د اسوشییتید پریس خبري اژانس د راپور له مخې، سیمه ییزو پولیسو ویلي، د شنبې په شپه د چین د ختیځ ښار یکسینګ په یو مسلکي ښوونځي کې د چړې په برید کې اته کسان وژل شوي او ۱۷ نور ټپیان شوي دي.
د یکسینګ ښار پولیسو په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې برید د شنبې په ورځ په ځايي وخت د ماښام شاوخوا ۰۶:۳۰ بجې د ووشي مسلکي هنرونو او ټیکنالوژۍ په انستیتوت کې شوی.
د وو سو په نوم شکمن، ۲۱ کاله عمر لري، په همدې ښوونځي کې زده کړې کوي او د برید په سیمه کې نیول شوی دی.
پولیسو وویل، چې وو سو د خپل ښوونځي په ازموینو کې ناکام شوی او نشي کولی د فراغت سند ترلاسه کړي. هغه د همدې ناکامۍ له امله په خپل انټرنشیب کې معاش نه شي ترلاسه کولای.
دا په چین کې یوه اونۍ کې دوهم وژونکی برید دی. تر دې وړاندې یو سړي د سویلي ښار ژوهای په یو سپورتي مرکز کې خلک په خپل موټر ووهل، چې له امله یې ۳۵ کسان ووژل شول او ۴۳ نور ټپیان شول.
د اسراییل د ولسمشر اسحاق هرتزوګ دفتر ویلي، چې د ملګرو ملتونو د اقلیم په سرمشریزه کې چې د کاپ ۲۹په نوم پیژندل کیږي، د ګډون لپاره د اذربایجان پلازمینې باکو ته د هغه دمخه پلان شوی سفر لغوه شوی. د دغه سفر د لغوه کېدو لامل «امنیتي ملحوظات» بلل شوي دي.
اذربایجان او اسراییل نږدې اړیکې لري او د اذربایجان جمهوریت د اسراییلي وسلو یو له پیرودونکیو څخه دی. تېر کال اذربایجان په تل ابیب کې خپل سفارت پرانیستی و.
په وروستیو کلونو کې د باکو او تل ابیب ترمنځ د اړیکو پراخیدو تهران په غوسه کړی دی، ځکه اذربایجان تیر کال په وار وار ادعا کړې وه چې په دغه هیواد کې یې د ایران له ملاتړه برخمنې ډلې نیولي چې د بریدونو په پلانولو بوختې وې.
د دې میاشتې په پیل کې، د اذربایجان جمهوریت یوې محکمې یو افغان په باکو کې د یو "ترهګریز برید" د پلانولو په تور په لس کاله بند محکوم کړ. اذربایجاني رسنیو ویلي، چې دغه افغان په باکو کې پر یو سفارت د برید پلان درلود.
اسراييلي ورځپاڼې يروشلم پوسټ ليکلي، چې دغه افغان په باکو کې د هغه هوټل څارنه کوله، چې د اسراييلو سفارت ته څېرمه پروت دى.
د اقلیم په اړه د ملګرو ملتونو کلنۍ غونډه د دوشنبې په ورځ پیل شوه. د مخ پر ودې هېوادونو لپاره د مالي مرستو راټولول د دغې غونډې اصلي موضوع ده.
د ایران د پارلمان غړی احمد نادري وایي، چې له امنیتي پلوه د اسلامي جمهوري اټومي پروګرام دغه هېواد ته هېڅ کومه لاسته راوړنه نه ده لرلې. نوموړي ټینګار کړی، چې د ایران د اټومي پروګرام متخصصین باید بدل شي.
نادري همداراز د شنبې په ورځ (د لړم ۲۶مه) زیاته کړه، چې د ایران اټومي پروګرام یوازې په سیمه کې تعادل رامنځته کړی دی.
د ایران د پارلمان غړی احمد نادري وایي: «مونږ په همدومره کلونو کې د اټوم بم د جوړولو لپاره څو برابره لګښت کړی دی، خو په امنیتي حوزه کې یې مونږ ته هېڅ کوم لاسته راوړنه نه درلود، زما باور دا دی چې د اټوم بم د ازمایښت په لوري باید ولاړ شو او بله هېڅ لار نه لرو.»
احمد نادري وایي، چې د اټومي پروګرام د متخصصینو بدلول د ایران د خلکو او د پوهانو غوښتنه هم ده.
دا لومړی ځل نه دی چې یو ایراني چارواکی د اټومي پروګرام د متخصصینو د بدلولو غوښتنه کوي، تر دې وړاندې هم کله چې د ایران او اسراییل ترمنځ ترینګلتیاوو زور واخیست په وار وار دا غوښتنه په علني توګه مطرح شوې وه.
د ایران د بهرنیو اړیکو د شورا مشر او د علي خامنه یي سلاکار کمال خزاري هم مخکې ګواښ کړی و، چې که دغه هېواد له جدي تهدید سره مخامخ شي ښایي د اټومي پروګرام متخصصین بدل کړي.
دا په داسې حال کې ده، چې څو ورځې وړاندې د اسراییل د بهرنیو چارو وزیر ګیدون سعار د اټومي انرژۍ د نړۍوالې ادارې د یوې غونډې په څنډه کې له خپل بریتانیاوي سیال ډیویډ لمي سره په کتنه کې ویلي و: “غړي هېوادونه باید د اټومي انرژۍ له نړۍوال ادارې څخه وغواړي چې ایران وغندي او د دغه هیواد د پرله پسې سرغړونو په اړه راپور ورکړي.
د اسراییلو د بهرنیو چارو وزیر خبرداری ورکړی، چې که ایران "د اټومي انرژۍ نړۍوالې ادارې ملاتړ ولري" نو دا موضوع به خطرناکه وي.
د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف بلوچستان کې پر پوځ له برید وروسته ویلي، چې دا بریدونه د د دې صوبې د د پراختیا لپاره د دوی د هوډ مخه نشي نیولی.
د بلوچستان په کلات کې نن پر یو پوځي مرکز د برید له امله اووه پاکستاني سرتېري وژل شوي او ۱۵ نور ټپیان دي.
شهباز شریف له دې پېښې وروسته په خپله خواله رسنۍ اېکس کې د یوه یادښت په خپرولو سره دا برید غندلی او د قربانیانو له کورنیو سره یې غمرازي کړې ده.
شهباز شریف وايي د خپلو خلکو او نظامیانو سره په کډه امنیتي کواښونه له منځه وړي.
نوموړي د دې پیښې د عاملینو د سملاسي نیولو امر کړی دی.
شهباز شریف زیاتوي چې ورته بریدونه د بلوچستان د پراختیا او ښېرازۍ لپاره د اسلام اباد هوډ نشي کمزوری کولی.
د پاکستان دولتي راډیو خبر له مخې د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف په یوه خبرپاڼه کې ویلي چی په بلوچستان کې د ګډوډیو او بدامنیو جوړونکي د بلوچستان د خلکو او د دې صوبې دوښمانان دي.
د پاکستان د جیو نیوز د خبر له مخې د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي هم په بلوچستان کې پر امنیتي ځواکونو برید غندلی دی او د وژل شويو نظامیانو له کورنیو سره یې غمرازي کړې ده.
سرچېنې وایي، چې دغه برید د شپې ناوخته شوی او وسلوالو له سپکو او درنو وسلو څخه کار اخیستی؛ خو امنیتي سرچینو په دغه برید کې وسلهوالو ته د اوښتې مرګ ژوبلې په اړه څه نه دي ویلي.
د دغه برید پړه د بلوڅ ازادي غوښتونکي پوځ منلې او د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره یې ویلي، چې د پاکستان امنیتي ځواکونو ته یې د سر او مال درانه زیانونه اړولي دي.
یوه اوونۍ وړاندې هم بلوچستان کې د اورګاډي په تمځي کې په چاودنه کې د ۱۹ پاکستاني پوځیانو په ګډون لږ تر لږه ۳۱ کسان وژل شوي و او مسوولیت یې هم د بلوچ د ازادي غوښتونکي پوځ په غاړه اخیستی و.
په امریکا کې د مسلمانانو مشرانو په ټاکنو کې له دونالډ ټرمپ څخه ملاتړ وکړ؛ خو اوس د هغه په کابینه کې له نویو ګومارنو سخت «نهیلي» شوي دي.
هغوی رویټرز ته ویلي، چې د امریکا د بهرنیو چارو د وزیر په توګه د مارکو روییو له ټاکنو خوښ نه دي.
د فلاډلفیا اوسېدونکی پانګهوال او د «ټرمپ لپاره د مسلمانانو» د ډلې بنسټ اېښودونکي رابیول چودري وایي:« ډونالد ټرمپ زموږ له برکته بریالی شو؛ خو موږ یې د بهرنیو چارو د وزیر په ټاکل کېدو ناراضه یو.»
نوموړی وایي، چې په میشیګان او نورو ایالتونو کې د ډونالډ ټرمپ په ملاتړ د مسلمانانو رای کارونې د هغه په بریالیتوب کې ډېره مرسته وکړه.
د امریکا منتخب ولسمشر دونالډ ټرمپ د اسراییل کلک ملاتړی مارکو روییو د خپلې کابینې په اډانه کې د بهرنیو چارو وزارت ته نومولی دی.
مارکو روییو تر دې وړاندې ویلي و، چې په غزه کې به د اوربند لپاره نظر پوښتنه و نه کړي او هغه په دې باور دی چې اسراییل باید د حماس «ټول غړي» له منځه یوسي.
دونالډ ټرمپ دا رنګه د اسراییل بل ملاتړی مایک هاکبي په اسراییل کې د سفیر په توګه نومولی دی.
مایک هاکبي په فلسطین کې د دوو هېوادونو د رامنځته کولو مسله «د نه منلو او غیر عملي» بللې ده.
د امریکا د مسلمانانو د ځواکمنولو او مشارکت د شبکې اجرایوي مشر رکسینالډو نازارکو ویلي، مسلکان رای ورکوونکي هیله من وو، چې ټرمپ به داسې کسان په کابینه کې ګوماري چې د سولې لپاره کار وکړي.
هغه وایي، داسې هېڅ نښې نښانې تر اوسه نه دي لیدل شوي.
د مینه سونا د پوهنتون پخوانی استاد حسن عبدالسلام هم وایي، چې د ټرمپ د ګومارلو تګلارې د حیرانتیا وړ دي او هغه شان چې هغه فکر کاوه له هغې څخه ټرمپ ډېر «افراطي» عمل کوي.
د ټرمپ ګڼو مسلمانو او عرب ملاتړو رویټرز ته ویلي، هغوی هیلهمن دي چې د دونالډ ټرمپ د ملي اطلاعاتو پخوانی مشر ریچارډ ګرنل چې د امریکا له مسلمانانو او عرب وګړو سره یې د اړیکو په جوړولو کې کار کړی، په دې برخه کې به رغنده رول ولوبوي.
دغه کس امریکا مېشتو عربانو او مسلمانانو سره ژمنه کړې وه، چې ټرمپ به ډېر ژر په منځني ختیځ کې جګړه پای ته ورسوي.
د ماشومانو د ژغورنې سازمان وایي، چې هر کال په نړۍ کې ۴،۹ میلیونه ماشومان د مخنیوي وړ ناروغیو له امله خپل ژوند له لاسه ورکوي. دغه سازمان له هېوادونو غواړي چې د دغو ماشومانو د وضعیت د ښه کولو لپاره لاس په کار شي.
د ماشومانو د ژغورنې سازمان د جمعې په ورځ (د لړم ۲۵مه) پر اېکس خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي، چې اقلیمي بدلونونه، جګړې او نړۍوال روغتیایي بحرانونه په ټوله نړۍ کې د ماشومانو لپاره جدي ګواښونه دي.
د ماشومانو د ملاتړ دغه اداره، د سمدستي لاس په کار کیدو پر اهمیت ټینګار سره وایي: «اوس د عمل وخت دی، نه د خبرو. هر ماشوم له پنځه کلنۍ وروسته، د ژوند کولو او ودې مستحق دی.»
د ماشومانو د ژغورنې سازمان په داسې حال کې د ماشومانو د وضعیت په اړه اندېښنه څرګندوي چې په ډېرو سیمو کې په جګړو او کړکېچ کې ښکېل میلیونونه ماشومان د تاوتریخوالي، خوارځواکۍ او روغتیايي او ښوونیزو خدمتونو ته د نه لاسرسي په ګډون له جدي خطرونو سره مخ دي.
د ماشومانو د مړینې کچه په هغو سیمو کې چې جګړه په کې روانه ده، په ځانګړې توګه غزې، سوریې، یمن، اوکراین او افغانستان کې لوړه ده. په دې سیمو کې د بحرانونو او جګړو له امله ماشومان روغتیايي خدمتونو ته لږ لاس رسی نه لري او له جدي خطرونو سره مخ دي.
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د څانګې د یو راپور له مخې، د غزې په جګړه کې د شپږو میاشتو په موده کې د تایید شویو قربانیانو شاوخوا ۷۰سلنه ښځې او ماشومان دي.
په افغانستان کې پراخې بې وزلۍ او اقتصادي کړکېچ د دې لامل شوی چې میلیونونه ماشومان له خوړو، زده کړو او لومړنیو اسانتیاوو بې برخې شي.