طالبانو ننګرهار کې یوه ښځه له کوره د تېښتې په تور په عام محضر کې په دورو وهلې ده

د طالبانو د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو وزارت نن دوشنبه د (لړم ۱۴مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د دغې ډلې د قبایلو چارو وزارت د سرحدونو د پلټنې ادارې مشر غلام صدیق سباوون د یوه پلاوي په مشرۍ په کونړ کې ډیورنډ فرضي کرښې ته څېرمه د شپږو ولسوالیو ارزونه کړې ده.

دوه میاشتې وړاندې د طالبانو مشر ملا هبت‌الله اړوند ادارو ته سپارښتنه کړې وه چې د افغانستان پر سرحدونو پرتو ولایتونو او ډیورنډ کرښې په اوږدو کې دې ولسونو ته په بیلابیلو برخو کې لومړنۍ اسانتیاوې او خدمتونه وړاندې کړي خو لا هم نه ده څرګنده چې طالبان په دغې ارزونه کې نور کوم هدفونه څاري.

تر دې مخکې هم د طالبانو دغه پلاوي د پکتیکا، لوګر، خوست او بدخشان ولایتونو سرحدي پولې او د ډیورنډ فرضي کرښې څارنه او ارزونه کړې وه چې تازه یې د کونړ د ناړۍ، شیګل، دانګام، مرورې، سرګاڼو او خاص کونړ ولسوالیو په اوږدو کې له ډیورنډ فرضي کرښې (۱۵۹.۷۷۹) کیلومتره سیمې لیدنه کړې.

واک ته د طالبانو له رسیدو وروسته د تېرو څه باندې درېیو کلونو په اوږدو کې د طالبانو او پاکستاني پوله ساتو تر منځ څو ځله پر ډیورنډ کرښه نښتې شوې چې ځینې ورته د شک په سترګه ګوري او وايي داسې نښتې د پام اړولو په نیت نمایشي جګړې دي.

پاکستاني چارواکي ادعا کوي چې د ټي ټي پي تر ټولو ډېر جنګیالي د کونړ ولایت ډیورنډ کرښې ته څیرمه په ولسوالیو کې مېشت دي او له هغه ځایه د پښتونخوا باجوړ ته اوړي او بیا پر پاکستاني امنیتي ځواکونو بریدونه کوي.

د طالبانو تر واک لاندې ارګ په خپله اېکس پاڼه لیکلي چې د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت مسلکي مرستیال عبدالرحمان راشد د یادې ډلې د ریاست الوزرا د اداري مرستیال عبدالسلام حنفي سره په لیدنې کې ویلي، چې له ګاونډیو هېوادونو څخه په جبري ډول د کډوالو راستنېدل ډیر شوي.

خو د طالبانو له لوري د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې کمېسیون د موقتي مېشتېدنې کمېټه وايي چې، دوی توانیدلي چې د راستنو شویو هېوادوالو د مېشتېدنې موضوع په ښه ډول مدیریت کړي.

دغه طالب چارواکي دا نه ده په ډاګه کړې، چې له تېر یوه کال راهیسې له ایران او پاکستان هېوادونو څخه څومره افغانان په زور افغانستان ته ستانه شوي دي.

د طالبانو تر واک لاندې ارګ په اېکس پاڼه لیکلي، چې د طالبانو د ریاست الوزرا اداري مرستیال عبدالسلام حنفي د دغې ډلې د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت ته د ژمي په راسیدو د کډوالو ستونزو ته د رسېدو سپارښتنې کړې دي.

له څه باندې یو کال راهیسې ایران او پاکستان په جبري ډول د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ پیل کړې ده.

له دغو ګاونډیو هېوادونو څخه د افغان کډوالو د ستنېدو په دوام نږدې هره ورځ سلګونه کورنۍ له ایران او لسګونه کورنۍ له پاکستانه راستنیږي.

بل خوا ایراني چارواکو په دغه هېواد کې پر افغان کډوالو، د کار بندیز، ښوونځیو کې د ماشومانو نه شاملول، د کورونو په کرایه نه ورکولو تر څنګ بېلابېل فشارونه زیات کړي دي.

د دغه هېواد چارواکو ویلي، چې د روان کال تر پایه به نږدې دوه میلیونه افغانان له خپل هېواده وشړي.

اوچا خبرداری ورکړی، چې د مرستو کمول به شته لاسته راوړنې له خطر سره مخامخ کړي او د خوراکي توکو ناامني او غربت به زیات کړي.

د اوچا له لوري د یکشنبې په ورځ په خپاره شوي راپور کې څرګنده شوې، چې د دغو مرستو ډیره برخه په ۲۰۲۲ کال کې شوې ده.

په دغه کال کې ۳،۳ میلیاډه ډالره بشردوستانه مرستې افغانستان ته لېږل شوې دي.

دغه مرستې د بې وزلۍ، اقتصادي ناورین، سیاسي سقوط او د روغتیايي سیستم د پرځېدو له خطر سره هم همهاله شوې دي.

دغه سازمان د بې وزلۍ او بشري ناورین د کمولو په برخه کې د نړۍوالو مرستو د مثبتو اغېزو په اړه ویلي، چې «افغانستان لا هم د طبیعي پیښو، د اقلیم د بدلون او جیو پولیټیکي بدلونو له امله ډیر زیانمن دی.»

اوچا د طالبانو امربالمعروف قانون ته په اشارې سره، د افغانو ښځو او نجونو پر مخ په زیاتیدونکو بندیزونو په اړه اندیښنه څرګنده کړې او دا یې په هیواد کې د بشري حقونو د ناورین او امنیتي خطرونو نښه وبلله.

دغې ادارې ټینګار کړی چې نړۍوالو هڅو د قحطۍ د پېښېدو مخه نیولې او د زیانمنو شویو کسانو شمېر کم شوی دی.

اوچا وايي، چې په افغانستان کې د جګړې نشتوالي هم په لرو پرتو سيمو کې د اړتياوو د پېژندنې لپاره ښه لاسرسي او پېژندنې ته لاره هواره کړې ده.

دغه سازمان خبرداری ورکړی، چې که د بودیجې کچه راټیټه شي، بشري لاسته راوړنې به په چټکۍ سره له لاسه ورکړي او د افغانستان زیانمن شوي خلک به یو ځل بیا له زیاتو کړاونو او زیانونو سره مخ شي.

ځینو کتونکو ویلي، چې طالبان له نړۍوالو بشري مرستو ناوړه ګټه پورته کوي او د مرستو په وېش کې لاسوهنه کوي.

‏ د طالبانو عامې روغتیا وزارت وياند شرافت زمان په یوه ويډیويي کليپ کې تېره ورځ یکشنبه د (لړم ۱۳مه) ناوخته ويلي، چې په شري ناروغۍ د اخته کسانو شمېر زيات شوی او يوازې له دوی سره د ثبتو شويو ناروغانو شمېر شپږ زرو ته رسېدلی چې له پخوا ډیر دی.

شرافت زمان وايي، په پام کې لري چې د دغې وایروسي ناروغۍ د مخنیوي لپاره د واکسین کمپاین پیل کړي.

د طالبانو مشر ملا هبت‌الله تر دې وړاندې د پولیو پر واکسین بندیز لګولی و او اندېښنې دا دي چې د پولیو وایرس هم په کلیو او بانډو کې تر پخوا ډیر شي.

شری یا سرخکان هغه وایروسي ناروغي ده چې ډیری پرې اخته کسان ماشومان دي او پر واکسين د بنديز له امله يې شمېر په ډیرېدو دی.

د افغانستان په کلیو او بانډو کې د ناسمو تبلیغاتو او ورسره د طالبانو د سخت دریځۍ له امله ډیری خلک د ناروغیو په وړاندې خپل ماشومان نه واکسین کوي او واکسین یوه بهرنۍ دسیسه بولي خو دغه کار په ماشومانو کې بیلابیلې وایروسي ناروغۍ چې له یو څخه بل ته ژر لېږدي ډیرې کړې دي.

د روغتیا د برخې کارپوهان وايي، چې په شري د اخته کسانو شمېر ښايي تر دې هم لوړ وي ځکه چې د دوی په خبره په کلیو او بانډو ډیری خلک خپل ماشومان روغتیايي مرکزونو ته نه ور وړي.

‏خو د طالبانو روغتیا وزارت وايي، په پام کې لري، چې په نږدې راتلونکي کې د شري واکسين ملي کمپاين پيل کړي او هڅه یې دا ده چې دغه ناروغي تر یوه بریده راکمه کړي.

تر دې وړاندې طالبانو په یو شمېر ولایتونو کې پر ټلویزیونونو د “ساکښو موجوداتو د انځورونو پر خپرولو" بندیز لګولی و.

د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت د يکشنبې په ورځ (د لړم ١٣مه) په يوه خبرپاڼه کې ليکلي، چې د دغه وزارت اطلاعاتو ته د لاس رسي مشر رحمت الله نړيوال او د باختر اژانس مشر ضياالحق حقمل د هېواد شمال ختيځو ولايتونو ته سفر کړى او له سیمه ییزو ویاندویانو او چارواکو سره يې ليدلي دي.

په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې رحمت الله نړیوال سیمه ییزو چارواکو ته «د ساکښو موجوداتو د انځورونو د نه خپرولو» په اړه د دغې ډلې د مشر ملا هبت الله د وروستي فرمان په تړاو وضاحت ورکړی.

دغه وزارت په دې اړه نور جزییات نه دي ورکړي.

د طالبانو له خوا د ساکښو موجوداتو د انځورونو پر خپرولو له بندیز سربیره د دې ډلې د اطلاعاتو او کلتور وزارت د دغې غونډې انځورونه خپاره کړي دي.

د طالبانو د امربالمعروف د قانون له مخې، چې د ملا هبت الله له خوا توشیح شوی، په رسنیو کې د ساکښو موجوداتو د انځورونو خپرول منع شوي دي. طالبانو د دغه قانون د پلي کولو لپاره په ولایتونو کې یو شمېر ویډیويي رسنۍ بندې کړي دي. دا بهیر له کندهار څخه پیل، تخار او نورو ولایتونو ته غځېدلی دی.

د رسنیو ملاتړې ادارې اندیښنه لري چې د دې قانون پلي کیدل به په هیواد کې د ټلویزونونو او د ویډیويي رسنیو د فعالیت د بندیدو لامل شي.