طالبانو په فاریاب کې دوې ښځې او یو نارينه په عام محضر کې په دُرو وهلي

د طالبانو تر کنټرول لاندې باختر اژانس د يکشنبې په ورځ (د لړم ۲۷ مه) د افچين شرکت د مسوولانو په حواله لیکلي، چې دغه شرکت د امو سیند په نفتي حوزه کې د تيلو د څاګانو کيندلو کار پيل کړى دى.

د افچین شرکت د عامه اړیکو مسوول امرالدین علیزي ويلي، چې د نویو څاګانو کیندلو چارې به په ۲۰۲۵ کال کې بشپړې شي.

هغه زياته کړه، چې د دغو څاګانو په کيندلو سره به د نفتو په استخراج کې د پام وړ زياتوالى راشي.

طالب چارواکي ادعا کوي، چې د نویو څاګانو کیندل به طالبانو ته شاوخوا ۵۰۰ میلیون ډالر عاید ولري.

طالبان، چې د نړیوالې ټولنې له سیاسي او اقتصادي بندیزونو سره مخ دي، په تېرو دریو کلونو کې هڅه کوي له کورنیو او بهرنیو شرکتونو سره د افغانستان د کانونو د استخراج د قراردادونو له لارې خپل داخلي عواید زیات کړي.

خو د طالبانو تر واک لاندې د طبيعي زېرمو د روڼتيا او مديريت په اړه ډېري اندېښنې دي او له دغو کانونو څخه د افغانانو د واقعي ګټې په اړه ډېرې پوښتنې شته.

له دې مخکې د افغانستان پخواني ولسمشر اشرف غني هم ویلي و چې د کانونو اوسنی استخراج نړیوال مشروعیت نه لري.

د طالبانو ارګ د یکشنبې په ورځ په يوه اعلاميه کې ویلي، چې ملابرادر د یو شمېر طالب وزيرانو په ملتيا له افغان او روسي سوداګرو سره د افغانستان د زېربنا، صنعت، سوداګرۍ، ترانسپورټ، کرنې، رېل پټلۍ او روغتیا سکتورونو کې پر پانګونې او دوه اړخيزو همکاريو خبرې کړې دي.

ملابرادر په دې ناسته کې زياته کړې چې «افغانستان د پانګونې لپاره غوره فرصتونه لري او کورني او بهرني پانګوال کولای شي پکې پانګونه وکړي.»

طالبان په خپله اعلاميه کې زياتوي، چې روسي پانګوالو هم په ورته برخو کې لیوالتياوې وښودلې.

طالبانو د افغانستان کانونو، د کانونو استخراج او له بهرنیو شرکتونو سره قراردادونو ته پاملرنه ډ‌ېره کړې ده.

شنونکي ا پر طالبانو نيوکه کوي، چې له زيات شمېر بهرنيو پانګوالو سره ليدنې، همکارۍ او قراردادونه کوي خو ولس ته پوره معلومات نه ورکول کيږي.

د طالبانو تر واک لاندې باختر دولتي اژانس د خبر له مخې، د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت سیاسي مرستیال عباس ستانکزي دا څرګندونې نن «د لړم۲۷مه» په کابل کې د تخنیکي او مسلکي زده کړو ادارې له لوري د افغانستان د غوره نوښتونو د دویم ملي نندارتون پرانېستغونډه کې وکړې.

ستانکزي زیاته کړې: «هغوی چې شل کاله د بمباريو او چاپو له کبله افغانستان وران کړ، د نړيوالو اصولو، ډيپلوماسۍ او دوحې د هوکړې له مخې دا د هغوی مسووليت دی، چې له افغانستان سره مرستې او تعامل ته را ودانګي، څو د دوی له لوري رامنځته شوې وېجاړۍ بېرته جوړې شي».

د ستانکزي اشاره په نامستقیم ډول متحده ایالتونو او ناټو ته ده.

عباس ستانکزی په داسې حال کې دا څرګندونې کوي، چې تر دې دمه د طالبانو حکومت هېڅ یو هېواد په رسمیت نه پېژني.

عباس ستانکزي د وینا په یو بله برخه کې وویل، چې «افغانانو د اشغال پر وړاندې د مسلحانه جهاد بريا خپله کړې او اوس يو بل ستر مسووليت ور په غاړه دی، چې بايد د علم او پوهې په مرسته افغانستان په خپلو پښو ودروي او د نورو له احتیاج څخه يې خلاص کړي.»

طالبانو په بیا واکمنېدو سره ګام پر ګام د نجونو پر عصري زدکړو بندیز لګولی خو مدرسې یې ورځ تر بلې زیاتوي.
دغه طالب چارواکي د ځینو نورو طالب چارواکو برعکس چې نومهالې زدکړې مباح ګڼي، په ځلونو د افغان نجونو د زدکړو په ملاتړ ټينګار کړی.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي معاونیت نن یکشنبه «د لړم۲۷مه» پر خواله رسنۍ اېکس لیکلي چې د کمپلو جوړولو فابریکې فعالیت به د مالدارۍ او کرنې سکټور د پیاړوتیا ترڅنګ د کاري فرصتونو په زیاتولو کې هم مرسته وکړي.

ملا عبدالغني برادر وايي، دوی هڅه کوي چې د پانګونې کچې په زیاتېدو سره پر بهرنیو وارداتو تکیه راکمه او په کور دننه هېوادوالو ته د کار زمینه برابره کړي.

برادر زیاتوي چې د کورنیو صنایعو د ملاتړ په موخه دې فابریکې ته د افغانستان د کرنې پرمختیا صندوق له لوري د مرابحې اسلامي تمویل قرارداد له مخې د سل میلیونو افغانیو په ارزښت مهم ماشینونه اخستل شوي څو د پانګونې د لګښتونو فشار ورباندې کم شي.

دغه طالب چارواکي پر ټولو سوداګرو او پانګوالو غږ وکړ چې د خپل هېواد د ابادۍ او اقتصادي ودې د پياوړتیا په موخه دلته پانګونه وکړي، حاکمه اداره به اسانتیاوې ورته برابرې کړې او بشپړ ملاتړ یې کوي.

ملا برادر د کمپلو جوړولو فابرېکې مسوولانو ته سپارښتنه وکړه چې د منل شویو معیارونو په پام کې نیولو سره هېوادوالو ته باکیفیته تولیدات وړاندې کړي.

د یادونې وړ ده چې د بخت په نوم د کمپلو جوړولو پر دې فابریکه شاوخوا ۹۳۰ میلیونه افغانۍ پانګونه شوې، چې په ورځني ډول د زر او په راتلونکي کې د پنځه زره کمپلو د تولید ظرفیت لري او اوسمهال یې شاوخوا ۹۰۰ کسانو ته د کار زمینه برابره کړې.

دا وده د افغانانو په کارموندنه کې د تېر کال په پرتله۱۶ اعشاریه پنځه سلنه ډېروالی ښيي، چې ۱۵ زره او ۲۹۷ تنه پرې ور ډېر شوي.

د کار په لټه کې

خو له دې سره سره د افغانانو ترمنځ د بېکارۍ کچه لا هم اندېښمنوونکې ده.

د انیا هاردیل د معلوماتو له مخې، د ۲۰۲۴ کال په جون کې د هغو افغانانو شمېر چې خپل لګښتونه ټول پخپله نه شي پوره کولای ۸۶ زره او ۱۳۹ تنو ته رسیږي، چې د تېر کال په پرتله ۱۱ زره او ۳۶۳ تنه پرې ډېر شوي دي.

د یادې ادارې د شمېرو له مخې، د ۲۰۲۴ کال تر سپټمبر پورې په جرمني کې۱۰۴ زره او ۶۱۶ تنه افغانان د کارموندونکو په توګه ثبت شوي چې تراوسه کار نه لري، خو دغه شمېر تېر کال ۱۰۸ زره او ۷۷ تنه و. په ورته وخت کې د وزګاره شویو کسانو شمېر ۵۸ زره او ۵۷ تنه ثبت شوی.

پر دې سربېره ټولنیز ملاتړ ته د افغانانو اړتیا لا هم پرخپل ځای ده. دا ډول افغانان د جرمني د ټولنیز دویم کوډ (SGB II) پر بنسټ ټولنیزې مرستې ترلاسه کوي. په دې کې د هغوی د کور، ژوند او نورو اړتیاوو لګښتونه شاملیږي چې دولت یې ور کوي.

د جرمني د فدرال دفتر د شمېرو له مخې، چې له افغانستان انټرنشنل سره یې شریکې کړې، د ۲۰۲۴ کال تر جون پورې ۲۰۰ زه او ۴۵۶ تنه افغانان د بنسټیزو امتیازاتو ( آر اېل بي) د ترلاسه کولو جوګه ګڼل شوي، چې۱۷زره او ۷۸۴ تنه سږ کال پرې ور ډېر شوي او د تېر کال په پرتله لس سلنه ډېروالی ښيي.

پر دې سربېره د هغو افغانانو شمېر چې د کاري امتیازاتو په شرایطو(اي ایل بي) برابر دي ۱۳۱ زره او ۸۳۲ تنه دی چې د تېر کال په پرتله ۱۳ اعشاره یو سلنه ډېروالی ښيي. د اي اېل بي تر چتر لاندې کسان د کار وړ دي، خو د اوسمهال لپاره د وزګارو کسانو په کټګورۍ کې شامل دي. دغو کسانو ته د اي اېل بي ترنامه لاندې دولت د کارموندنې، زده کړو او مالي مرستو پروګرامونه لري، چې بېرته د کار مارکېټ ته د تګ جوګه شي.

په داسې حال کې چې د کارموندنو او ټولنیز ملاتړ په شرایطو د برابرو کسانو شمېر د افغانانو اقتصادي وضعیت ښه والی ښيي، خو د بیکارۍ نرخ ښيي چې افغانان لاهم د کار په مارکېټ کې له ستونزو سره لاس او ګریوان دي.

۹ زره تنه افغانان «ډولډونګ» لري

د جرمني د کډوالو چارو وزارت ویاندې لینا ټرېس افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د بهرنیو وګړو د ثبت د مرکزي ادارې د شمېرو له مخې، د ۲۰۲۴ کال د سپټمبر تر ۳۰مې پورې په دغه هېواد کې ټول ۴۳۷ زره او ۸۵۰ تنه افغانان اوسیږي، چې په دې کې ۱۱ زره او ۱۱۷ تنه له دغه هېواده په وتلو مکلف دي او ۹ زره او ۷۶۲ تنه د زغم وړ استوګنې اجازه (ډولډونګ) لري.

د جرمني د استوګنې قانون د ۶۰ مې مادې له مخې، د دا ډول کسانو اخراج په لنډمهالي ډول تعلیق شوی وي، خو په وتلو مکلف دي.

د جرمني د کډوالو چارو وزارت په وینا،په روان کال کې له افغانستان نه د پناه غوښتنې غوښتنلیکونه کم شوي. په ۲۰۲۴ کال کې ۲۸ زره او ۵۳ تنو افغانانو د پناه غوښتنې وړاندیز کړی، چې د تېر کال په پرتله ۲۹ اعشاریه اووه سلنه کموالی ښيي.

دغه راز سږ کال په جرمني کې د پناه غوښتونکو ۱۶ زره ۱۷۲ تنه ماشومان زیږیدلي چې د پناه غوښتونکو کورنیو د شمېر ډېروالی ښيي.

د جرمني د کډوالو وزارت د افغان کډوالو ۳۲ زره او ۹۹۹ دوسیو په اړه تصمیم نیولی چې ۷۵ اعشاریه اته سلنه ملاتړی نرخ ښيي. دا لوړوالی د افغانستان له وضعیت سره اړیکه لري.

د ۲۰۲۴ کال تر سپټمبر پورې په جرمني کې ۲۲۶ زره او ۶۰۷بهرنیانو د پناه غوښتنه کړې، چې درې سترې ډلې۳۷ اعشاریه اووه سلنه سوریایان، ۱۴ اعشاریه پنځه سلنه ترکان او ۱۲ اعشاریه اووه سلنه پکې افغانان دي.