ځايي سرچینې: په لکي مروت کې یو سیاسي فعال د دوو وسلوالو له خوا ووژل شو

د طالبانو د استخباراتو اړوند رسنۍ المرصاد نن د جمعې ورځ د لیندۍ په دوهمه نېټه «پاکستان د خپلو ګټو لپاره چین د سیمي په نیابتي جګړه کې ښکېلوي» تر سرلالیک لاندې خپله مهhلنۍ تبصره خپره کړې ده.

المرصاد دا تبصره د افغانستان لپاره د چین ځانګړي استازي یو ژیاو یونګ د هغو خبرو په غبرکون کې کړې چې په خبره یې په افغانستان کې شاوخوا ۲۰ وسلوالې ترهګرې ډلې فعالې دي چې د چین لپاره امنیتي ګواښونه جوړوي.

د افغانستان لپاره د چین ځانګړي استازي دا څرګندونې اسلام اباد ته د خپل سفر پرمهال کړې دي.

المرصاد لیکلي« که د چین د استازي د دې بیان ژور تحلیل وشي، نو ښکاري چې دا د چین خپل رسمي دریځ نه دی، بلکې د پاکستان د حکومت او ادارو لخوا د ورکړل شويو معلوماتو، دروغجنو شواهدو او بریفینګ وروسته د هغه شخصي برداشت دی چې په خپلو خبرو کې یې څرګند کړ.»

طالبانو ته نژدې رسنۍ د تبصرې په یوه برخه کې لیکلي چې پاکستان د افغانستان پر ضد د دې روان تبلیغاتي کمپاین له لارې خپلو موخو ته رسیدل غواړي، یوه موخه یې دا هم ده چې د خپلو ګټو لپاره د چین ملاتړ تر لاسه کړي او بل دا چې په بلوچستان کې د روانې وسله‌ والې جګړې له امله د پاکستان دننه د چین د اقتصادي پروژو راتلونکی له خطر سره مخ دی.

المرصاد زیاتوي:« که چین د افغانستان په اړه د پاکستان بې بنسټه دعوو ته غوږ ونیسي، نو دا به د چین بهرني سیاست ته زیان ورسوي، ځکه پاکستان هڅه کوي چې په افغانستان کې خپلې نیابتي جګړې ته د چین ملاتړ تر لاسه کړي، چې دا به د چین بې‌ پریوالی زیانمن کړي.»

د طالبانو دې رسنۍ له چین غوښتي چې باید د افغانستان په اړه خپل دریځ په خپلواک ډول وټاکي او یوازې د پاکستان پر خبرو باور ونه کړي.

د دې رسنۍ د تحلیل له مخې، د پاکستان او افغانستان تر منځ خرابې اړیکې او د پاکستان ورځني پروپاګندي کمپاینونه د دواړو هېوادونو تر منځ ژوره بې‌ اعتمادي ښيي، نو غوره به دا وي چې چین د افغانستان په اړه د هر ډول تورونو د تصدیق لپاره له نورو خپلواکو سرچینو کار واخلي.

المرصاد چین ته سپارښتنه کړې ده، چې له طالبانو سره ډېپلوماټیکو چینلونه نور هم قوي او د هغه له لارې مستقیمې خبرې وکړي.

دې رسنۍ لیکلي چې له افغانستان د امریکا له وتلو وروسته او وس پاکستان هڅه کوي چې د خپل خرابېدونکي اقتصاد د ژغورلو لپاره چین د نیابتي جګړې برخه وګرځوي.

څو ورځې وړاندې د ایکسپرېس ټرېبیون راپور ورکړ، چې پاکستاني چارواکو یو شایو یونګ ته د تحریک طالبان پاکستان او ورسره تړلو ډلو له خوا د افغانستان د خاورې د کارولو په اړه معلومات ورکړي دي.

په دې معلوماتو کې نوي شواهد هم شامل دي چې څنګه د طالبانو تر واک لاندې افغانستان د سیمې سوله او ثبات ګواښي.

افغانستان انټرنشنل ته رسېدلې ویډیو کې مظاهره چیان یوه شعار کې د پاکستان د پوځ پرضد شعارونو ور کړل او لوی درستیز عاصم منیر یې «ترهګر» وباله.

د پښتونخوا مختلفو سیمو کې له روانې ناامنۍ زیانمن خلک وخت ناوخت خپلو مظاهرو کې دغه تاوتریخوالی له پوځ سره تړلې بولي.

د دې صوبې د نورو سیمو خلاف په کورمه کې د شیعه او سني ترمنځ فرقه يي تاوتریخوالی له لسیزو راهیسې روان دی.

د تېر اکتوبر په ۱۲ په دغه سیمه کې د سنیانو ګاډی په نښه شو او د ښځو او ماشومانو په ګډون ۱۵ کسان پکې ووژل شول.

پرون د کوزې کورمې په بګن کې د شیعه یانو څو ګاډي په نښه شول چې پکې تر سلو کسان سپاره و او پولیسو بدرګه کول.

لا هم د پرونو وژل شویو کسانو شمېر کره مالوم نه دی، ځینې سرچینې یې ۴۴ ښيي، خو د سیمې ځايي چارواکي جاویدالله مسید رویټرز ته ویلي د اتو ښځو په ګډون ۴۰ کسان پکې وژل شوي او ۲۹ ټپیان دي.

نوموړی دا هم وايي چې له دې پېښې وروسته په ځوابي برید کې دوه سنیان په غچ کې وژل شوي دي.

د دې پېښې په غبرګون کې نن د کورمې مرکز پاړه چینار کې سلګونه خلک لارو کوڅو ته ووتل.

په دغه ښار کې پلورنځي، ټرانسپورټ او ښوونیزې ادارې هم نن تړلې دي.

غوسه شویو مظاهره چیانو په سیمه کې د پاکستان د پوځ یوه پوسته سوځولې او ځینې نورې ودانۍ یې زیانمنې کړې دي.

دوی د کورمې دروازه هم زیانمنه کړې او د پاکستان د بیرغ پر ځای خپل بیرغ پرې درولی دی.

افغانستان انټرنشنل ته رسېدلو ویډیوګانو کې ښکاري چې ځینې پلورنځیو ته اور اچول شوی او ځینې توکي یې لوټ شوي دي.

د پاړه چینار د شیعه فرقې مذهبي مشرانو په دې تاوتریخوالي خواشیني ښودلې او د عاملانو د نیولو غوښتنه یې کړې ده.

دا اداره په خپلو اعلامیو کې زیاتوي چې د پښتونخوا په بنو کې یې نن سهار عملیات کړي او د دریو وسلوالو پر وژلو سربېره یې د هغوی وسلې، مهمان او باروت هم له منځه وړي دی.

پوځ په خپله اعلامیه کې دا وسلوال خوارج بللي چې د پاکستاني طالبانو غورځنګ لپاره یې کاروي.

د پاکستان پوځ وايي، د بلوچستانپه اواران، دېره بګټي او کېچ ولسوالیو کې یې هم درې عملیات کړي او څلور «ترهګر» یې وژلي دي.

د پاکستان پوځ په دې عملیاتو کې د خپلې مرګ ژوبلې په هکله څه نه دي ویلي.

د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف او ولسمشر اصف علي زرداري په بلوچستان کې د پوځ عملیات ستیایلي دي.

په پاکستان په تېره بلوچستان کې د چین ډېرې ښکېلتیا سره په دغه هېواد کې د بلوڅ بېلتونپالو بریدونه هم ډېر شوي، چې پوځ یې «ترهګر» بولي.

بلوڅ بېلتونپال اسلام اباد د بلوچستان د طبیعي زېرمو په لوټلو تورنوي، خو حکومت وايي چې د دې صوبې د پرمختګ لپاره پروژې پلې کوي.

خو دغې رسنۍ د خپلې یوې سرچینې له قوله راپور ورکړی، چې په دغې پېښه کې ٥١ کسان وژل شوي او شاوخوا ٨١ ټپيان دي، چې دوه سرتېري هم په کې شامل دي.
تر دې وړاندې سرچینو ویلي و، چې په وژل شويو کسانو کې شپږ ښځې او یو ماشوم هم شامل دی.
دغه ګاډي چې د پاړه چنار څخه پېښور ته روان وو، په کاروان یې ناپېژاندو کسانو ډزې کړې دي.
په خيبر پښتونخوا کې چارواکي وایي، چې د پېښې په اړه پلټنې روانې دي.
پولیس چارواکي وایي، چې په لاره کې د غرونو له لمنو پر موټرو ډزې شوې چې له ډزو وروسته په سيمه‌ييزه کچه د دوو ډلو ترمنځ نښته هم رامنځته شوې ده.
د پاکستان ولسمشر دغه پېښه غندلې ده.
اصف زرداري ویلي، چې په مساپرو برید یوه ناځوانه او غیر انساني کړنه ده.
د پاکستان د کورنيو چارو وزير محسن نقوي هم د خيبر پښتونخوا سر وزیر علي امين ګنډاپور سره د ټيليفون په کرښه په دغې صوبه کې د ترهګرۍ پر پېښو اندېښنه څرګنده کړې ده.
په دغه پېښه کې یو پاکستانی خبریال هم وژل شوی.
جنان حسین چې خبریال او د کورمې پرېس کلب غړی هم و په دغې پېښه کې وژل شوی دی.
نوموړی له مالیزیا څخه له لس ورځني سفر وروسته کور ته راستون شوی و.

په هغه ناسته کې چې د پنجشنبې په ورځ د (لیندۍ په لومړۍ نېټه) د دغو خبریالانو له‌خوا په اسلام اباد کې جوړه شوې وه، هغوی له نړۍوالې ټولنې او له خبریالانو د ملاتړو ادارو غوښتنه کوله، چې یا دې درېیمو هېوادونو ته د دوی په اېستلو کې ګام واخلي او یا دې پر پاکستان فشار راوړي چې د خپلې دغې پرېکړې لاس په سر شي.
له هغه مهاله چې په اسلام اباد او د پاکستان په نورو ښارونو کې د افغان کډوالو د نیولو لړۍ بیا پیل شوې، ګڼ خبریالان هم په وېره کې دي چې که دوی هم اېستل کېږي؛ نو په افغانستان کې به د خپلسرو نیونو او ربړونو سره مخامخ شي.
د دغې غونډې یوه ګډونواله افغانه خبریاله چې نه غواړي په راپور کې یې نوم واخیستل شي افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل:« زه او زما کورنۍ په ډېرې سختۍ سره له کابله راووتلو، د کور ټول کاڼي کودي مو په ارزانه بیه وپلورل، دلته هم ډېرې سختې ګالو؛ خو د دومره سختیو له ګاللو سره، سره که بیا هم له پاکستانه اېستل کېږو نو زموږ لپاره د سر خطره ډېره ده او په هماغه شېبه چې له تورخمه واړول شو، د طالبانو له‌خوا به ونیول شو.»
دا رنګه د احمد ذکي په مستعار نوم یو بل خبریال وایي:« موږ داسې ګڼله، چې په اسلام اباد کې د لنډ مهال پاتې کېدو وروسته به د نړۍوالې ټولنې او د خبریالانو د ملاتړو بنسټونو په همکارۍ واېستل شو؛ خو د دوو کالو په تېرېدو سره لا هم په اسلام اباد کې یو او هره ګړۍ د پولیسو له‌خوا د نیولو او زنداني کولو له ګواښ سره مخامخ یو.»
په اسلام اباد کې د بې پولې خبریالانو بنسټ (ار اېس اېف) وایي، دوی په وار، وار د پاکستان له حکومت او پوځي چارواکو څخه غوښتنه کړې چې د خبریالانو د نیولو او په زوره دې د هغوی له شړلو ډډه وکړي.

د دغې ادارې مشر اقبال خټک افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، دوی به تر وروستي بریده هڅه کوي چې د افغان خبریالانو د نیولو او ایستلو مخه ونیسي.

هغه زیاته کړه: «موږ په تېر کې هم د کډوالو لپاره د ملګرو ملتونو د کمېشنرۍ د چارواکو او پولیس مشرانو سره په دې اړه خبرې کړې او د افغان خبریالانو د خوندیتوب په اړه مو د هغوی همکاري غوښتې ده. موږ بیا هم له دغو چارواکو غوښتنه کوو دا مهال چې په افغانستان کې د خبریالانو د خوندیتوب لپاره هیڅ ضمانت نه شته باید هغوی دلته پاتې شي.»
ښاغلي خټک دا رنګه په نړۍوالې ټولنې او مهاجر منونکو هېوادونو هم غږ وکړ، چې د خبریالانو په خوندیتوب او هغوی ته په خپلو هېوادونو کې د پناه ورکولو په کار کې خپلې هڅې و نه سپموي او د دغو خبریالانو د مېشتېدا بهیر دې چټک او ګړندی کړي.
له هغه مهاله چې طالبان په افغانستان کې واک ته رسېدلي، په خبریالانو کړۍ تنګه شوې، ډېرو یې دندې له لاسه ورکړي، بندیان شوي او کړول شوي دي.
هغه خبریالان چې توانېدلي ګاونډیو هېوادونو پاکستان او ایران ته کډه شي، په دغو هېوادنو کې هم د خورا ستونزو او ننګونو سره مخامخ شوي دي.

دوی که له یوې خوا د اقتصادي ستونزو له امله کړیږي، له بله پلوه دوی په دغو هېوادونو کې د شړلو او بندي کېدلو له ګواښونو څخه هم نه دي خلاص.

د ځینو شمېرو له مخې، دا مهال د ۲۵۰ په شاوخوا کې خبریالان او د رسنیو کارکوونکي د پاکستان په بېلاېلو ښارونو کې مېشت دي.