داعش په پاکستان کې د یوه اسلام پاله سیاستوال د وژنې پړه ومنله

ضمیر کابلوف پرون اسلام اباد ته تللی و او هلته یې د بهرنیو چارو وزارت وزارت مرستیالې امنه بلوڅ او د افغانستان او لوېدیځې اسیا لپاره د پاکستان له استازي احمد نسیم واړیچ سره جلال جلا ولیدل.

د پاکستان بهرنیو چارو وزارت د اعلامیې له مخې، دواړو لورو پر افغانستان خبرې وکړې او د دې هېواد د سولې او ښېرازۍ لپاره یې د سیمه ییزو هېوادونو د همغږۍ ډېرېدو غوښتنه وکړه.

پاکستاني او روسي چارواکي په دې هم سلا شوي چې په دې برخه کې به خپلې هڅې جاري ساتي.

پاکستان او روسیه په هغو محدودو هېوادونو کې دي چې افغان سفارتونه یې طالبانو ته سپارلي دي.

له دې سره مسکو له افغانستان منځنۍ اسیا ته د وسلوالو د ور اوښتو وېره لري او پاکستان بیا بیا د طالبانو حکومت تورنوي چې د اسلام اباد ضد وسلوالو ته یې په افغان خاوره کې پنا ور کړې ده.

طالبان د پاکستان ادعا ردوي او زیاتوي چې د افغانستان خاوره به د کوم هېواد پرضد ونه کارېږي.

ایراني چارواکو ویلي، چې ایلن ماسک او د ایران سفیر امیر سعید ایرواني ترمنځ کتنه تر یو ساعت ډېره وه او په یو پټ ځای کې ترسره شوې. هغو دوو ایرانیاني چارواکو چې نه یې غوښتل نوم یې واخیستل شي، نیویارک ټایمز سره په خبرو کې دا لیدنه «مثبته» او «ښه خبر» بللی دی.

د ټرمپ د مخابراتو رییس سټیون چیونګ د دې پوښتنې په ځواب چې ایا داسې کومه غونډه ترسره شوې یا نه وویل:«موږ د شخصي کتنو په راپورونو تبصره نه کوو چې ترسه شوي ده یا نه.»

ایلن ماسک په دې اړه څه نه دي‌ ویلي.

د یو لوړ پوړي ایراني چارواکي او ښاغلي ماسک تر منځ لومړنۍ مستقیمه ناسته د ټرمپ د ادارې په چوکاټ کې د تهران او واشنګټن تر منځ د اړیکو د بدلون احتمال زیاتوي.

یو بل ایراني چارواکي ویلي، چې ایلن ماسک د دغې کتنې غوښتنه کړې وه او سفیر یې ځای غوره کړی و.

دغو دوو ایراني چارواکو ویلي، چې له ښاغلي ماسک سره لیدل ایران ته د امریکايي چارواکو سره په مستقیم ډول له ناستې پرته د حل لار په توګه په پام کې نیول کیدای شي. خو ښاغلی ماسک به ډېر ژر خپله رسمي دنده پیل کړي. ټرمپ ویلي، چې ماسک به د هغه په حکومت کې د نوي «دولتي موثریت څانګې» مشري وکړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت یو چارواکي ویلي، چې سفیر ایرواني ښاغلي ماسک ته د کتنې پر مهال ویلي، چې ایران غواړي د امریکا د خزانه‌دارۍ وزارت له بندیزونو معافیت ترلاسه کړي او له هغه یې غوښتي خپل یو شمېر تجارتونه تهران ته هم وغځوي.

په ملګرو ملتونو کې د ایران ماموریت ویلي، چې د غونډې په اړه به کومه تبصره ونه کړي.

د اسراییل او د لبنان د حزب الله ترمنځ جګړه نږدې یو کال مخکې په غزه کې د اسراییل له پوځي عملیاتو سره پیل شوه. دغه جګړه د سپتمبر په میاشت کې د هوایي بریدونو له زیاتیدو او د لبنان سویلي سیمو ته د اسراییلي ځمکنیو ځواکونو له استولو سره زیاته شوه.

د نړۍوال بانک د ارزونې له مخې، لبنان په ۱۲ میاشتو کې د ۵،۱ میلیارد ډالرو اقتصادي زیان سره مخ شوی دی، چې په عمده توګه د سوداګرۍ، سیاحت او کرنې په برخه کې د جګړې د سختو اغیزو له امله رامنځته دی. دې بانک په لبنان کې مستقیم فزیکي زیان لږترلږه ۳،۴میلیارد ډالر اټکل کړی.

د نړۍوال بانک د راپور له مخې، تر ټولو زیات زیان د کورونو په برخه کې رامنخته شوی، چې ۲،۸میلیارده ډالره اټکل کیږي. له ۹۹ زره څخه ډېر د استوګنې کورونه په جزوي یا بشپړ ډول زیانمن شوي دي.

د کرنې په برخه کې زیانونه، په ځانګړې توګه د لبنان په سویلي سیمو کې، چې ډېری یې د بریدونو هدف وې، له ۱،۱ میلیارد ډالرو څخه ډېر دي.

همدا راز د سوداګرۍ په برخه کې ١٧٨ ميليونه ډالره، اقتصادي زيان ١،٧ ميليارد ډالره، د پوهنې په برخه کې ٢١٥ ميليونه ډالره او د چاپېريال په برخه کې ٢٢١ ميليونه ډالره تاوان شوى دى.

د نړۍوال بانک د راپور له مخې، د روغتیا برخه کې د زیان اټکل ۳۳۸ میلیون ډالره دی، د سیاحت او هوټلونو په برخه کې، چې د لبنان یو مهم اقتصادي سکټور دی، ۱،۱ میلیارد ډالره زیان شوی دی.

په ورته وخت کې، نړۍوال بانک وړاندوینه کوي چې د لبنان اصلي ناخالص تولید به په ۲۰۲۴ کال کې د روانې جګړې له امله لږترلږه ۵،۷ سلنه کم شي. د جګړې پرته لبنان کې تمه کیده چې دا به ۰،۹ سلنه اقتصادي وده وکړي.

په دغه راپور کې راغلي، چې شخړې په لبنان کې پراخې ټولنیزې او چاپیریالي پایلې لري او د خوړو کمښت یې لا پسې زیات کړی دی. تمه کیږي چې د جګړو په دوام سره به د دې جګړې د زیانونو اندازه نوره هم لوړه شي.

په دې اړه د اسراییلو د بهرنیو چارو د وزارت ویاند اورن مارمورشتاین پر اېکس ټولنیزې رسنۍ لیکلي: «په غزه کې د اسراییلو د چلند په اړه د بشري حقونو د څار ادارې څرګندونې په بشپړه توګه دروغ او له واقعیته لرې دي».

هغه زیاته کړه، چې د دغه سازمان د ادعاوو پر خلاف، د اسراییلو کوشش یوازې د حماس د ترهګریزو وړتیاوو له منځه وړل و، او د غزې خلک یې نه دي په نښه کړي.

مارمورشتاین، حماس تورن کړ چې له ملکي وګړو د انساني سپر په توګه کار اخلي او ټینګار یې وکړ: “اسراییل به د جګړې له قوانینو سره سم خپلو عملیاتو ته دوام ورکړي.”

دا په داسې حال کې ده، چې په خواله رسنیو کې په وار وار خپرې شوې ویډیوګانې ښيي، چې اسراییلو په قصدي ډول ملکي خلک په نښه کړي، ماشومان یې وژلي او په روغتونونو یې بریدونه کړي. د ملګرو ملتونو د یو وروستي راپور له مخې، په غزه کې د اسراییل په بمباریو کې د وژل شوو کسانو ۷۰ سلنه ښځې او ماشومان دي.

د پاکستان د پوځ مطبوعاتي دفتر په یوې اعلامیه کې ویلي، چې امنیتي ځواکونه سیمې ته وروسته له هغه واستول شول، چې د راپورونو له مخې وسله والو په هرنای سیمه کې د ملکي وګړو د په نښه کولو پلان درلود. اعلامیه کې راغلي، چې په دې سيمه کې د امنيتي ځواکونو په عملياتو کې درې تنه وسله وال ووژل شول.

پوځ ویلي، چې دوه سرتېري هغه وخت ووژل شول چې له دغې سیمې د راتلو پر مهال د هغوی موټر د سړک غاړې په ماین برابر شو.

په ورته وخت کې د پاکستان ډان ورځپاڼې راپور ورکړ، چې د پنجشنبې په ورځ د خیبر پښتونخوا په میرانشاه سیمه کې په پوځي عملیاتو کې اته وسله وال وژل شوي دي. دې ورځپاڼې د دغو عملیاتو په اړه نور جزییات نه دي ورکړي. خیبر پښتونخوا، د پاکستاني طالبانو د فعالیت مرکز بلل کیږي.

په دې وروستیو میاشتو کې، د پاکستان د حکومت پر ضد د وسله والو ډلو لکه د پاکستاني طالبانو د تحریک او بلوڅ بېلتون غوښتونکو ډلو، بریدونو په بلوچستان او خېبر پښتونخوا کې زور اخیستی دی.