پولې په اوږدو کې د خپل ډول لومړی برید و.

د تېر کال د اکټوبر میاشتې په اوومه فلسطیني اسلامپالې ډلې حماس د اسراییل پر سویلي سیمو برید وکړ،‌ چې په پایله کې یې ۱۲۰۰ اسراییلیان او بهرنیان ووژل شول.

وروسته بیا اسراییل د دغه برید په ځواب کې په غزه پراخ ځمکني او هوايي بریدونه وکړل او نږدې ټوله غزه یې ورانه.

د اسراییل په بریدونو کې له ۴۰ زرو څخه زیاد فلسطینیان وژل شوي او په ټوله سیمه کې تاوتریخوالی زیات شوی دی.‌

اسراییلي چارواکو وویل، چې د نن ورځې برید د اسراییل تر کنټرول لاندې د سوداګریزو توکو په یوه سیمه کې شوی چېرې چې د اردن بار وړونکې لارۍ لوېدیځې غاړې ته ننوتې.

دغه کرښه چې د پاچا حسین د پُل په نوم هم یادیږي، د ارام سمندر په شمال کې د عمان او بیت المقدس تر منځ پرته ده.

د کورنۍ د غړو په وینا؛ برید کوونکی ۳۹ کلن د لارۍ چلوونکی و، چې د اردن په سوېل کې د حوییتات قبیلې څخه راغلی و.

د اسراییل پوځ ویلي: "یو ترهګر په یوه لارۍ کې له اردن څخه د ایلنبي پُل سیمې ته نږدې شوی، له لارۍ څخه وتلی او په پُل کې یې د اسراییل پر امنیتي ځواکونو ډزې کړې دي."

پوځ زیاته کړې: "ترهګر د امنیتي ځواکونو له خوا له منځه یوړل شوی، د برید په پایله کې درې اسراییلي ملکي وګړي ووژل شوي دي."

اردن د ډزو په اړه پلټنې پیل کړي او د اردن یوه چارواکي ویلي دي چې دغه سرحدي دروازه تړل شوې ده.

نوموړې نن یکشنبه په یوې ویډیويي پیغام کې د پښتنو پر سیاسي مشرانو "اسفندیار ولي خان، مولانا فضل الرحمان، محمود خان اڅکزي" او نورو غږ کړی، چې د اکټوبر په یوولسمه نېټه د کېدونکې قومي جرګې څخه دې ملاتړ وکړي او د پښتنو اساسي ستونزو ته دې تم شي.

د ګیله من وزیر مور د پښتنو مشرانو تر منځ پر اتفاق ټینګار کړی او ویلي یې دي، چې خپل زوی یې د پښتانه قوم لپاره قربان کړی دی.

ټاکل شوې، چې د پښتو ژغورنې غورځنګ مشر منظور پښتین د اکټوبر په ۱۱مه نېټه په پښتونخوا کې یوه لویه قومي جرګه راوغواړي او په دې جرګه کې د پښتنو پر ستونزو او د پاکستان له حکومت سره په پرتو کشالو بحث وشي.

دا پرېکړه وروسته له هغې وشوه، چې د پښتون ژغورنې غورځنګ مخکښ غړی ګیله من وزیر په اسلام اباد کې له زخمي کېدو وروسته مړ شو.

د نوموړي پر مړینه په افغانستان او پاکستان کې مېشتو پښتنو پراخ غبرګونونه وکړل او د هغه مړینه یې د پاکستان د ریاست کار وباله.

دا به لومړی ځل وي، چې په پښتونخوا کې لویه قومي جرګه راغوښتل کیږي.

روسي ځواکونو د ۲۰۲۲ کال په فېبرورۍ کې په اوکراین د یرغل له پیل راهیسې د اوکراین د خاورې پنځمه برخه نیولې ده.

دغه ځواکونه اوس د اوکراین په ختیځ کې د دونباس سیمې د نیولو هڅه کوي، چې پراخوالی یې شاوخوا د افغانستان د پنځمې پرخې په اندازې دی.

د روسیې دفاع وزارت ویلي، چې د دوی ځواکونو د نووهرودیفکا ښار نیولی، چې له پوکروفسک ښار څخه ۱۲ کیلومتره لرې پروت دی.

پوکروفسک ښار د اوکرایني ځواکونو لپاره د اکمالاتو مهم مرکز بلل کیږي.

دغه ښار تر جګړې مخکې ۱۴۰۰۰ نفوس درلود.

په اوکراین کې زېږیدلی روسي پلوه پوځي بلاګر یوري پوډولیاکا هغه نقشه خپره کړه، چې ښیې روسي ځواکونه له پوکروفسک څخه لږ تر لږه 7 کیلومتره لرو سیمو باندې بریدونه کړي دي.

ولسمشر ولادیمیر پوتین تېره اونۍ وویل، چې د کورسک په سیمه کې د اوکراین برید د اوکراین په ختیځ کې د روسیې د پرمختګ په کمولو کې پاتې راغلی؛ خو د روسي ځواکونو پر وړاندې یې د کییف دفاع کمزورې کړې ده.

د اوکراین لوړپوړي پوځي قوماندان د پنجشنبې په ورځ وویل، چې د کورسک په سیمه کې د کییف عملیات پر مخ روان دي او په تېرو شپږو ورځو کې په پوکروفسک کې د روسیې ځواکونو هیڅ پرمختګ نه دی کړی.

هغه وویل، چې د کورسک د عملیاتو یوه موخه دا وه، چې د روسیې ځواکونه له نورو سیمو څخه وباسي، په ځانګړې توګه د پوکروفسک او کورخوف څخه.

هغه زیاته کړه، چې روسیې لوی شمېر ځواکونه کورسک ته استولي وو؛ خو د پوکروسک جبهه هم پیاوړی کوي.

د اوکرایین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي ویلي دي، چې د کورسک عملیات هم د دې لپاره وو، چې د روسي ځواکونه له پولې څخه د مخالف لوري ته د تېرېدو مخه ونیسي.

روسیه اوس مهال د دونباس شاوخوا ۸۰٪ خاوره باندې کنټرول لري.

په ختیځ کې د روسیې د وروستیو پرمختګونو سرعت ته په پام سره د روسیې ځینې جنګي واحدونه ښايي د دې توان ونه لري چې لا پراخې سیمې وساتي.

پوتین د ۲۰۲۲ کال د فېبرورۍ په میاشت کې اوکراین ته د لسګونو زرو پوځیانو د استولو امر وکړ او دغه جګړه یې د ځانګړو پوځي عملیاتو په نوم یاده کړه.

اوکراین او لویدیځو ملاتړو یې ژمنه کړې، چې روسي ځواکونو ته به ماتې ورکړي او ټول روسي ځواکونه به له اوکراین څخه اوباسي.

د خوړو نړۍوال پروګرام په خپل اېکس کې لیکلي، چې په افغانستان کې ښځې تر ټولو لږ خواړه ترلاسه کوي او د بشري مرستو په کمېدو سره خوړو ته د ښځو لاسرسی نور هم بدتر شوی دی.
ملګرو ملتونو خبرداری ورکړی، چې په افغانستان کې ډېری ښځې مجبوره شوې دي، چې خپل ماشومان سوال کولو ته واستوي او د دوی یوازیني خواړه هغه څه دي، چې ماشومان یې تر لاسه کوي.
دغه سازمان په افغانستان کې اقلیمي ناورین ته هم په اشارې سره ویلي دي، چې په وروستیو میاشتو کې زرګونه کسان د سېلابونو او واورو له امله په بېلابېلو سیمو کې مړه شوي دي.
د خوړو نړۍوال پروګرام زیاته کړې ده، چې ښځې د دې له امله چې ډېر په کور کې پاتې کیږي، له یادو پېښو څخه اغېزمنې کیږي.
د جورج ټاون د انسټیټیوټ او د اسلو د څېړنو د موسسې د شمېرو له مخې، چې د ۲۰۲۳ کال په وروستیو کې خپرې شوې، افغانستان د ۱۷۷ هېوادونو په منځ د ښځو د پرمختګ په برخه کې په وروستي ځای کې دی.

په افغانستان کې د طالبانو دویم ځل واکمنۍ په دغه هېواد کې لومړنیو حقونو ته د ښځو لاسرسی محدود کړ، د زده کړو او کار حق یې تر امر ثاني پورې وځنډول شو او د ښځو مخ او غږ عورت وګرځول شو.

سرچينو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې د پاکستاني طالبانو تحريک او افغان طالبانو ترمنځ هم اړيکې خرابې شوې دي.

سرچينه زياتوي، چې د پاکستاني طالبانو تحريک څو ورځې وړاندې خپل منځني ناسته کړې او پرېکړه یې کړې، چې د افغان طالبانو له لوري دې پر دوی لګېدلو بنديزونو ته نه ګوري او خپل بريدونه دې زيات کړي.

ویل کيږي، چې د افغان طالبانو په امر ټي ټي پي په پاکستان کې دننه لوی او ځانمرګي بريدونه بند کړي وو، چې له دې وروسته یې د بيا پيل خبرداری ورکړی.

د ټي ټي پي مشر خپلو قوماندانانو ته ویلي: « د افغان طالبانو له خوا پر دوی لګېدلي بندیزونه مه منئ، قوماندانو ته امر کوو هر څومره لوی بریدونه چې کولی شي، ترسره یې کړئ.»

د پاکستاني طالبانو تحريک په يوه تازه اعلاميه کې خپلو قوماندانانو ته د يوالي امر کړی او له هغوی يې هم غوښتي، چې: «له دې وروسته پر ډېورنډ کرښه د عملياتو اجازه لري، تر څو تشکيلاتو ته د ننوتلو لارې خلاصې شي.»

د پاکستاني طالبانو تحريک په اعلاميه کې راغلي، چې په نيول شويو سیمو کې دې د وسلو سره وګرځي: «هغه سرحدي سیمې، چې زموږ د قربانيو په برکت فتحه شوې دي مجاهدين دې مسلح پکې وګرځي.»

په دې اعلاميه کې ټي ټي پي خپلو قوماندانو او سرتېرو ته ويلي، که افغان طالبان یې په کور چاپه وهي او يا وسلې ځني اخلي نو په ګډه دې د خپل ځان او ناموس دفاع وکړي.

ټي ټي پي په دې اعلاميه کې خپلي چارې «دفاعي جهاد» بللې دي او وايي، چې په دې لاره کې د «امام اجازه» شرط نه ده او په سیمه کې ګاونډیانو ته باید د ګډون بلنې ورکول شي.

سرچينه وايي، چې د پاکستان طالبانو تحريک له لوري په مومندو ولسوالۍ د امنيتي ځواکونو پر یوې اډې لوی بريد پر دوی د لګېدلو بنديزو د ماتېدو پيل دی.

دوې ورځې وړاندې د پاکستان د طالبانو تحریک (ټي‌ټي‌پي) په یوې خبرپاڼې کې ویلي وو، چې دوی د مومندو ولسوالۍ په غلنۍ سیمه کې د امنیتي ځواکونو پر یوې اډې برید کړی او امنیتي ځواکونو ته یې د پراخې مرګ ژوبلې د اړولو ادعا کړې.

د پاکستان ځینو امنیتي سرچینو هم برید تاييد کړی او ویلي یې دي، چې دوی تر دې مهاله دوه ځانمرګي بریدګر وژلي دي.

وروسته له هغې چې په افغانستان کې طالبان یو ځل بیا واک ته ورسېدل په پاکستان کې د پاکستاني طالبانو هلې ځلې پیاوړې او په دغه هېواد کې امنیتي وضعیت ګډ وډ شو.

د پاکستان د پوځ په ګډون سیاسي ادارې په پاکستان کې د خراب امنیتي وضعیت پړه پر افغان طالبانو اچولې ده او ویلي یې دي، چې ټي ټي پي د پټنځایونو په توګه د افغانستان خاوره کاروي؛ خو افغان طالبانو بیا دا ادعاوې رد کړې دي.