دوه افغانان په ایران کې اعدام شوي دي

ښاغلی صالح وایي: «د دې حرکت پراخول به نوي تعاملات رامینځ ته کړي او طالباني جهالت او شر به کم کړي.»

صالح وایي، چې تمه ده چې د پښتون ژغورنې غورځنګ د ۲۰۲۴ کال د اکتوبر په ۱۱مه د طالب او د هغوی د ملاټړو پر ضد یوه لویه قومي اعتراضي جرګه جوړه کړي، خو له اوسه د برید او یرغل تر لاندې دي.

ښاغلي صالح د دغې جرګې د بریالیتوب لپاره د دعا غوښتنه هم وکړه.

تر دې وړاندې، د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر د پاکستان حکومتي چارواکو، پولیسو او پوځیانو ته په یو پرانیستي لیک کې لیکلي، چې د اکتوبر د ۱۱مې جرګه د ټول پښتون ولس د امن، ټیکاو او عزت د برابرولو په موخه جوړېږي او د هیچا پر خلاف په کې پرېکړې او سازشونه نه شي کېدای.

په بروکسل کې د اروپايي ټولنې سترې محکمې د جمعې په ورځ «د تلې په ۱۳ مه» د هغو دوو افغان مېرمنو د دوسیې د څېړلو په ترڅ کې چې په ۲۰۱۵ او ۲۰۲۰ کلونو کې د اتریش د کډوالۍ د ادارې له خوا رد شوې وې، وویل: ""د افغان میرمنو د پناه غوښتنې د منلو لپاره د دوی په خپل هیواد کې د ځورونې ثابتولو ته اړتیا نشته."

دغې محکمې حکم وکړ، چې د پناه غوښتنې د منلو لپاره یوازې دا چې پناه غوښتونکې ښځې وي، کافي ده.

رویټرز خبري اژانس راپور ورکړی، چې له دغو مېرمنو څخه یوه یې اتریش ته له ننوتلو مخکې له قانوني اسنادو پرته په ایران کې اوسېده او د هغې روږدي پلار د خپل اعتیاد د پوره کولو لپاره د هغې د پلورلو هوډ درلود.

همدارنګه د جینیوا د کنوانسیون له مخې، اروپايي هېوادونه هغه پناه غوښتونکي چې په خپل هیواد کې ځورول شوي نه وي، ویستلای شي.

تر دې مخکې یو شمېر اروپايي هېوادونو ویلي و، چې د افغان مېرمنو د پناه غوښتنې به د دوی د جنسیت له امله ومنل شي.

په فرانسه، سویډن او ډنمارک په څیر هیوادونو کې یوې محکمې هم ورته پالیسۍ اعلان کړې ده.

د فرانسې خبري اژانس په وینا، د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د ۲۰۲۳ کال په راپور کې راغلي چې طالبانو په پټه د داعش سره د مبارزې لپاره د استخباراتي او لوژیستیکي ملاتړ ترلاسه کولو غوښتنه کړې.

د دغه راپور له مخې، طالبانو ځانونه د «ترهګرۍ ضد همکار» په توګه معرفي کړي دي.

له افغانستان څخه د امریکا په مشرۍ د بهرنیو ځواکونو له وتلو وروسته طالبانو د امنیت ټینګښت خپل تر ټولو مهم لومړیتوب ګرځولی دی.

سره له دې چې طالبان له امریکا څخه پاتې پوځي تجهیزات په واک کې لري، شنونکي د معلوماتي ټېکنالوژۍ د محدودیتونو له امله د داعش پر وړاندې د طالبانو پر وړتیا شک لري.

هارون زیلین، یو امریکایی شنونکی ټینګار وکړ چې داعش توانیدلی چې د ۲۰۲۳ او ۲۰۲۴ کلونو تر منځ په ۹ هېوادونو کې ۲۱ نړیوال بریدونه پلان کړي، چې دا د تیر کال په پرتله د دې ډلې له خوا د ګواښونو زیاتوالی په ګوته کوي.

داعش په وروستیو میاشتو کې په افغانستان، روسیې او ایران کې د خونړیو بریدونو مسوولیت منلی دی.

په منځني ختیځ کې د امریکايي ځواکونو قومندان جنرال مایکل کوریلا هم خبرداری ورکړی، چې داعش ښايي په افغانستان کې د امریکا او نورو لویدیځو هېوادونو ګټې په نښه کړي.

د طالبانو تر واک لاندې دولتي رسنیو د باختر اژانس د خبر له مخې د جمعې په ورځ «د تلې ۱۳مه» لیکلي دي، چې غصب شوې ځمکې د دغه ولایت په مرکز لښکرګاه ښار او د ګرشک، باغران، نهرسراج، ګرمسیر، مارجه او باباجي په ولسوالیو کې موقعیت لري.

طالبانو دا نه دي ویلي، چې دا ځمکې د کومې ادارې دي او د چا له خوا غصب شوې وې.

خو طالبانو د دولتي ځمکو د غصب د مخنیوي لپاره د کمېسیون تر جوړېدو مخکې په بېلابېلو ولایتونو کې د زرګونه جریبه ځمکې د څېړلو اعلان وکړ.

د طالبانو د عدلیې وزارت د سې شنبې په ورځ اعلان وکړ، چې د لوګر ولایت په مرکز دشت قلعه وزیر کې یې څه باندې ۱۶ سوه جریبه دولتي ځمکه تصفیه او را ګرځولې ده.

دغه وزارت دا هم ویلي، چې شاوخوا ۱۸۰ کاله وړاندې یو شمېر کسانو د دغو ځمکو ملکیت درلود.

د پنجشنبې په ورځ د تلې په ۱۲مه، د امریکا د سولې انسټیټیوټ په یوه تحلیل کې لیکلي، چې د طالبانو د تش په نامه د امربالمعروف قانون بشپړ عملي کېدل کولای شي اساسي بشري حقونه کمزوري کړي او د طالبانو «جابر رژیم» پیاوړی کړي.

په دې تحلیل کې ویل شوي چې طالبانو د اسلام په اړه د خپلې افراطي مفکورې پر بنسټ یو قانون جوړ کړی، چې د ښځو ټولې ازادۍ محدودوي.

د سرمقالې لیکوال دې ته هم اشاره کړې چې ډېری دیني عالمان، مدني ټولنې، د ښځو د حقونو مدافعین او حتی یو شمېر طالب چارواکي د دین له دې ناسم تفسیر سره مخالفت کوي.

د امریکا د سولې انسټیټیوټ له نړیوالې ټولنې غوښتي چې پر طالبانو د فشار راوړلو او د دغې ډلې پر وړاندې د مقاومت په ملاتړ سره په افغانستان کې د بشري حقونو د کمزورتیا مخه ونیسي.

تر دې مخکې نړیوالو سازمانونو او ځینو هېوادونو د طالبانو پر دغه قانون نیوکې کړې او هغه یې د ښځو د حقونو پر ضد بللی دی.

په دې وروستیو کې د څلورو لوېدیځو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلې په غونډه کې خبرداری ورکړ، چې که پر افغان ښځو او نجونو بندیزونه دوام وکړي؛ نو دوی به د عدالت نړیوالې محکمې ته د طالبانو پرضد عریضه وکړي.

دغو هېوادونو ټینګار کړی، چې په افغانستان کې د ښځو او نجونو له حقونو څخه د سرغړونې مخه باید ونیول شي.

د ملګرو ملتونو عمومي منشي او ۲۶ نورو هېوادونو هم د عدالت په نړیواله محکمه کې د طالبانو د محاکمې ملاتړ کړی دی.