په افغانستان او پاکستان کې ۷۱ ماشومان د پولیو په ناروغۍ اخته شوي دي

شهباز شریف نن په باکو کې د اقلیمي بدلون نړیواله غونډه کې زیاته کړه چې پاکستان د دې ارزښتتاکو طبیعي زېرمو د خوندیتوب لپاره له نړیوالې ټولنې سره خپلې همکارۍ ته تیار دی.

د پاکستان دولتي رادیو د خبر له مخې، ښاغلي شریف دا غونډه د کنګلونو د ویلي کېدو د مخنیوي لپاره بې جوړې چانس وباله.

نوموړي طبیعي کنګلونه د انسان د پایښت او د اوبو امنیت او اقلیم خوندیتوب لپاره مهم وبلل.

شهباز شریف وايي، طبیعي یخجالونه د نړۍ ۷۰ سلنه خوږې اوبه برابروي او مهم ایکو سیستم خوندي کوي.

د اقلیمي بدلون په هکله غونډه نن د اذربایجان پلازمېنه باکو کې پیل شوه، چې د مالي مرستو ټولولو غونډه هم بلل کېږي.

په غونډه کې پر پاکه انرژي، له وچکالۍ سره مقابله کې کرنه او له بې وزله هېوادونو سره د بډایه هغو پر مرستو خبرې کېږي.

مولوي کبیر د سه شنبې په ورځ په یوه غونډه کې چې د بامیان په مرکز کې جوړه شوې، ددغه ولایت خلک له دې امله وستایل، چې دده په وینا د طالبانو له حکومت سره همکاري لري او چاته د مخالف حرکت اجازه نه ورکوي.

د طالبانو د ریاست الوزرا سیاسي مرستیال د خپل مشر د عمومي عفوې فرمان یاد کړ او ویې ویل چې« پخواني چارواکي او مسوولین کولای شي هېواد ته راستانه شي، د هغوی د راتګ پر وړاندې ستونزه نشته».

خو دغه بلنه داسې مهال ده، چې طالبانو سیاسي ګوندونه او فعالیتونه بند کړي او په افغانستان کې د میشتو پخوانيو چارواکو او سیاسي مشرانو فعالیت ددوی تر شخصي ناستو محدود شوی.

کبیر وویل چې په تېرو دریو کلونو کې ددوی حکومت په سیاسي او اقتصادي ډګر کې ښې لاسته راوړنې لري او په افغانستان کې د نړۍ د بېلابېلو هیوادونو استازولۍ فعالې دي.

کبیر ادعا وکړه، چې « نړۍ عملا حقایقو ته تسلیمه شوې ده، خو یوازې رسمي اعلان پاتې او افغانستان په سیاسي لحاظ مخ پر وړاندې روان دی».

د طالبانو حکومت تراوسه د نړۍ هیڅ هېواد په رسمیت نه دی پېژندلي او په مکرر ډول دا ډله له بشري حقونو په سرغړونو تورنوي.

د طالبانو دغه چارواکي دغه راز وویل، چې په تېرو دریو کلونو کې د دوی حکومت داسې پروژې پلې کړې چې په شلو کلونو کې نه وې پلې شوې.

په یوه ویډیوي کلپ کې حشمت غني د تېر حکومت د ملي امنیت شورا د سلاکار حمدالله محب، د چارو ادارې پخواني مشر محمود فضلي او د ولسمشرۍ دفتر پخواني رییس شاکر کرګر نومونه اخیستي دي.

حشمت غني ادعا کوي چې دغو کسانو اشرف غني له حالتو ناخبره ساتلی و.

دی زیاتوي د افغانستان د سقوط پرمهال دغو چارواکو د امریکا د ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد سره اړیکې درلودې او د هغه وخت د امنیت شورا دفتر له خوا سرحدي قومندانونو او ولسوالانو ته تلفونونه کېدل چې طالبانو ته تسلیم شي.

حشمت غني:« که تاسې له قومندانانو او ولسوالانو پوښتنه وکړئ چا ورته تلیفونونه کول؟ خو همدا شورا امنیت ورته تلیفونونه کول چې طالبانو ته تسلیم شئ.»

د اشرف غني ورور وايی چې پر دغو دریو ځوانانو ولسمشر غني اعتبار وکړ، خو دوی «وطن خرڅ کړ.»

حشمت غني زیاتوي په دې وروستیو کې دغه پخواني افغان چارواکي فعال شوي دي او اشرف غني په نامه اړیکې نیسي.

حشمت غني دا په ډاکه نه کړه چې له کومې ډلې او یا هم کوم هېواد سره د پخواني ولسمشر اشرف غني په نامه اړیکې نیول شوې دي.

پخواني ولسمشر اشرف غني هم له سقوط وروسته یوه مرکه کې وویل، زما هدایت دا و چې خوست ته لاړ شم خو محب راته وویل چې خوست او جلال اباد هم سقوط کړی او زه نه بوهېدم چې چېرته ته روان یم.

د پخواني ولسمشر اشرف غني ورور حشمت غني له ویډیوي پېغام څخه ۸ ساعته تېریږي خو تر دې دمه حمدالله محب، محمود فضلي او شاکر کرګر کوم غبرګون نه دی ښودلی.

د طالبانو حکومت د چارو ادارې رییس نور الحق انور د سه شنبې پر ورځ په کابل کې د سرطان مخنیوي موسسې د پرانېستې مراسمو کې وویل، چې په تېرو شلو کلونو کې د روغتیا سکتور تخریب شوی، خو اوس د تخریب پړاو په تېرېدو دی.

نوموړي زیاته کړه، « دلته چې کوم کار د صحت په نامه د صحت د تخریب لپاره کېده اوس هغه مرحله نوره په تېرېدو ده، اوس به سالم رقابت رامنځته کیږي».

انور وايي، چې بهرنیو ځواکونو په افغانستان کې د موربه په ګډون ګڼ بمونه او کیمیاوي توکي کارولي چې افغانان یې له بېلابېلو ناروغیو سره مخ کړي.

داسې مهال چې د طالبانو په ادارو کې په غوڅ ډول ددې ډلې کسان ګومارل شوي او پر مسلکي کادرونو یې کړۍ تنګه کړې، نوموړی بهر ته د افغان کادرونو وتل بې وفايي بولي.

یاد طالب چارواکي وویل، « که یو تعداد خلک له دې ځایه ځي، یو تعداد خلک بېرته راځي.ضمنا باید ووایم چې که موږ له لاسه ورکړي یا تللي، الله دې هغوی ته هدایت وکړي، یقینا هغه حقوق د افغانانو چې ددوی له دې رشتې او تخصص سره وابسته وو، دوی ورسره بې وفایي وکړه او تاریخ دا نه شي هېرولی او څوک چې راغلل او راځي تاریخ دانه شي هېرولی».

د چارو ادارې رییس له دې وړاندې هم پر جمهوري نظام نیوکې کړې او ویلي یې دي چې د تېرې ادارې اړتیاوې له بهره پوره کېدې.

د طالبانو ددغه چارواکي څرګندونې داسې مهال دي چې افغانستان په تېرو دریو کلونو کې د روغتیايي خدمتونو د نشتوالي او د زیږون پر مهال د مور او ماشوم د مړینې له اړخه په ډېرو زیانمنو هېوادونو کې شمېرل کیږي.

تېره ورځ د کاپیسا ولایت روغتیايي کارکوونکو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د دغه ولایت شاوخوا ۸۰۰ روغتیايي کارکوونکو له تېرو څلورو میاشتو راهیسې معاشونه نه دي اخستي.

دغه خبري اژانس لیکلي چې دا پرمختیاوې د طالبانو لپاره مهمه ډیپلوماټیکه بریا ګڼل کېږي

په لندن او اوسلو کې د افغانستان سفارتونه چې د تېر افغان حکومت د ډېپلوماټانو له خوا اداره کېدل د طالبانو په غوښتنه وتړل شول.

د ناروې د بهرنیو چارو وزارت د دغه هېواد د سفارت تړل داسې توجیه کړل، چې په حقیقت کې افغان حکومت د طالبانو په واک کې دي.

لندن هم د طالبانو په غوښتنه دغه اقدام د افغانستان له اوسنیو شرایطو سره د چلند په توګه تعبیر کړ.

د فرانسې خبري اژانس د راپور له مخې، د دغو دوو هېوادونو پرېکړې د ډېرو له خوا طالبانو ته تسلیمېدل او د افغانستان له ډېموکراتیکو ارمانونو سره خیانت ګڼل کېږي.

په بلجیم کې د افغانستان سفیر نظیف الله سالارزي دغه عمل خیانت وباله او ویې ویل: "څنګه د داسې ډلې لیک ته مثبت ځواب ووایئ چې تاسو یې په رسمیت نه پیژنئ؟"

په سیمه ییز امنیت او د کډوالۍ په ډیپلوماسۍ کې د طالبانو رول
راپور زیاتوي چې د طالبانو په وړاندې د لویدیځو هېوادونو په دریځ کې د دې بدلون یو اصلي لامل امنیتي او د کډوالۍ مسایل دي.

تر دې دمه طالبان په اروپا کې له پنځو سیاسي استازوالیو یانې په هالنډ، هسپانیا، چک جمهوریت او بلغاریا کې د افغانستان سفارتونه او د جرمني په مونیخ ښار کې د افغانستان کونسلګري سره تعامل لري.

په راپور کې راغلي چې په جرمني کې ځینې افغان ډېپلوماټانو هم اندېښمن دي، چې جرمني هم د لندن او اسلو په څېر چلند و نه کړي.

ویل کېږي، چې جرمني له طالبانو سره د یو شمېر «مجرمو افغانانو» د شړلو په اړه خبرې کوي او د قطر او ازبکستان په منځګړتوب ښايي تړنونه وشي.
راپور زیاته کړې چې د داعش له خوا د مخ په زیاتیدونکو ګواښونو سره لویدیځ هېوادونه په دې لټه کې دي، چې طالبان له ترهګرۍ سره د مبارزې په برخه کې د یوه امنیتي ملګري په توګه وپېژني.

فرانس پرېس اژانس لیکلي چې حتا ځیني کارپوهان په دې باور دي چې لویدیځ هېوادونه مجبور دي چې د افغانستان د اوسنیو واکمنانو په توګه له طالبانو سره عملي اړیکې ټینګې کړي.

د طالبانو لپاره یوه مهمه ډېپلوماتیکه بریا
که څه هم د بریتانیا او ناروې پریکړه کوچنۍ ښکاري، خو دا د طالبانو لپاره یوه مهمه ډېپلوماتیکه بریا ګڼل کېږي او دا ښیي چې نړۍ ورو ورو د افغانستان نوي واقعیت منلو ته اړ کیږي.

د افغانستان د برخې یو څېړونکی ګیل دورونسورو په دې باور دی چې د بریتانیا او ناروې پریکړه په حقیقت کې د دې ښکارندویي کوي چې لویدیځ په نارسمي ډول طالبان د افغانستان لپاره د یوازیني انتخاب په توګه مني.

د فرانسې خبري اژانس همداراز لیکلي چې په اذربایجان کې د اقلیم د بدلون په اړه په نړیواله غونډه کې د طالبانو حضور له دغې ډلې سره د نړۍ د لا زیات رسمي تعامل د بهیر د پیل نښه ده.

راپور زیاتوي، داسې ښکاري چې طالبان په تدریجي ډول یو ډول نړیوال مشروعیت ترلاسه کوي او ښايي دا بهیر په راتلونکي کې هم دوام ولري.