د رواداري راپور: د ديني علومو یوه استاد وویل چې که ښځې جومات ته لاړې شي نو جومات چټليږي

د کندهار اوسېدونکو د پنجشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وويل، چې طالبان په خورا لنډو فاصلو کې تلاشۍ کوي او له دوی څخه د تذکرو، کورونو او کاروبار پوښتنې کوي.

د کندهار عينومېنې اوسېدونکی چې د امنیتي ستونزو له امله خپل مستعار نوم علي احمد ښيي، وویل: «طالبانو په سل مترۍ کې درې چيک پواينتونه جوړ کړي او خلک په یو او بل نوم تکلیفوي.»

د سرچينو په خبره، طالبانو له تېرو دوو اونيو د خلکو پوښتل او تالاشي کول زيات کړي دي.

سرچینې وايي، ددې ډلې د خپلمنځي اختلافاتو او امنيتي اندېښنو په تړاو له رپوټونو وروسته، د خپل مشر هبت الله اخوندزاده د استوګنځي او د طالب مشرانو د تګ راتګ د خونديتوب لپاره دغه اقدام کړی.

د معلوماتو له مخې، طالبان هڅه کوي، چې دغه ښار ته د نامعلومو کسانو د تګ راتګ مخنيوی وکړي.

کندهار ښار ته غځېدلې لارې هم د طالبانو تر سخت څار لاندې دي او په ښار کې امنيتي کسان په شخصي لباسونو کې هم پلټنې کوي.

بل لوری نن پنجشنبه په کندهار کې د طالبانو مخکښ والي ملاشيرين د امنيتي حوزو له مسوولانو سره په ناسته کې له هغوی، غوښتي، چې امنيتي تدابير زيات کړي.

ملاشيرين په دې ناسته کې ویلي، « تاسې د ټولو حوزو امرین خپل مجاهدین د امنیت لاټینګښت ته ښه متوجه کړئ.»

په دې ناسته کې د حوزو د امرانو ترڅنګ د امنيت امر محمدولي شاه اغا او د طالبانو د امنيه قوماندانۍ د ټولي قرارګاه قوماندان ذوالفقار هم ګډون درلود.

د طالبانو مشر هبت الله اخوندزاده له خپلې کورنۍ سره په کندهار کې اوسيږي او طالب وزيران هم د سلا مشورو لپاره د نوموړي ليدو ته دغه ښار ته ځي.

د طالبانو مشر په دوو مياشتو کې د کابینې ناسته هم په دغه ولایت کې کوي، چې پر مهال يې د امنيت د ټينګښت لپاره مهم واټونه بند وي.

د طالبانو سترې محکمې د یادې ښځې او نارينه د هويت په اړه معلومات نه دي وړاندې کړي.

طالبانو نن پنج شنبه د سمنګان ولایت په خلم ولسوالۍ کې هم درې تنه د «زنا» په تور په یوه ورزشي لوبغالي کې په عام محضر کې ۳۹ – ۳۹ دُرې وهلي وو.

دغه ډله نږدې هره ورځ تورنو کسانو ته په عام محضر کې د وهلو او تنفيذي بند د سزا خبر ورکوي.

د طالبانو بدني سزاوې په کور دننه او بهر په پراخه کچه غندل شوې او پر دې ډله په وار وار غږ شوی، چې له دې کړنو لاس واخلي.

خو طالبان وایي، دوی په ټولنه کې د اصلاح لپاره «شریعت» پلی کوي.

یو شمېر خبریالانو شکایت کړی چې د ویزو په تمدید کې له ستونزو سره مخ دي او یونیم ځل ترې د رشوت غوښتنه شوې، خو پاکستاني چارواکو په دې اړه له څه ویلو ډډه کړې ده.

دغه خبریالان چې په سیاحتي ویزو پاکستان ته تللي د کار کولو اجازه نه لري او د خپلو اقتصادي ستونزو د لرې کولو لپاره د کورنیو د غړو لاسنیوي ته اړ دي.

یادو خبریالانو ویلي چې ډېر وخت د پولیسو له پلټنو په اندېښنه کې وي، ځکه پولیس د معتبرو اسنادو پوښتنه کوي او کله کله د شپې له مهاله کورونه پلټي او هغه کسان لټوي چې د استوګنې معتبر سندونه نه لري.

د ویسا په نوم یوتن خبریال چې د ۲۰۲۲ کال په لومړیو کې پاکستان ته تللی او د اسټرالیا بشر دوستانه ویزې ته یې وړاندیز کړی، وايي، له دوه کلن ځنډ وروسته یې د ویزې تایید ځواب ترلاسه کړی، خو په کار کې یې نور هیڅ راز پرمختګ نه دی شوی.

د اسټرالیا د بهرنیو چارو وزارت یوه ویاند اې بي سي نیوز ته ویلي، چې د ویزو د غوښتنلیکونو د پروسس چاره لږ ترلږه شپږ کاله وخت اخلي.

افغان خبریالان وايي، داسې ښکاري چې لویدیزو هېوادونو له افغان پناه غوښتونکو سره خپلو ژمنو ته شا کړې، ځکه د ډېرو خبریالانو قضیو ته رسیده ګي نه ده شوې.

دغه وزارت په یوې خبرپاڼه کې لیکلي، هڅه کوي چې په هېواد کې د هر ډول طبيعي او غير طبيعي پېښو څخه زیانمنو ماشومانو ستونزو ته لازمه رسېدنه وکړي او په دې برخه کې ملي او نړۍوالو بنسټونو همکاریو ته هم جدي اړتیا ده.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې یاد وزارت په دې توانیدلی چې د هېواد په ۳۴ ولایتونو کې د زیانمنو او بې سرپرسته ماشومانو د پالنې ساتنې او روزنې لپاره روزنتونونه پرانیزي او د شاقه کارو ماشومانو ستونزو ته رسېدنه وکړي.

د خبرپاڼې له مخې، طالبان هڅه کوي چې لادرکه او رد مرز شوي ماشومان په سالم ډول د خپلو کورنيو غېږو ته ستانه کړي.

خبرپاڼه زیاتوي، چې د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت کاریګر او له ښوونځي پاتي ماشومان عادي له تاوتریخوالي او خبر څخه پاک ژوند ته بېرته را ګرځولي او د هېواد په ډېری ولسوالیو کې د ماشوم ساتنې شبکې یې فعالې کړي دي.

بل خوا نړۍوال سازمانونه وايي، چې په افغانستان کې د بې وزلۍ او لوږې د پراخېدو له امله د هغو ماشومانو شمېر ډېرېږي، چې د خوارځواکۍ له ګواښ سره مخ دي.

تر دې مخکې د روغتیا نړۍوال سازمان ویلي و، چې په افغانستان کې د خوراکي توکو ناامني په مخ پر زیاتېدونکي ناورین بدله شوې او ۲.۹ میلیونه ماشومان چې عمرونه یې له پنځو کلونو کم دي په خوارځواکۍ اخته دي.

د افغانستان لپاره د اروپايي ټولنې دفتر هم نن پر خپلې اېکس پاڼې د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره د ماشومانو د نړۍوالې ورځې په مناسبت ویلي، چې ماشومان د افغانستان راتلونکی جوړوي، او د افغان ماشومانو پر پالنې او ساتنې یې ټینګار کړی.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې اروپايي ټولنه د افغانستان د خلکو په ځانګړې توګه د «ماشومانو او د هغوی د میندو تر څنګ ولاړه ده.»

د ماشومانو نړۍواله ورځ هر کال د نومبر په شلمه نمانځل کېږي، او په ټوله نړۍ کې د ماشومانو د هوساینې او د هغوی له حقونو د ملاتړ په پار خپلې ژمنې تازه کوي او دغه راز د نړۍ هېوادونه او اړوند مدافع سازمانونه په دې برخه کې مرستې او همکارۍ ته رابولي.

مېرمن ډکر وویل: « زه زده کړو ته د مساوي لاسرسي لپاره د متحده ایالاتو ژمنتیا بیا تکراروم. په افغانستان کې، د ښځو پر زده کړو اوسني محدودیتونه نجونې او ښځې د افغانستان په راتلونکي کې د ونډې اخیستو له وړتیا څخه بې برخې کوي.»

مېرمن ډېکر دا څرګندونې په داسې حال کې کړي، چې له تېرو درېیو کلونو راهیسې طالبانو له شپږم ټولګي پورته د نجونو پروړاندې د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې بندې کړې دي او د افغان ښځو د محدودولو په موخه یې لسګونه فرمانونه صادر کړي دي.

هغې زیاته کړه: « افغانستان د ټول ولس له ونډې پرته پرمختګ او بریا ته نه شې رسېدلې.»

تر دې مخکې، په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د پرمختيايي ادارې استازي سټيفن روډریکوز پر نړۍوالې ټولنې غږ کړی، چې د افغان ښځو او نجونو هيلې له لاسه ور نه کړي او هغوی بېړني ملاتړ ته اړتيا لري.

هغه د افغان نجونو او ښځو په وړاندي د طالبانو د محدودیتونو په اړه اندېښنه ښودلې.

طالبانو د روان کال په اګسټ مياشت کې د خپل نوي قانون له مخې له مېرمنو غوښتي، چې په عامه ځایونو کې خپل بدن او مخ پټ کړي.

که څه هم د ښځو پروړاندې د طالبانو هر ګام له پراخو نړۍوالو غبرګونونو سره مخ شوی، خو طالبان وایي، چې د شریعت پر اساس یې افغان مېرمنو ته ټول حقونه ورکړي دي.

د زده کړو نړۍواله اونۍ هر کال د نومبر په دویمه یا دریمه اونۍ کې لمانځل کیږي.

دا نوښت د امریکا د بهرنیو چارو او زده کړو وزارتونو له خوا پیل شوی دی.

موخه یې د نړۍوالو زده کړو ارزښت، کلتوري وده او زده کوونکو ته له نړۍوالو فرصتونو سره بلل کېږي.