د فرانسې خبري اژانس: د لبنان په اړه د امریکا په پلان کې د ۶۰ ورځو اوربند شامل دی

پاکستان کې دوامدارې وچکالۍ هوا لا ککړې چې له امله یوازې د دغه هېواد تر ټولو ستره صوبه پنجاب کې ۱۹ لکه کسان ناروغ شوي دي.

د دې صوبې په ملتان او لاهور کې بېړنی حالت اعلان او تر دریو ورځو ګرځبندیز دی.

پاکستان تېر کال د لاهور ځینې سیمو کې مصنوعي باران کړی و، خو سږ کال یې لومړي وزیر له عوامو وغوښتل چې نن د جمعې له لمانځه وروسته استثقا لمونځ وکړي.

د پاکستان دولتي رادیو وايي، په دې غوښتنه پسې نن د اسلام اباد په مشهور فیصل جومات کې خلکو دا لمونځ وکړ.

دې خلکو په خپله دوعا کې له الله غوښتي چې روانه وچکالي ختمه او باران سره د بدې هوا له امله د دوی زیانمن صحت جوړ کړي.

تر دې درې ورځې مخکې د ماشومانو لپاره د ملګرو ملتونو د ملاتړ صندوق (یونېسف) وویل، چې د ککړې هوا له امله په پاکستان کې ۱۱ مېلیونه ماشومان له ګواښ سره مخامخ دي او حکومت دې د دغه وضعیت مخه ونیسي.

د هوا د ککړتیا کچې په روانه اونۍ کې په لاهور او ملتان کې ریکارډونه مات کړي او د لسګونه ماشومانو په ګډون سلګونه ناروغان د ککړې هوا له کبله په روغتونونو کې بستري شوي دي.

په دغه صوبه کې د ککړې هوا له امله تېره اکتوبر میاشت تر ۱۹ لکو کسان ناروغ شوي دي.

د هوا ککړتیا له زیاتېدو سره تېره اونۍ پنجاب کې د پارک او ژوبڼ په ګډون ډېری عامه ځایونو ته پر تګ بندیز ولګېد.

تېره میاشت په دغه ښار کې د سخت لوګي له امله د ښوونځي ماشومان د راتلونکې جنورۍ تر پای په پرانیستي چاپېریال کې له لوبو او ورزش منع شول.

د داعش خراسان څانګې نن د جمعې په ورځ «د لړم۲۵مه» په یوه خبرپاڼه کې چې په ټیلیګرام کې خپره کړې ده، د دغه برید مسوولیت منلی او د دغو بریدونو پر دوام یې ټینګار کړی دی.

داعش خراسان په افغانستان، پاکستان او د سیمې په نورو هېوادونو کې په پرله پسې ډول په سیاسي ګوندونو او حتا اسلامي ګوندونو او جریانونو باندې بریدونه کړي دي.

د ځايي پوليسو په وينا، د جماعت اسلامي ګوند سيمه ييز چارواكى صوفي حمید له جومات نه د وتلو په حال كې و، چې پر موټر سايكل سپرو دوو وسله والو پرې ډزې وكړې او ويې وواژه.

پولیسو دا هم ویلي چې برید کوونکي په تېښته بریالي شوي او پلټنې روانې دي.

ويل کيږي چې د سيمې ځينو اوسېدونکو هڅه وکړه، چې صوفي حمید روغتون ته ورسوي، خو په لاره کې يې ساه ورکړه.

د پاکستان په جنوب لوېدیځ کې د خیبر پښتونخوا او بلوچستان ایالتونو کې اسلامپالې او بېلتون غوښتونکې ډلې په پرله پسې ډول د پاکستان پر امنیتي ځواکونو او حکومتي چارواکو بریدونه کوي.

تحریک طالبان پاکستان یوه له هغو ډلو ده، چې د خیبر پښتونخوا امنیت یې ننګولی دی.

اسلام اباد تل افغان طالبان د تحریک طالبان طالبان سره په همکارۍ او دغې ډلې ته د پټنځایونو په برابرولو تورنوي.

پاکستاني چارواکي وايي، ټي ټي پي په افغانستان کې پوځي روزنه ترلاسه کړې او په کابل کې د طالبانو په څېر ایډیالوژي تعقیبوي.

افغان طالبانو تل د پاکستان دا ادعا رد کړې ده.

ایراني چارواکو ویلي، چې ایلن ماسک او د ایران سفیر امیر سعید ایرواني ترمنځ کتنه تر یو ساعت ډېره وه او په یو پټ ځای کې ترسره شوې. هغو دوو ایرانیاني چارواکو چې نه یې غوښتل نوم یې واخیستل شي، نیویارک ټایمز سره په خبرو کې دا لیدنه «مثبته» او «ښه خبر» بللی دی.

د ټرمپ د مخابراتو رییس سټیون چیونګ د دې پوښتنې په ځواب چې ایا داسې کومه غونډه ترسره شوې یا نه وویل:«موږ د شخصي کتنو په راپورونو تبصره نه کوو چې ترسه شوي ده یا نه.»

ایلن ماسک په دې اړه څه نه دي‌ ویلي.

د یو لوړ پوړي ایراني چارواکي او ښاغلي ماسک تر منځ لومړنۍ مستقیمه ناسته د ټرمپ د ادارې په چوکاټ کې د تهران او واشنګټن تر منځ د اړیکو د بدلون احتمال زیاتوي.

یو بل ایراني چارواکي ویلي، چې ایلن ماسک د دغې کتنې غوښتنه کړې وه او سفیر یې ځای غوره کړی و.

دغو دوو ایراني چارواکو ویلي، چې له ښاغلي ماسک سره لیدل ایران ته د امریکايي چارواکو سره په مستقیم ډول له ناستې پرته د حل لار په توګه په پام کې نیول کیدای شي. خو ښاغلی ماسک به ډېر ژر خپله رسمي دنده پیل کړي. ټرمپ ویلي، چې ماسک به د هغه په حکومت کې د نوي «دولتي موثریت څانګې» مشري وکړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت یو چارواکي ویلي، چې سفیر ایرواني ښاغلي ماسک ته د کتنې پر مهال ویلي، چې ایران غواړي د امریکا د خزانه‌دارۍ وزارت له بندیزونو معافیت ترلاسه کړي او له هغه یې غوښتي خپل یو شمېر تجارتونه تهران ته هم وغځوي.

په ملګرو ملتونو کې د ایران ماموریت ویلي، چې د غونډې په اړه به کومه تبصره ونه کړي.

د اسراییل او د لبنان د حزب الله ترمنځ جګړه نږدې یو کال مخکې په غزه کې د اسراییل له پوځي عملیاتو سره پیل شوه. دغه جګړه د سپتمبر په میاشت کې د هوایي بریدونو له زیاتیدو او د لبنان سویلي سیمو ته د اسراییلي ځمکنیو ځواکونو له استولو سره زیاته شوه.

د نړۍوال بانک د ارزونې له مخې، لبنان په ۱۲ میاشتو کې د ۵،۱ میلیارد ډالرو اقتصادي زیان سره مخ شوی دی، چې په عمده توګه د سوداګرۍ، سیاحت او کرنې په برخه کې د جګړې د سختو اغیزو له امله رامنځته دی. دې بانک په لبنان کې مستقیم فزیکي زیان لږترلږه ۳،۴میلیارد ډالر اټکل کړی.

د نړۍوال بانک د راپور له مخې، تر ټولو زیات زیان د کورونو په برخه کې رامنخته شوی، چې ۲،۸میلیارده ډالره اټکل کیږي. له ۹۹ زره څخه ډېر د استوګنې کورونه په جزوي یا بشپړ ډول زیانمن شوي دي.

د کرنې په برخه کې زیانونه، په ځانګړې توګه د لبنان په سویلي سیمو کې، چې ډېری یې د بریدونو هدف وې، له ۱،۱ میلیارد ډالرو څخه ډېر دي.

همدا راز د سوداګرۍ په برخه کې ١٧٨ ميليونه ډالره، اقتصادي زيان ١،٧ ميليارد ډالره، د پوهنې په برخه کې ٢١٥ ميليونه ډالره او د چاپېريال په برخه کې ٢٢١ ميليونه ډالره تاوان شوى دى.

د نړۍوال بانک د راپور له مخې، د روغتیا برخه کې د زیان اټکل ۳۳۸ میلیون ډالره دی، د سیاحت او هوټلونو په برخه کې، چې د لبنان یو مهم اقتصادي سکټور دی، ۱،۱ میلیارد ډالره زیان شوی دی.

په ورته وخت کې، نړۍوال بانک وړاندوینه کوي چې د لبنان اصلي ناخالص تولید به په ۲۰۲۴ کال کې د روانې جګړې له امله لږترلږه ۵،۷ سلنه کم شي. د جګړې پرته لبنان کې تمه کیده چې دا به ۰،۹ سلنه اقتصادي وده وکړي.

په دغه راپور کې راغلي، چې شخړې په لبنان کې پراخې ټولنیزې او چاپیریالي پایلې لري او د خوړو کمښت یې لا پسې زیات کړی دی. تمه کیږي چې د جګړو په دوام سره به د دې جګړې د زیانونو اندازه نوره هم لوړه شي.

په دې اړه د اسراییلو د بهرنیو چارو د وزارت ویاند اورن مارمورشتاین پر اېکس ټولنیزې رسنۍ لیکلي: «په غزه کې د اسراییلو د چلند په اړه د بشري حقونو د څار ادارې څرګندونې په بشپړه توګه دروغ او له واقعیته لرې دي».

هغه زیاته کړه، چې د دغه سازمان د ادعاوو پر خلاف، د اسراییلو کوشش یوازې د حماس د ترهګریزو وړتیاوو له منځه وړل و، او د غزې خلک یې نه دي په نښه کړي.

مارمورشتاین، حماس تورن کړ چې له ملکي وګړو د انساني سپر په توګه کار اخلي او ټینګار یې وکړ: “اسراییل به د جګړې له قوانینو سره سم خپلو عملیاتو ته دوام ورکړي.”

دا په داسې حال کې ده، چې په خواله رسنیو کې په وار وار خپرې شوې ویډیوګانې ښيي، چې اسراییلو په قصدي ډول ملکي خلک په نښه کړي، ماشومان یې وژلي او په روغتونونو یې بریدونه کړي. د ملګرو ملتونو د یو وروستي راپور له مخې، په غزه کې د اسراییل په بمباریو کې د وژل شوو کسانو ۷۰ سلنه ښځې او ماشومان دي.