ایراني چارواکي وايي، له افغانستان سره د شمال ختیځې پولې د تړلو پلان به درې کاله دوام وکړي

پر طالبانو نیوکي دي، چې تر ډېره د کانونو کيندنې په غيري مسلکي دول کوي او قرار دادونه هم د اړيکو پر بنسټ ځينو شرکتونو ته ورکوي.

د طالبانو د رییس الوزرا اقتصادي مرستیال دفتر د شنبې په ورځ په يو ويديو راپور کې ويلي، چې د کانونو او پټروليم وزارت سږ کال پلان لري، چې د امو دریا نفتي حوزه کې ۱۸ نوی څاګان وکيندي، د ۲ څاګانو اکتشافي چارې پيل او ۵ مخکني هغه ترميم کړي.

په دې راپور کې ويل شوي، چې د نویو څاګانو په کيندلو او رغولو سره به د نفتو د استخراج کچه له دوو څخه تر درې زرو ټنو پوري ورسيږي.

دغه دفتر ويلي، چې اوس مهال په عادي ډول د امو دريا نفتي حوزه کې د نفتو د استخراج چاري دوام لري.

دوی زياتوي: « استخراج شوي نفت په هیواد کی دننه پروسیس او د ورځني بازار د اړتیاوو یوه مهمه برخه پوره کوي.»

طالبانو وایي، چې د انرژۍ سکټور وده او پیاوړتيا يې له لومړيتوبونو څخه ده او غواړي په دې برخه کې په ځان بسیا شي.

د دوی په خبره، دغه ډله هڅه کوي د انرژۍ په سکټور کې کورنيو او بهرنيو پانګوالو ته د پانګونې لپاره فرصتونه برابر کړي.

په راپور کې ویل شوي، چې اوس مهال د امو دريا په نفتي حوزه کې د تيلو ۲۴ څاګان فعالې دي، چې په ورځني ډول یو زر ۳ سوه ۵۰ ټنه نفت استخراجيږي.

د طالبانو د رییس الوزرا د اقتصادي مرستیال دفتر ویلي، چې د امو سیند نفتي حوزه د افغانستان د پنځو لویو نفتي حوزو له ډلې هغه حوزه ده، چې د ۴۵۰۰ کیلومتره مربع مساحت په درلودو سره په جوزجان، فاریاب او سرپل ولایتونو کې موقعیت لري.

نادر یار احمدي خبرداری ورکړ، چې که نړیواله ټولنه مسوولیت پر غاړه وانخلي، ایران به د کډوالۍ پر پالیسۍ له سره غور وکړي.

د ایران د کورنیو چارو د وزارت د بهرنیو وګوو او کډوالو د چارو د مرکز مشر نادر یار احمدي په جینیوا کې د ملګرو ملتو د کډوالو د ادارې د اجرایوي کمیټې د غونډې په څنډه کې د کډوالو د عالي کمیشنر فلیپو ګراندي سره په کتنه کې وویل:« د کډوالو د اړتیاوو او لګښتونو سره د ملګرو ملتونو د کډوالو د ادارې د بودیجې نه مطابقت په ایران کې د ډېرو ستونزو لامل شوی دی.»

دایران داسلامی جمهوریت استازی دغه راز دملګرو ملتونو دکډوالو دچارو کمیشنر ته وویل، چې په درېمو هیوادونو کې د ضرورت وړ کډوالو اوسېدل د ایران له لومړیتوبونو څخه دی.

هغه زیاته کړه، سره له دې چې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ ژمن کړې وه چې په ۱۴۰۰ کال کې به له کډوالو خپل ملاتړ پراخ کړي، خو دغې ادارې په ایران کې له کډوالو سره مرسته کمه کړې ده.

يار احمدي څرګنده کړه، چې په تيرو دريو کلونو کې له زيانمنو شويو کډوالو او د بيمې تر پوښښ لاندې کسانو سره د دغې ادارې د ملاتړ کچه له ١٢٠ زرو کسانو څخه ٩٥ زرو تنو ته راټيټه شوې ده.

د ایران د کورنیو چارو وزارت د بهرنیو وګړو او کډوالو د چارو د مرکز مشر وویل، چې په ایران کې د افغان وګړو د وړیا زده کړو له امله د دغه هېواد پر ښوونیز نظام ډیر فشار راغلی دی.

هغه وويل: "د ملګرو ملتونو د کمېشنرۍ لپاره اړينه ده چې د نويو ښوونځيو جوړول، د ښوونځيو ښه کول او سمبالول او د ښوونکو د معاش د ورکولو په ګډون د افغانانو د پوهنې د لګښتونو د پوره کولو لپاره بودجه ځانګړې کړي."

یار احمدي همداراز ټینګار وکړ چې په ایران کې د بهرنیو محصلینو لپاره ۲۵ زره درسي ټولګیو ته اړتیا ده، خو له ۱۴۰۰ کال راهیسې یوازې د ملګرو ملتونو د کډوالو د ادارې په مرسته ۲۱ ښوونځي جوړ شوي چې په ایران کې د کډوالو اړتیاوې نه پوره کوي.

په جنېوا کې د ملګرو ملتونو د کډوالو چارو د ادارې د اجرایوي کمیټې په غونډه کې د ایران استازي په داسې حال کې له دغې ادارې سره د مرستو د زیاتولو غوښتنه وکړه، چې اسلامي جمهوریت پر افغان کډوالو فشارونه زیات کړي دي.

د رسمي راپورونو له مخې، ایران هره ورځ سلګونه افغان کډوال افغانستان ته لېږي. همدارنګه په ایران کې میشتو افغان کډوالو خبر ورکړی دی، چې دولتي ښوونځیو د دوی د ماشومانو له نوم لیکنې څخه ډډه کوي او ډیر شمیر افغان کډوالو ماشومان له ښوونځیو څخه پاتې دي.

د دغو کارمندانو په وینا، قاري یوسف احمدي ویلي، چې ملي ټلویزیون به شریعت غږ راډیو ته بدلیږي.

د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان ملي ټلوېزیون ځینو کارکوونکو نن یکشنبه «د تلې ۲۸مه» افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې تېره دونشبه د ملي ټلوېزیون په انګړ کې د ملي ټلویزیون د رییس په مشری د مدیرانو رهبرۍ جلسه ترسره شوه.

د ملي ټلوېزیون د کارکوونکو د وینا له مخې، په دې جلسه کې د افغانستان د ملي ټلوېزیون لپاره د طالبانو رییس قاري یوسف احمدي ویلي، چې له کندهار څخه د ملاهبت الله له خوا فشارونه زیات دي، چې په افغانستان کې تصویري رسنۍ وتړل شي، چې په کابل کې به یې پیل د ملي ټلوېزیون څخه وي.

قاري یوسف احمدي په دې جلسه کې ویلي، چې د ملي ټلویزیون د بندېدو سره به دغه ټلوېزیون په شریعت غږ راډيو بدل شي.

په کندهار کې باخبره سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې ملا هبت الله د ملي ټلوېزیون د بندېدو په اړه ددې ډلې اطلاعاتو او فرهنګ وزیر خیر الله خیرخواه ته سپارښتنې کړي دي چې په تدریجي ډول دې په افغانستان کې تصویري رسنۍ په ځانګړي ډول د ملي ټلوېزیون انځوریزې خپرونې بندې شي او یوازې په غږیز بڼه دې فعالیت کوي.

د طالبانو تر واک لاندې د ملي ټلوېزیون کارکوونکو د طالبانو د مشر ددې پرېکړو د عملي کېدو په اړه اندېښمند دي چې د ټلوېزیون د بندېدو سره به ډیری کسان خپلې دندې له لاسه ورکړي.

100%

د موندنو پر بنسټ طالبانو تر اوسه د کندهار د ملي ټلوېزیون خپرونې شریعت غږ راډیو ته اړولي دی.

ځینو طالب سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې ملاهبت الله د هغو طالب چارواکي څخه ناراضه دی چې په ټلوېزیونونو کې راڅرګندیږي او انځوریزې ویناوې یې خپریږي.

ډیری رسنیز بنسټونه په دې باور دي، چې د طالبانو له خوا په رسنیو کې د ساکښو پر انځورونو بندیز په دې معنا دی چې دغه ډله غواړي په افغانستان کې ټولې انځوریزې رسنۍ وتړي.

طالبانو د لومړی دورې په پرتله په دې روانه دوهم ځلي واکمنۍ کې په تدریجي ډول او د ورځو په تېردو سره د بندیزونو لړۍ پراخه کړې ده.

تروسه پورې ددې راپور په اړه طالبانو په رسمي ټول څه نه ډي ویلي.

هغه ټینګار وکړ، چې د دې قانون له توشيح وروسته له جواز پرته د صراف په توګه کار کول «جرم» ګڼل کېږي او مخنیوی به یې وکړي.

تر اوسه د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان بانک د دغه قانون بشپړه نسخه نه ده خپره کړې.

د طالبانو تر کنټرول لاندې باختر خبري اژانس د جمعې په ورځ (د تلې ۲۸ مه) خبر ورکړ، چې د افغانستان مرکزي بانک وايي، چې نوي قانون صرافانو ته د جواز ترلاسه کول اسانه کړي دي.

خو باختر اژانس دا نه دي ويلي، چې دغه اسانتياوي څه دي.

د طالبانو د پیسو په اړه له سیاستونو څخه د صرافانو درې کلن ناراضيتوب

په تېرو درېیو کلونو کې د طالبانو او صرافیو تر منځ اړیکي د صرافانو له ګڼو شکایتونو او د طالبانو له خوا د نویو فرمانونو له صادرېدو سره مخ شوي دي.

د طالبانو له خوا د نویو مقرراتو صادرول د پرله پسې لاریونونو او د صرافانو د نیولو لامل شوي دي.

صرافان شکایت کوي، چې طالبانو د صرافۍ جواز د ترلاسه کولو لپاره درانه لګښتونه ټاکلي او دوی یې نشي پوره کولای.

د صرافان په خبره، طالبانو د جواز اخیستو لپاره له پنځو تر شپږ میلیونه افغانۍ او د تضمین لپاره درې میلیونه افغانۍ لګښت ټاکلی دی.

د دوی په خبره صرافان مجبور دي، چې د جواز ترلاسه کولو لپاره طالبانو ته ۹ میلیونه افغانۍ ورکړي.

په تېرو درېيو کلونو کې طالبانو په وار وار په هرات، کندهار، کابل او يو شمېر نورو ولايتونو کې صرافۍ د جوازونو د نشتوالي له امله تړلي دي.

د جوازونو درانه لګښت او د پیسو په تبادله باندې د دوامداره محدودیتونو لګول په ټول افغانستان کې د صرافانو له پراخ غبرګون سره مخ شوي دي.

دوی څو ځلې اعتراضونه کړي او د دغو ستونزو د هواري غوښتنه یې کړې ده.

دوه اونۍ مخکې وسلوالو د دوکۍ په یوه کان کې د ۷ افغانانو په ګډون ۲۱ کسان ووژل.

پاکستاني رسنیو نن د دغه هېواد کارګرانو ټولنې له قوله ويلي، چې تر هغې پېښې وروسته د ناامنۍ له کبله تر ۴۰ زره ډېر کارګر خپلو سيمو ته تللي دي.

د دې رسنیو د رپوټ له مخې، د کارګرو په تلو سره له دوکۍ نورو سيمو ته د سکرو انتقال بند شوی دی.

د کارګرانو ټولنې ويلي، د دوکۍ د ډبرو سکرو په ۱۲ سوه کانونو کې د نورو سيمو شاوخوا ۵۰ زره کارګران په کار بوخت دي .

د دوی د معلوماتو له مخي، له دې سیمې هره ورځ ۱۵۰ لارۍ سند، پنجاب او نورو ښارونو ته سکاره لېږدوي.

د کارګرانو ټولنه زياتوي، چې د ډبرو سکرو د صادراتو بندېدو سره په هېواد کې صنعتي توليدات هم اغېزمن شوي دي.

د ټولنې مسولينو رسنیو ته ويلي، چې د بلوچستان حکومت د دوکۍ په بريد کې د وژل شوي هر کارګر کورنۍ ته د ۱۵ لکه کالدارو د ورکړې اعلان کړی.

په بلوچستان کې د سکرو غني کانونه شته، چې دا مهال په ۲ زره شپږ سوه کانونو کې ۸۰ زره کسان کار کوي.

تېره اونۍ د پاکستان په بلوچستان ایالت کې کان کېندونکو د ۲۱ کان کېندونکو د وژنې په غبرګون کاربندیز هم وکړ.

په بلوچستان ایالت کې د ډبرو سکرو کان کېدونکو ویلي، تر هغو به خپل کاربندیز ته دوام ورکوي، چې د کان کېندونکو قاتلان نه وي نیول شوي.
همدارنګه ادغو معترضانو ويلي و، تر هغو به خپلو کارونو ته ونه ګرځي چې د دوی لپاره امنیتي تدابیر نه وي نیول شوي.