طالبانو د ایران په یوه کان کې د مړو شویو کسانو له کورنیو او ایران سره خواخوږي ښودلې ده

دغه اژانس د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزات له قوله لیکلي، چې له پاکستان او ایران څخه د افغان کډوالو د اېستلو په لړ کې تېره ورځ له یادو ګاونډیو هېوادونو څخه ۱۵۷ افغان کډوالې کورنۍ راستنې کړل شوې.

د راپور له مخې، ۲۰ کورنۍ د ننګرهار د تورخم، ۴۳ کورنۍ د کندهار د سپین بولدک، ۶۵ کورنۍ د نیمرو د وریښمو پله او ۲۹ کورنۍ د هرات د اسلام کلا له لارې هېواد ته راستنې کړل شوې دي.

د باختر اژانس د معلوماتو له مخې، تازه له راستنو کړل شویو کډوالو سره د طالبانو له لوري د مرستو تر څنګ یو شمېر دغه کډوال یې خپلو اصلي سیمو ته لیږدولي دي.

د راپورونو له مخې، د ایران د کرمانشاه لوی څارنوال بیا ویلي، چې دغه ولایت ته د افغانانو په ورتګ بندیز دی.

د دغه ولایت لوی څارنوال حمید رضا کریمي تېره ورځ خبرداری ورکړی، چې که هر چا افغان کارګرانو ته کار ورکړی وو، قانوني چلند به ورسره وشي.

دا په داسې حال کې ده چې په دې وروستیو کې ایران په دغه هېواد کې له افغان کډوالو سره چلند خورا سخت کړی او ډیری افغانان وايي، چې ایراني پولیس پر پاسپورټ او ویزې سربېره هم افغانان نیسي او له یاد هېواده یې باسي.

ټاکل شوې د برېکس سرمشريزه د اکټوبر له ۲۲مې تر ۲۴مې د روسيې په کازان ښار کې جوړه شي.

د روسیې دولتي خبري اژانس ریانوستي ویلي، دغه لیک د طالبانو د سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي له لوري، د ولادیمیر پوتین مرستیال یوري اوشاکوف ته استول شوی دی.

عزیزي یوري اوشاکوف ته په یوه لیک کې ویلي، «موږ د برېکس په غونډه کې د طالبانو د رییس الوزرا د اقتصادي مرستیال عبدالغني برادر په مشرۍ د یوه لوړپوړي پلاوي د ګډون لېوالتیا لرو.»

د برېکس ډلې اصلي غړي برازیل، روسیه، هند، چین او سوېلي افریقا ده. دغه ډله د روان کال په پیل کې د مصر، سعودي عربستان، متحده عربي اماراتو، ایران او ایتوپیا په غړیتوب سره پراخه شوه.

روسیې ویلي، چې راتلونکې غونډه به په درېیو مهمو برخو کې د همکاریو پر پراختیا لکه: سیاسي او امنیتي، اقتصادي او مالي او کلتوري اړخونو راټوله وي.

د دوشنبې په ورځ د (تلې دویمه نېټه) ملګرو ملتونو د ملالي یوسفزۍ یو ویډیويي پيغام خپور کړی، چې نوموړې په کې د طالبانو له لوري د افغان نجونو او ښځو د حقونو د تر پښو لاندې کولو په اړه څرګندونې کړې.

ملاله یوسفزۍ وايي، په افغانستان کې د نجونو حقونو ته ګواښ په هر ځای کې د نجونو حقونو ته ګواښ دی.

د سولې د نوبل جایزې ګټونکې ملاله یوسفزۍ وايي، تر هغه وخته پورې به په کراره نه کیني چې د یوې عادلانه ټولنې رامنځته کولو او په ځانګړې توګه د افغان نجونو او ښځو لپاره نړۍ لاس په کار شوې نه وي.

ملالې یوسفزۍ تېره ورځ هم د ملګرو ملتونو ودانۍ مخې ته له یو شمېر نورو ښځينه فعالانو سره په اعتراض کې ویلي و، چې د نړۍ مشران دې د نجونو غوښتنې واوري او د ملګرو ملتونو په راتلونکې ناسته کې دې د دوی غوښتونو ته لومړیتوب ورکړي.

نوموړې ویلي و :«په افغانستان کې نجونې منځنيو ښوونځيو ته له تګه ګرځول شوې. په غزه کې نجونې د دوامداره بمباریو لاندې ژوند کوي. په نایجریا کې نجونې له ناورین او سېلابونو سره مخ دي»

په دې وروستیو کې لوېدیځ مېشتو د بشر او ښځو حقونو فعالانو پر نړۍ فشار ډیر کړی چې په افغانستان کې د بشري حقونو د سرغړونو په اړه نور باید چوپ پاتې نه شي او له طالبانو دې د هغوی د سرغړونو حساب واخیستل شي.

د اسټرالیا د نړۍوالو چارو انسټیټیوټ د یکشنبې په ورځ د تلې په لومړۍ نېټه په نړۍواله ټولنه کې د مخالفینو د غږ د خاموشه کولو لپاره د طالبانو د هڅو په اړه یوه مقاله خپره کړې ده او اعلان یې کړی، چې ملګرو ملتونو ددې هڅو پر دوام له طالبانو سره د دوحې په درېیمه غونډه کې د ښځو د نه ګډون په اړه هوکړه او له اجنډا څخه د جنسیتي توپیر موضوع لرې کړه.

دغه بنسټ وايي؛ طالبانو هڅه کړې چې د افغانستان د ځینو سیاسي استازولیو له لورې خپاره شوي اسناد چې د دوی اطاعت نه کوي، باطل اعلان کړي او ځینو هېوادونو بیا په دې برخه کې له طالبانو ملاتړ کړی دی.

د اسټرالیا د نړۍوالو چارو انسټیټیوټ استدلال کوي، کله چې لوېدیځ هېوادونه طالبان په رسمیت نه پیژني، نو د طالبانو پیغامونه او غوښتنې د دغو هېوادونو لپاره داخلي قانوني اهمیت هم نه لري.

یاد سازمان ټینګار کړی، چې د دغو هېوادونو له خوا د طالبانو د غوښتنو منل د دې ډلې اهمیت زیاتوي.

په همدې حال کې دغه انسټیټیوټ وايي، چې د طالبانو د سیاسي اپوزیسیون د ځپلو او خاموشه کولو له هڅو وروسته د ناروې او برېتانیا هېوادونو په لندن او اوسلو کې د افغانستان سفارتونه تړلي دي.

دغه سازمان ویلي، چې یادو دواړو هېوادونو د افغانستان سفارتونه تړلي، خو د «شرم له مخې» یې په خپلو رسمي پاڼو کې د افغانستان د سفارتونو د تړلو اعلان نه دی کړی.

د اسټرالیا د نړۍوالو چارو انسټیټیوټ هم په ډاګه کړې، چې برېتانیا او ناروې شاید د خپلو داخلي ستونزو له امله د افغانستان سفارت تړلی وي او غواړي، د دغه هېواد د وګړو په شړلو کې له طالبانو سره د همکارۍ په تضمین سره د کډوالو په اړه د خلکو احساسات کنټرول کړي.

د دغه سازمان په خبره؛ د هغو سفارتونو له خوا چې د طالبانو په کنټرول کې نه دي د صادرو شویو اسنادونو نه منل کېدل، د هغه څه په پرتله چې تصور یې کېږي، لږ عملي اهمیت لري.

دغه سازمان ټینګار کړی، چې د واک دعوه کوونکي هیڅ قانوني حق نه لري چې د حکومت په توګه په رسمیت وپېژندل شي او له همدې امله د افغانستان ماموریتونه چې د طالبانو تر واک لاندې نه دي د زمري له ۱۴۰۰ راهیسې په ډېرو هېوادونو کې خپل فعالیت ته دوام ورکړی دی.

ایمل ولي خان د منظور پښتین په مشرۍ د پښتون ژغورنې غورځنګ د یولسم اکټوبر قومي عدالت په اړه وویل، چې جرګه د پښتنو تاریخ دود دی او زیاتره مسایل د جرګو له لارې حل کیږي.

د پوډکاست چلوونکې د یوې پوښتنې په ځواب کې ښاغلي ایمل ولي خان وویل، چې پښتون ژغورنې غورځنګ د «لر او بر یو افغان» دا معنا لري، چې مونږ د قوم او د ژبې له مخې یو خلک یو او اوس هم زمونږ په کډون ټول په پاکستان کې مېشت پښتانه ځانونو ته افغانان وایو او دا یوه تاریخي مساله چې افغانستان د دوی د نیکونو وطن دی.

هغه د یولسم اکټوبر قامي عدالت ته د جرګې نوم ورکړ او په ډاکه یې کړه، چې تمه لري د خپل ملک «پاکستان» پر خلاف په کې څه نه وي.

تر دې وړاندې منظور پښتین د پښتون ژغورنې غورځنګ د مخکښ غړي ګیله‌من وزیر په یاد غونده کې د وینا پرمهال ویلي وو، چې راتلونکي اکټوبر کې به د پښتنو قامي عدالت جوړوي.

د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور احمد پښتین پاکستاني چارواکو ته په خطاب کې ویلي وو: « کوم حالت چې تاسو یې رامنځته کوئ، پښتانه یې نه درسره مني او نه په داسې حالاتو کې درسره مخته ځي.»

هغه د ګيله‌من وزیر د جنازې پرمهال ګډونوالو ته ویلي وو، چې دوی به د اکټوبر په ۱۱مه د پښتنو ولسونو سره په ګډه داسې پرېکړه کوي، چې ورسره به د احمدشاه بابا تاریخ یو ځلې بیا را ژوندی کړي.

هغه په خپلو پلویانو غږ کړی وو، چې حوصلې به نه بایلي، ځکه چې د هغه په وینا، خبرې اوس یو تاریخي پړاو ته داخلې شوې دي.