پاکستان میشتي افغان خبریالان بشري ویزو ته له اوږده انتظاره شکایت کوي

دغه وزارت په یوې خبرپاڼه کې لیکلي، هڅه کوي چې په هېواد کې د هر ډول طبيعي او غير طبيعي پېښو څخه زیانمنو ماشومانو ستونزو ته لازمه رسېدنه وکړي او په دې برخه کې ملي او نړۍوالو بنسټونو همکاریو ته هم جدي اړتیا ده.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې یاد وزارت په دې توانیدلی چې د هېواد په ۳۴ ولایتونو کې د زیانمنو او بې سرپرسته ماشومانو د پالنې ساتنې او روزنې لپاره روزنتونونه پرانیزي او د شاقه کارو ماشومانو ستونزو ته رسېدنه وکړي.

د خبرپاڼې له مخې، طالبان هڅه کوي چې لادرکه او رد مرز شوي ماشومان په سالم ډول د خپلو کورنيو غېږو ته ستانه کړي.

خبرپاڼه زیاتوي، چې د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت کاریګر او له ښوونځي پاتي ماشومان عادي له تاوتریخوالي او خبر څخه پاک ژوند ته بېرته را ګرځولي او د هېواد په ډېری ولسوالیو کې د ماشوم ساتنې شبکې یې فعالې کړي دي.

بل خوا نړۍوال سازمانونه وايي، چې په افغانستان کې د بې وزلۍ او لوږې د پراخېدو له امله د هغو ماشومانو شمېر ډېرېږي، چې د خوارځواکۍ له ګواښ سره مخ دي.

تر دې مخکې د روغتیا نړۍوال سازمان ویلي و، چې په افغانستان کې د خوراکي توکو ناامني په مخ پر زیاتېدونکي ناورین بدله شوې او ۲.۹ میلیونه ماشومان چې عمرونه یې له پنځو کلونو کم دي په خوارځواکۍ اخته دي.

د افغانستان لپاره د اروپايي ټولنې دفتر هم نن پر خپلې اېکس پاڼې د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره د ماشومانو د نړۍوالې ورځې په مناسبت ویلي، چې ماشومان د افغانستان راتلونکی جوړوي، او د افغان ماشومانو پر پالنې او ساتنې یې ټینګار کړی.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې اروپايي ټولنه د افغانستان د خلکو په ځانګړې توګه د «ماشومانو او د هغوی د میندو تر څنګ ولاړه ده.»

د ماشومانو نړۍواله ورځ هر کال د نومبر په شلمه نمانځل کېږي، او په ټوله نړۍ کې د ماشومانو د هوساینې او د هغوی له حقونو د ملاتړ په پار خپلې ژمنې تازه کوي او دغه راز د نړۍ هېوادونه او اړوند مدافع سازمانونه په دې برخه کې مرستې او همکارۍ ته رابولي.

مېرمن ډکر وویل: « زه زده کړو ته د مساوي لاسرسي لپاره د متحده ایالاتو ژمنتیا بیا تکراروم. په افغانستان کې، د ښځو پر زده کړو اوسني محدودیتونه نجونې او ښځې د افغانستان په راتلونکي کې د ونډې اخیستو له وړتیا څخه بې برخې کوي.»

مېرمن ډېکر دا څرګندونې په داسې حال کې کړي، چې له تېرو درېیو کلونو راهیسې طالبانو له شپږم ټولګي پورته د نجونو پروړاندې د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې بندې کړې دي او د افغان ښځو د محدودولو په موخه یې لسګونه فرمانونه صادر کړي دي.

هغې زیاته کړه: « افغانستان د ټول ولس له ونډې پرته پرمختګ او بریا ته نه شې رسېدلې.»

تر دې مخکې، په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د پرمختيايي ادارې استازي سټيفن روډریکوز پر نړۍوالې ټولنې غږ کړی، چې د افغان ښځو او نجونو هيلې له لاسه ور نه کړي او هغوی بېړني ملاتړ ته اړتيا لري.

هغه د افغان نجونو او ښځو په وړاندي د طالبانو د محدودیتونو په اړه اندېښنه ښودلې.

طالبانو د روان کال په اګسټ مياشت کې د خپل نوي قانون له مخې له مېرمنو غوښتي، چې په عامه ځایونو کې خپل بدن او مخ پټ کړي.

که څه هم د ښځو پروړاندې د طالبانو هر ګام له پراخو نړۍوالو غبرګونونو سره مخ شوی، خو طالبان وایي، چې د شریعت پر اساس یې افغان مېرمنو ته ټول حقونه ورکړي دي.

د زده کړو نړۍواله اونۍ هر کال د نومبر په دویمه یا دریمه اونۍ کې لمانځل کیږي.

دا نوښت د امریکا د بهرنیو چارو او زده کړو وزارتونو له خوا پیل شوی دی.

موخه یې د نړۍوالو زده کړو ارزښت، کلتوري وده او زده کوونکو ته له نړۍوالو فرصتونو سره بلل کېږي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغانستان ملي راډيو او ټلويزيون د چهارشنبې په ورځ (د لړم ۳۰مه) په يوه راپور کې ليکلي، چې عبدالکبير دغه څرګندونې په غزني ولايت کې د خلکو د همغږۍ په غونډه کې وکړې.

عبدالکبیر زیاته کړه، چې د طالبانو سیاست خپلواکه او بې پرې دی او د توازن پر اصولو پر مخ ځي.

دغه طالب چارواکي د هغو څلوېښتو هېوادونو نومونه نه دي اخېستي، چې دغه ډله ورسره سیاسي اړیکې لري او دا یې هم نه ده څرګنده کړې چې کومو هېوادونو ته به خپل نوي استازي واستوي.

که څه هم د روسیې، ازبکستان، ایران، ترکمنستان او قزاقستان په ګډون د سیمې یو شمېر هېوادونه له طالبانو سره ډیپلوماټیکې او اقتصادي اړیکې لري، خو د طالبانو له درې کلنې واکمنۍ وروسته هېڅ هېواد دغه ډله په رسمیت نه ده پېژندلې.

طالبان وايي، سره له دې چې دغه هېوادونه يې په رسميت نه پېژني، خو د دوی استازي يې منلي دي.

عبدالکبیر ویلي دي، چې له طالبانو سره په دې کچه اړیکي لرل رسمیت پېژندلو ته اړتیا نه لري.

مولوي عبدالکبیر دا څرګندونې په داسې حال کې کوي، چې په جرمني کې د افغانستان سفیر یما یاري ویلي، چې د کوربه هېواد په غوښتنه یې له خپلې دندې استعفا ورکړې ده.

ځینو ډیپلوماټیکو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، شونې ده چې له نویو بدلونونو سره په جرمني کې د افغانستان سفارت له طالبانو سره نږدې اړیکې ټینګې کړي.

په تېرو درېیو کلونو کې نړۍوالې ټولنې په وار - وار په افغانستان کې د یوه ټول شموله حکومت د جوړېدو او د ښځو او نجونو حقونو ته د درناوي غوښتنه کړې ده.

خو طالبانو دا غوښتنې د دوی په چارو کې لاسوهنه بللې او ادعا یې کړې، چې دوی د «اسلامي شریعت» له مخې عمل کوي.

د غزني په غونډه کې عبدالکبیر د طالبانو د پخوانيو دریځونو په اړه وویل، چې «دغه ډله به هېڅکله له هېچا سره د دین او هېواد پر سر معامله ونه کړي.»

سرچینې وايي، وژل شوی ځوان عبدالغني نوميږي، چې د کندهار ښار اوسېدونکی دی.

عبدالغني لومړی ويشتل شوی او وروسته یې په سيمه کې جسد غورځول شوی.

د وژل شوي ځوان کورنۍ هم له رسنيو سره خبرې نه کوي او نه هم تر اوسه د پېښې اصلي لامل څرګند دی.

په کندهار کې د طالبانو امنيه قوماندانۍ ویاند اسدالله جمشيد هم پېښه تايیدوي او وايي، چې دغه ځوان غلو وژلی.

نوموړي ويلي، چې د پېښې په اړه څېړنې روانې دي.

تر دې وړاندې په کندهار ښار او ولسواليو کې څو پرله پسې مرموزې او هدفي وژنې تر سره شوې، چې لويه برخه یې د تېر حکومت نظامي کسان دي.

صالح هندۍ پرنټ ورځپاڼې ته په خپله وروستۍ مرکه کې ویلي چې د امریکا ولسمشر جوبایډن هڅه کوي طالبان د ستراتیژیکو تېروتنو او په افغانستان کې د ناورین د جبرانولو لپاره د تمویل له لارې ارام وساتي.

صالح وايي، د طالبانو د څلور میلیارد ډالري بودجې کسر د امریکا له خوا تامینیږي.
د امريکا متحده ايالات وايي، له افغانستان سره يې په تېرو دريو کلونو کې تر دوه ميليارده ډالرو زياتې مرستې په بشري برخو لګولې دي. امریکا ټینګار کړی چې دا مرستې به د ملګرو ملتونو په څیر خیریه موسسو ته ورکول کیږي او ډاډه دي چې طالبان دا پیسې نه کاروي.

امرالله صالح په مرکه کې خبرداری ورکړی، چې د امریکا د مرستو تغییر د طالبانو په لیکو کې جدي اقتصادي ناورین او په افغانستان کې اقتصادي زلزله رامنځته کولای شي.
صالح دا هم ویلي چې له ګمرکونو او استخراجي صنایعو څخه طالبان دوه نیم تر دوه اعشاریه اتو میلیارد ډالرو پورې عاید ترلاسه کوي، چې د خپل ځواک د پیاوړتیا په ځانګړې توګه د دفاعي لګښتونو، کورنیو استخباراتو او د هبت الله اخوندزاده د دفتر لپاره لګول کیږي.
صالح ویلي، "بایډن میلیونونه ډالر نه لري، چې د طالبانو ملاتړ وکړي. هغه د طالبانو د ساتلو لپاره د امریکا د مالیاتو پیسې ضایع کړې.»

د زرغون بهیر مشر وايي، امریکا په تېرو دریو کلونو کې له طالبانو سره د نغدو پیسو مرستې کړې، افغانۍ یې ورته چاپ کړې او د ځنډول شویو پروژو د پیل او پاسپورټونو برخه کې یې مرستې ورسره کړې دي.

نوموړي د سیګار رپوټ او د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغانستان بانک په حواله ویلي چې امریکا طالبانو ته ۸۰ میلیارده افغانۍ ور کړې او اووه میلیونه پاسپورټونه یې چاپ کړي دي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې افغانستان سره د امریکا پر مرستو تل نیوکې شوې دي. د طالبانو یو شمېر منتقدین او د امریکا ځانګړی مفتش وايي، احتمال لري چې دا ډله افغانستان ته له تلونکو پیسو ګټه پورته کوي.