د اسراييلو ۱۲چينل د دغه هېواد د يو چارواکي په حواله خبر ورکړی، چې اسراييل ښايي تر راتلونکو لسو تر ۱۴ورځو پورې په لبنان کې د شخړو د پای ته رسولو لپاره د اوربند هوکړې ته ورسېږي.
بل خوا، د موساد مشر ډیویډ برنیا د حماس له خوا د یرغمل شویو کسانو له کورنیو سره په خپله وروستۍ کتنه کې له دغې ډلې سره د یوې موافقې د ترلاسه کولو چانس کم ګڼلی دی.
د دغه رپوټ له مخې، حماس لا هم په غزه کې د اسراییلو د پوځي عملیاتو د ختمېدو په بدل کې د یرغمل شویو کسانو د خوشې کولو شرط وړاندې کړی دی.
برنيا په دې غونډه کې ویلي: "مذاکراتي ډلې ته د لومړي وزير له خوا دا واک نه دی ورکړل شوی چې د بشپړې موافقې او د جګړې د پای ته رسولو لپاره فیصله وکړي."
بیجنګ په امنیتي برخه کې د ژورې همکارۍ غوښتنه لري. د عزم استحکام عملیاتو پایله نه ده ور کړې خو که پوځ د چین په غوښتنه په بلوچستان او خیبر پښتونخوا کې بشپړ عملیات کوي، دا په بلوچستان کې امنیتي او سیاسي کړکیچ پېچلی کولای شي.
د چینايي وګړو د امنیت په خوندیتابه کې د پاکستان د امنیتي ادارو له ناکامۍ وروسته، چین غواړي د خپلو پروژو او وګړو د امنیت ساتنې لپاره دغه هېواد ته امنیتي خصوصي کمپنۍ ولیږي.
د پاکستان او چین ترمنځ د نوي امنیتي میکانیزم جزئیات نه دي په ډاګه شوي، خو دا احتمال ترسترګو کیږي چې بیجنګ ښايي د خپلو امنیتي شرکتونو له لارې د چینايي کارګرو د امنیت په چاره کې مداخله وکړي او که چېرې دغه کار پایله ورنه کړه، امنیتي همکاري ښايي «ژوره» شي.
د پاکستان ډانه ورځپاڼه لیکي، چې په افغانستان کې د طالبانو له واکمنېدو وروسته په پاکستان کې د ترهګرۍ ګواښونه ډېر شوي او د دغه هېواد امنیتي ادارې یې یوې اغیزناکې ستراتیژۍ ته اړ اېستې دي.
د پاکستان د پوځ اوسنۍ ترهګرۍ ضد ستراتیژي د «صفر زغم» پر بنسټ ده، خو دې ستراتیژۍ تراوسه پاموړ پایله نه ده ور کړې، په ځانګړي ډول د چینايي وګړو د امنیت په برخه کې، چې اسلام اباد یې په دې ورځو کې د سخت فشار زغملو ته درولی.
ډان وايي، چین له پاکستان سره خپلې امنیتي اندېښنې د ډېرو لوړو ډپلوماتیکو چینلونو له لارې شریکوي. لومړی یې د پاکستان مشرتابه له ترهګرۍ سره د مبارزې لپاره د «عزم استحکام» عملیاتو ته وهڅوله او وروسته یې پر لومړي وزیر شهباز شریف فشارونه ډېر کړل.
شهباز شریف ژمنه کړې چې په کراچۍ کې پر چینايي وګړو د وروستي برید پلټنې به پخپلهوڅاري.
خو پر دې ټولو سربېره، د اسلام اباد دې تضمینونو د چین د اندېښنو له کمولو سره مرسته نه ده کړې.
په اسلام اباد کې د چین د سفیر ژیانګ زیدونګ وروستۍ څرګندونې د پاکستان له امنیتي ګامونو د هغوی نهیلي ښيي.
د پاکستاني چارواکو په باور، که پوځ په بلوچستاناو خیبر پښتونخوا کې بشپړ عملیات وکړي، دا سخته غوښتنه ده، ځکه بشپړ عملیات دوام نهشي کولای. ډان زیاتوي، «دا ډول عملیات په بلوچستان کې امنیتي او سیاسي کړکیچ پېچلی کوي، له همدې امله یوې ظریفې تګلارې ته اړتیا لیدل کیږي».
ډان وايي، چې له ټي ټي پي او داعش-خراسان سره د مبارزې لپاره پاکستان د افغان طالبانو همکارۍ ته اړ دی، خو طالبان له ټي ټي پي سره همکار دي. د ورځپاڼې په باور، بل انتخاب په افغانستان کې د جنګیالیو ډلو خلاف عملیات کول دي، چې خپل ځانګړي سیاسي او امنیتي عواقب به ولري او د ټي ټي پي او افغان طالبانو ترمنځ اړیکې به لاپیاوړې کړي.
ورځپاڼه وايي، چې که چین د پوځي عملیاتو د امکان نشتوالي په تړاو د پاکستان دریځ درک کړي، نور انتخابونه به څه وي؟ «داسې ښکاري چې بیجنګ په امنیتي برخه کې د ژورې همکارۍ غوښتنه لري». اوسنۍ دومداره رسمي همکاري د دواړو هېوادونو ترمنځ د باور په ټینګولو کې بریالۍ نه ده، له همدې امله بیجنګ یو ګډ امنیتي میکانیزم وړاندیز کړی.
د چین لومړي وزیر لي کیانګ په اسلام اباد کې د شانګهای همکارۍ سازمان د سرمشریزې په څنډه کې د ګډ امنیتي میکانیزم لپاره پاکستا ته یو وړاندیز کړی، چې یو مهم شرط یې د چینايي پروژو او انرژۍ زیربناوو د امنیت ټینګښت دی. ددغه میکانیزم پر بنسټ دواړو خواوو یو هوکړه لیک لاسلیک کړی، چې د چینايي وګړو د امنیت ساتنې لپاره به شپږ مرمۍ ضد او ۲۰ د اوروژنې موټر چمتو کیږي.
ډان ورځپاڼه وايي، پاکستان په خپلو پولو کې د چینايي ځواکونو د رسمي حضور پلوی نه دی، له همدې امله یې د سیپیک او نورو چینايي پروژو د خوندیتوب لپاره ځانګړي ځواکونه چمتو کړي.
د کراچۍ او د خیبر پښتونخوا د داسو له بریدونو وروسته د پاکستان حکومتد چینايي وګړو د امنیت لپاره د سټنډرډ عملیاتو پرسیجر (SOP) بدل کړی او د سیمې په کچه د پولیسو او امنیتي ځواکونو مسوولیتونه پراخ شوي. دغه راز ایالتي حکومتونه او سیمه ییزې ادارې مکلفې شوې دي، چې د چینايي وګړو د مسیرونو او خوندي لیږد پلانونه هره میاشت بدل کړي.ددې اېس اوپي له مخې چینايي وګړي باید په په بي-۶ کچه مرمۍ ضد موټرو کې ولېږدول شي، چې ګواښونه ورسره کم شي.
ډان وايي، په کراچۍ کې د اکتوبر میاشتې برید وښوده، چې د پاکستان ایس او نیمګړتیاوې لري.
د پاکستان او چین ترمنځ د نوي امنیتي میکانیزم جزئیات نه دي ډاګیز شوي، خو «دا احتمال ترسترګو کیږي چې بیجنګ ښايي د خپلو امنیتي شرکتونو له لارې د چینايي کارګرو د امنیت خوندیتابه په چاره کې مداخله وکړي، خو که دې کار هم پایله ورنه کړه، امنیتي همکاري ښايي ژوره شي».
ډان وايي، چې مساله د پاکستان د امنیتي ادارو په رښتینولۍ او سرښندنو کې نه ده، بلکې اغیزناکو څارګرو تجهیزاتو ته د دوی په لاسرسي کې ده، چې کولای شي پام وړ بدلونونه راولي.
سیمه ییزې سرچینې وايي، د لارې د بندښت له امله د پاړه چنار زده کړیالانو نن په پېښور کې عمومي خدمتونو او د لوړو زدهکړو په ازموینه کې ګډون ونه شو کړی. بل خوا سرچینې وايي، د پاړه چنارـ پیښور لویې لارې د بندیدو په غبرګون له تېرې اونۍ راهیسې پرلت هم وهل شوی.
د سرچینو د معلوماتو له مخې، د پيښورـ پاړه چنار ترمنځ لاره نن یکشنبې د (لړم ۱۳مه) د ۲۳مې ورځې لپاره هم تړلې پاتې ده.
د ځايي خبریالانو د معلوماتو له مخې، د پاړه چنار په مرکزي روغتون کې د درملو د خلاصیدو له امله د ۹ ماشومانو په ګډون ۱۴ کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.
ځايي سرچینې وايي، په پاړه چنار کې د سړک بندیدو په غبرګون د بېلابېلو ګوندونو غړو د تېرو څلورو ورځو راهیسې پر (ار پي) څلورلارې باندې پرلت وهلی دی.
ځايي پولیسو خبریالانو ته ویلي، چې د پيښورـ پاړه چنار ترمنځ سړک د اکټوبر په ۱۲مه د ملکي وګړو پر موټر له ډزو وروسته د امنیتي ګواښونو له امله بند شوی دی.
د اکټوبر په ۱۲مه د ملکي وګړو پر موټر په برید کې ۱۵ کسان ووژل شول.
د سرچینو د معلوماتو له مخې، په پاړه چنار کې ټول دولتي او خصوصي ښوونځي رخصت شوي او هلته خلګ د خوراکي توکو او درملو له سخت کمښت سره مخ دي.
دا په داسې حال کې ده، چې د لارې د خلاصون او په پاړه چنار کې د سني او شیعه مذهبو ترمنځ د وسله والې لانجې د پای ته رسولو په مومه د تېرو څو ورځو راهیسې د قومي او قبایلي مشرانو او ځايي امنیتي چارواکو په ګډون د امن جرګه دوام لري.
خو تر اوسه پورې جرګه وال په دې نه دې توانیدلي چې په پاړه چناره کې روانه لانجه حل کړي.
پاکستاني رسنۍ وايي، د لاهور ښار د ککړې هوا او لوګي له امله د ککړو ښارونو په کتار کې بیا لومړی ځای خپل کړی او په دغه ښار کې پرته له اړتیا د نه ګرځېدو سپارښتنې شوې دي. ویل کیږي، ساه لنډي، د سترګو خارښت او ورته ناروغۍ په ډېرېدو دي.
د لاهور ښار د هوا پېژندنې ادارې د دغه ښار په بیلابیلو سیمو کې د هوا د ککړتيا کيفيت په ډي اېچ اې کې ۱۹۱۷، ګلبرګ کې ۱۵۱۵، مرات علي روډ کې ۱۲۶۴ او عسکري ۱۰ سیمه کې ۱۲۵۷ درجې ثبت کړی دی.
لاهور کې د هوا ککړتیا له امله تعليمي ادارو په يوه اونۍ کې درې رخصتۍ ټاکلې چې زدهکوونکي د ککړې هوا له منفي اغېزو وژغوري.
د لاهور د هوا پېژندنې ادارې له مخې، په راتلونکو ورځو کې د باران امکان نه شته، چې له امله یې اټکل کیږي چې د هوا دغه ککړتیا څو برابره زیاته شي.
د دې تر څنګ په ملتان او پيښور کې هم هوا تر ډیره بریده ککړه شوې چې له امله یې ښاريانو ته د ساه لنډۍ او د سترګو د خارښت ناروغۍ ډیرې شوې دي.
روغتیايي کارپوهانود دغو ښارونو اوسیدونکو ته لارښوونه کړې چې ماسک وکاروي او له کورونو دې نه وځي.
د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق په خپل وروستي راپور کې ویلي، چې د غزې د شمالي برخې په جبالیه کې په تېرو ۴۸ ساعتونو کې ۵۰ ماشومان وژل شوي. د دغې ادارې د راپور له مخې، په جبالیه کې د استوګنې پر دوو ودانیو بمبار دغه ماشومان وژلي دي.
د شنبې په ورځ د یونېسف له لوري په یوه خپره شوې خبرپاڼه کې ویل شوي، چې یوازې په تېرو ۴۸ ساعتونو کې د غزې په شمالي برخه جبالیه کې ۵۰ ماشومان هغه مهال ووژل شول، چې اسراییل د استوګنې پر دوو هغو ودانیو بمبار وکړ، چې سلګونو کسانو د جګړې له وېرې په کې پناه اخیستې وه.
د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ ادارې (یونېسف) اجراییه مشرې کاټرین رسل وايي، دا د غزې په شمال کې یوه خونړۍ اونۍ وه.
نوموړې په خپلې اېکس پاڼې لیکلي، چې د بشري کارکوونکو په ګډون په ملکي وګړو او په غزه کې پر ملکي ځایونو بریدونه باید ودرول شي.
یونېسف وايي، ملکي وګړي او ملکي جوړښتونه، د استوګنې ودانیو په ګډون، او همدارنګه د بشرپاله کارکوونکو او د هغوی وسایل باید تل د نړۍوال بشردوستانه قانون سره سم خوندي شي.
د دغې ادارې له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې ویل شوي، چې د بې ځایه کېدو یا اېستلو امر د جګړې هیڅ اړخ ته اجازه نه ورکوي، چې په سیمه کې ټول وګړي یا وسایل د نظامي هدفونو په توګه وګڼي او باید د نظامي او ملکي هدفونو تر منځ توپیر وشي.
یونېسف وايي: «خو بیا هم دا اصول په پرله پسې ډول تر پښو لاندې کیږي، چې په لسګونو زره ماشومان په کې وژل شوي، ټپیان شوي او د ژوندي پاتې کیدو لپاره له اړینو خدمتونو بې برخې شوي.»
یونیسف د جګړې په دواړو غاړو هم غږ کوي چې د نړۍوالو قوانینو د درناوي د تضمین لپاره خپل اغېز وکاروي، او د ماشومانو ساتنې ته لومړیتوب ورکړي.
پاکستاني رسنۍ وايي، چې نن یکشنبه د خیبرپښتونخوا په بونیر ولسوالۍ کې د یوې ټرافیکي پېښې له امله د څلورو ښځو په ګډون اته تنه مړه شوي او شپږ ټپیان دي. ځايي پولیسو رسنیو ته ویلي، چې ټپیان یې نږدې روغتون ته لیږدولي دي.
د پوليسو په خبره دغه د سورلۍ ګاډی له چغرزي څخه سواړي ته روان و چې په لاره کې له سړک بېواکه شوی او ژورې کندې ته لويدلی.
پولیسو د ځينو ټپيانو روغتيايي حالت د اندېښنې وړ بللى دى.
ویل کیږي د دغې پېښې مړي او ټپیان د ځايي خلکو په مرسته له کندې را ایستل شوي دي.