د پښتون ژغورنې غورځنګ: پاکستان غواړي منظور پښتین ووژني

د ځايي سرچینو په وینا طالبانو غوښتل د کوشتې په انارګي غاښي کې پوسته جوړه کړي، خو پاکستاني پوځ یې مخالفت وکړ.

د پاکستان د پوله ساتو په مخالفت پسې دواړو لورو پر یو بل ډزې وکړې او وروسته یې سخته جکړه سره وکړه.

ځايي سرچینې وايي په دې څو ساعته جکړه کې د طالبانو د ګوشتې د سرحدي کنډګ یو تن پوله ساتی شهاب الدین وژل شوی، چې په اصل کې د کونړ د سرکاڼو ولسوالۍ د شنډن اوسېدونکی و.

ګوشته کې ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، له جکړ وروسته له انارګي غاښي هغه کاریکر هم راښکته شوي، چې له طالبانو یې په دې غاښي کې د پوستې د جوړولو ټېکه اخېستې وه.

په ګوشته کې یو عیني شاهد وايي، له دې جګړې وروسته پرون ګڼ شمېر طالب وسلوال چې درنې وسلې یې هم لرلې ډیورنډ ګرښې ته څېرمه ورغلي.

دوی زیاتوي له جګړې وروسته پاکستاني ځواکونو د کونړ د خاص کونړ ولسوالۍ په شالۍ او د ننګرهار د ګوشتې ولسوالۍ پر مرغۍ کلیو راکېټونه وتوغول، خو تر اوسه یې د مرګ ژوبلې په اړه اطلاعات نشته.

ځايي اسېدونکي همدراز زیاتوي چې د پاکستاني ځواکونو توغول شویو توپونو د خلکو په منځ کې وېره خپره کړې ده.

یو ځايي اوسېدونکی وايي، « نن سهار هم د خاص کونړ د شالۍ کلیو شاوخوا د پاکستاني ځواکونو

توغول شوي توپونه لګېدلي دي»

تردې دمه طالبانو او پاکستاني چارواکو د دې جکړې په اړه رسنیو ته رسمي څه نه دي ویلي.

تر دې مخکې د خوست په ځاځي میدان او د ګربزو ولسوالۍ اړوند غلام خان بندر کې هم د طالبانو لخوا د پوستو د جوړېدو پر سر د طالبانو او پاکستاني پوله ساتو ترمنځه جګړه شوې وه.

د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې په بیلابیلو سیمو کې وار – وار سره د طالبانو او پاکستاني پوځیانو ترمنځ نښتې کېږي، چې کله یې لامل د کرښې په اوږدو کې د نویو تاسیساتو جوړول وي او کله یې علت نه وي معلوم.

شهباز شریف او محمد شیعه السوداني پرون په نیویارک کې د ملګرو ملتونو د ۷۹ سرمشریزې په څنډه کې سره ولیدل.

د پاکستان راډیو د راپور له مخې دواړو مشرانو پرېکړه وکړه چې د خپلمنځي اړیکو د پیاوړتیا لپاره له اوسنیو اسانتیاوو کار واخلي.

ښاغلی شریف او عراقی سیال یې پر خپلمنځي اړیکو سربېره د سیمې او نړۍ پر وضعیت هم غږېدلي او په غزه کې یې پر روان حالت اندېښنه ښودلې ده.

شهباز شریف د ایران له ولسمشر او د اروپايي ټولنې له مشرې، د بریتانیا له لومړي وزیر او د پیسو نړیوال صندوق له مشر سره هم لیدلي دي.

ټاکلې ده چې شهباز شریف نن د ملګرو ملتونو امنیت سرمشریزې ته وینا هم وکړي.

د پاکستان په پلازمېنه اسلام اباد کې د افتاب په نامه د افغان کډوالو لپاره ښوونځی لا هم تړلی دی او د پرانېستلو لپاره یې نړۍوالو مرستندویانو هېڅ ګام نه دی اخیستی.
په دغه ښوونځي کې تر ډېره هغو زده‌کوونکو زده‌کړې کولې، چې واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته کډوال شوي وو.
په دغه ښوونځي کې سره له دې چې له زده‌کوونکو میاشتینی فیس نه اخیسنل کېده، تر څنګ یې د افغانو ښوونکو له‌خوا یې زده‌کړې د افغانستان د تعلیمي نصاب سره سمې په پښتو او دري ژبو پر مخ وړل کېدې.
د دغه ښوونځي سمبالوونکی سید قاسم هاشمي وایي، دوی ۱۸ میاشتې دغه ښوونځی د یو شمېر بهر مېشته افغانانو په مالي ملاتړ وچلاوه؛ خو کله چې ورسره مرستې بندې شوې، د مالي ستونزو له امله دغه ښوونځی هم وتړل شو.
ښاغلي هاشمي افغانستان انټرنشنل پښتو سره په مرکه کې وویل:« په تېرو څو میاشتو کې موږ د ملګرو ملتونو د بېلابېلو ادارو دروازې وټکولې؛ خو یوې یې هم زموږ سره مالي مرستې ته غاړه کېنښوده، له (یو این اېچ سي ار) څخه نېولې بیا تر یونېسف پورې او داسې نورو ادارو ته ورغلو؛ خو هیچا هم موږ ته د مرستې ډاډ را نکړ.»
په دغه ښوونځي کې شاوخوا ۴۵۰ زده‌کوونکي چې زیاته برخه یې نجونې وې پر زده‌کړو بوختې وې او د ۳۰ افغانو ښونکو له‌خوا زده کړې ورکول کېدې.
د افتاب ښونځي زده‌کوونکې وایي، دوی ډېرې هیله منې وې چې د دوی نیمګړې زده‌کړې به دلته بشپړې شي؛ خو د هغوی دغه هیلې هم مړاوې شوې.

د دغه ښوونځي د نهم ټولګي زده‌کوونکې سعیده کوثر افغانستان انټرنشنل ته وویل:« د ښوونځي تړل کېدو زه سخته نهیلې کړې یم، موږ داسې ګڼله که په افغانستان کې طالبانو زموږ لپاره ښونځي تړلي، لږ تر لوه خو دلته کولای شو خپلې نیمګړې زده‌کړې بشپړې کړو؛ خو اوس چې دلته هم زموږ لپاره د ښونځي دروازه تړل کېږي، نه پوهېږو چې څه وکړو او چا ته وژاړو.»
د دغه ښونځي ټولې ښوونکې افغانانې وې، چې اسلام اباد ته راکډه شوې وې.

د دغه ښونځي ښوونکې زرغونه وایي، سره له دې چې میاشتیني معاشونه یې ډېر کم ول؛ خو دوی د افغانو نجونو لپاره په لږې تنخوا هم تدریس ته ملا تړلې وه.

هغې زیاته کړه:« زموږ تنخواوې ډېرې کمې وې؛ خو زموږ هیله دا وه چې هغه ماشومان او نجونې چې له زده‌کړو پاتې شوي د هغوی د زده‌کړو د بشپړولو لپاره خدمت وکړو، اوس چې ښونځی تړل شوی، موږ ښوونکې له زده‌کوونکو څخه زیاتې خواشینې یو.»
که څه هم چې د کډوالو لپاره د ملګرو ملتونو اداره لا هم د پاکستان په ځینو کمپونو کې د ګوتو په شمېر ښؤنځيو سره مالي ملاتړ کوي؛ خو په اسلام اباد کې یوازې یو ښوونځی د دوی تر پوښښ لاندې دی، چې هغه هم په یوې لرې پرته سیمه کې دی.
له کله نه چې طالبانو په افغانستان کې له شپږمو ټولګیو پورته د نجونو پر زده‌کړو بندیز ولګاوه، ډېر افغانان د خپلو لوڼو د زده‌کړو د بشپړولو په پار هم له افغانستانه مهاجرت ته اړ شول؛ خو دلته هم د هغوی د لوڼو لپاره داسې اسانتیاوې نه شته لکه څنګه چې دوی یې تمه لرله.
که څه هم چې د پاکستان په ډېرو برخو او ان په پلازمېنه اسلام اباد کې هم یو شمېر خصوصي ښونځي افغان ماشومان د فیس په بدل کې مني؛ خو افغان کډوال وایي یو خو د دوی میاشتیني فیسونه او نور لګښتونه د دوی له وسه وتلي او له بله پلوه دلته زده‌کړې په اردو او انکلیسي ژبو دي، چې د دوی ماشومان یې نه شي زده کولای.

په راپور کې راغلي، چې افغان وسله وال په پاکستان کې له قومي جګړو وروسته کورمې ته ننوتلي دي.

پاکستاني رسنیو ویلي، چې قبايلو په دغو قومي شخړو کې د سيمه ييزو او د افغان وسله والو په جګړو خواشيني څرګنده کړه او د پاکستان له حکومت څخه یې وغوښتل، چې د خلکو د ژوند او مال د ساتنې لپاره د اقداماتو غوښتنه کړې ده.
ویل کېږي، چې دغه وسله د پکتیا له شهرنو څخه کورمې ته تللي دي.
دا په داسې حال کې ده، نن له کورمې ولسوالۍ څخه یوې سرچینې وویل، چې په پاړه چنار کې د سني او شیعه مذهبو تر منځ جګړو کې تر دې مهاله ۴۰ تنه وژل شوي او شاوخوا ۸۵ نور ټپیان شوي دي.
له یادې سیمې څخه د نورو سیمو او پېښور تر منځ د تلو راتلو ټولې لارې بندې شوې هم دي.
شپږ ورځې وړاندې د خیبرپښتونخوا د کورمې ولسوالۍ په پاړه چنار سیمه کې د سني او شیعه مذهبو ترمنځ نښته پیل شوه، چې تر اوسه هم روانه ده.
د یادولو ده، چې د سیمې اوسېدونکي د سیمه ییزو او ډېورنډ په اوږدو کې د وسله والو شتون د اندېښنې وړ بولي
ځايي خبریالانو د پولیسو له قوله ویلي، په یاده ولسوالۍ کې د ټولو ښوونیزو مرکزونو ترمنځ د پاړه چنارـ پېښور او د افغانستان او پاکستان ترمنځ د خرلاڅي لاره هم د تګ راتګ لپاره بنده ده.
په یو شمېر ويډیوګانو کې چې د شیعه مذهبو له لارې خپرې شوې، لیدل کېږي چې په جګړه کې له ډېرو درنو وسلو کار اخیستل کېږي.
تر دې مهاله د پاکستان حکومت د دغه دوو ډلو ترمنځ د وسله‌والې نښتې په مهارولو کې پاتې راغلی.

تېره ورځ یو شمېر سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي وو، چې په کورمه کې له دواړو خواو سره هغه درنې وسلې دي، کومې چې د پاکستان پوځ کاروي.

په یادې جګړې کې د افغانانو د ښکېلتیا په تړاو تر اوسه طالبانو څه نه دي ویلي.

شپږ ورځې وړاندې د خیبرپښتونخوا د کورمې ولسوالۍ په پاړه چنار سیمه کې د سوني او شیعه مذهبو ترمنځ نښته پیل شوه.

د یادې نښتې په شپږمه ورځ هم شپږ کسان وژل شوي او تر لسو ډېر ټپیان شوي دي.

تردې مهاله په یاده نښته کې له دواړو ډلو ۳۶ تنه وژل شوي او تر ۸۰ ډېر ټپیان شوي دي.

ځايي خبریالانو د پولیسو له قوله ویلي، په یاده ولسوالۍ کې د ټولو ښوونیزو مرکزونو ترمنځ د پاړه چنارـ پېښور او د افغانستان او پاکستان ترمنځ د خرلاڅي لاره هم د تګ راتګ لپاره بنده ده.

په یو شمېر ويډیوګانو کې چې د شیعه مذهبو له لارې خپرې شوې، لیدل کېږي چې په جګړه کې له ډېرو درنو وسلو کار اخیستل کېږي.

تردې مهاله د پاکستان حکومت د دغه دوو ډلو ترمنځ د وسله‌والې نښتې په مهارولو کې پاتې راغلی.

په پاړه چنار کې د سوني او شیعه مذهبو ترمنځ د اوربند لپاره څو ځلې د قومي مشرانو په منځګړیتوب هم جرګې شوې؛ خو د قومي مشرانو یادې هڅې هم تردې مهاله بې پایلې وې.

لومړۍ جګړه د پاړه چنار اپر کورمه په سیمه کې د دوو کورنیو تر منځ د وسله‌والې شخړې له امله رامنځته شوه، چې وروسته شخړه پيواړ، تري منګل، کنج علیزي او خارکلي ته وغځېدله او لا هم جګړه دوام لري.

له کلونو راهیسې په یاده سیمه کې د سوني او شیعه مذبو ترمنځ وسله‌والې نښتې رامنځته کېږي؛ خو پوښتنه داده چې یادې ډلې په دومره شمېر کې درنې وسلې له کومه ترلاسه کوي او د پاکستان حکومت ولې په یاده سیمه کې عام وګړي نه بې وسلې کوي؟