نتانیاهو د ایران خلکو ته: ایران به له هغه ژر ازاد شي چې تاسې یې فکر کوی

د ولسمشر بایډن له خوا دا بښنه یوه اونۍ وروسته له هغه ترسره کیږي چې هغه د خپل زوی هنټر بښنه بې له کوم قید او شرط لاسلیک کړه.

چارواکو تېره اونۍ وویل، چې سپینه ماڼۍ د بایډن غوښتنو ته غوږ دي چې هغه به پر هغو زرهاو خلکو باندې دا لطف وکړي چې د متحده ایالاتو د قضایي سیسټم له خوا یې حق کې غلطې پرېکړې شوي.

دا حکم د پنجشنبې په ورځ د هغو کسانو لپاره دی چې د کویډ ۱۹ دور کې په کورنې بند کې ساتل کیدل.

بایډن وویل، چې د دغو کسانو بند به لنډ شي که چېرې د نن ورځې قوانیو، پالیسو او عملونو له مخې تورن شوي وي.

سرچینو تېره اونۍ رویترز ته ویلي وو، چې د دغې بښنې په اړه چې خبرې کیږي ویل شوي په دې لېست کې د مخدره توکو د تشدد پرته جرمنو او په ناحقه توقیف شوي خلک شامل دي.

بایدن وویل: "د ولسمشر په توګه، زه د هغو خلکو د بښلو لوی امتیاز لرم چې پښیمانه دي او د ځان رغونه غواړي، امریکایانو ته هغه فرصت برابرو کړم چې په ورځني ژوند کې او په خپلو ټولنو کې ونډه واخلي او د نا متشدد سرغړونکو لپاره د مجازاتو توپیرونو لرې کولو لپاره به ګامونه پورته کړم په ځانګړي توګه هغه کسان چې د مخدره توکو په جرمونو محکوم شوي دي.»

ولسمشر زیاته کړه، چې په راتلونکو اونیو کې به نور ګامونه پورته کړي او د هغه اداره به د معافیت غوښتنو بیا کتنې ته دوام ورکړي.

سپینې ماڼې وویل، چې دا تر ټول لوی شمېر دی چې بایډن ورته یوه ورځ کې بخښنه کړې ده.

د شرع تحریر الشام ډلې، چې د یاغیانو د یوه ایتلاف مشري کوي، د یکشنبې په ورځ د بشار الاسد واکمني پای ته وروسوله.

د دې ډلې هغه چارواکي، چې تر تېرې اونۍ یې د سوریې په شمال‌لویدیځ ادلب کې په یوه اسلامپاله حکومت کې کار کاوه، اوس د دمشق په حکومتي ادارو کې فعالیت کوي.

د دوشنبې په ورځ د ادلب سیمه‌ییز حکومت رییس محمد البشیر د سوریې د نوي لنډمهالي صدراعظم په توګه وټاکل شو، چې دا د تحریرالشام د ځواکمنتیا څرګندونه کوي.

لنډمهالی حکومت او اندېښنې

د دمشق والي په دفتر کې، چې دیوالونه یې په ښکليو لرګيو او رنګینو ښیښوښایسته شوي، له ادلب څخه راغلي محمد غزال رویټرز ته وویل، چې د اسلامي حکومت پر ټینګښت اندېښنې بې‌ځایه دي.
هغه وویل: "د اسلامي حکومت نوم هیڅ مانا نه لري. موږ مسلمانان یو او دلته ټولې ملکي ادارې او وزارتونه دي."

هغه ټینګار وکړ چې له قومونو او دینونو سره کومه ستونزه نه لري او زیاته یې کړه: "هغه چې ستونزې یې جوړولې، د اسد رژیم و."

شرع د چارشنبې په ورځ رویټرز ته وویل، چې د اسد رژیم امنیتي ځواکونه به منحل کړي؛ زندانونه به بند کړي او هغه کسان به ونیسي، چې شکنجه او وژنې یې ترسره کړې دي.
په همدې حال کې، د دمشق اوسېدونکي د اسد رژیم پای نمانځي، خو د راتلونکي په اړه هم اندېښنه لري.

۲۸ کلن وسام بشیر رویټرز ته وویل: "زه د هغو شیانو له امله اندېښمن یم چې وینم یې ... لکه د نوي حکومت بڼه او د اسلامي بیرغونو خپرېدل."

د مشورې نشتوالی

زکریا ملاحیفجي، چې د سوریې ملي غورځنګ عمومي منشي دی او پخوا یې په حلب کې د یاغیانو لپاره د سیاسي سلاکار په توګه کار کاوه، د موقت حکومت د جوړښت پر څرنګوالي نیوکې وکړې. هغه وویل: "تاسې له یوې ډلې وزیران راوستي، باید د نورو هم پکې وي."
هغه زیاته کړه: "سوریایي ټولنه د کلتورونو او قومونو په لحاظ ډېره متنوع ده، نو رښتیا خبره دا ده چې دا وضعیت د اندېښنې وړ دی."

د تحریر الشام اړوند د ژغورنې حکومت هغه چارواکي، چې له ادلب څخه دمشق ته د دولتي ادارو د چلولو لپاره راوستل شوي، هڅه کوي کارکوونکو ته ډاډ ورکړي او هغوی بېرته خپلو دندو ته ستانه کړي.
محمد غزال، چې له ادلب څخه راغلی او د دولتي چارو د تنظیم مسوول دی، وویل: "دا یو سقوط شوی دولت دی. خرابۍ، خرابۍ، خرابۍ."
هغه وویل، د راتلونکو دریو میاشتو لومړیتوبونه د بنسټیزو خدمتونو پیلول او د ادارو بیا سمبالښت دی.

د کارکوونکو معاشونه به، چې په اوسط ډول ۲۵ ډالره دي، د ژغورنې حکومت د تادیاتو کچې ته لوړ شي، چې لږ تر لږه ۱۰۰ ډالره کیږي.
هغه زیاته کړه: "سوریه یو ډېر بډای هېواد دی." د دې پوښتنې په ځواب کې چې دا پیسې به څنګه تمویل شي، غزال وویل:"رژیم به تل پیسې غلا کولې."

امنیت ټینګول

له ادلب څخه راوستل شوي پولیس اوس په دمشق کې ترافیک تنظیموي او د تحریرالشام مسوول کسان له دمشق نه نورې وسله والې ډلې باسي.

یو افسر، چې خپل نوم یې څرګند نه کړ، وویل: "موږ ډېره لږه وړتیا لرو. مخکې موږ یوازې په ادلب کې ګزمه کوله."

یزید صیغ، چې د کارنیګي منځني ختیځ مرکز لوړپوړی څېړونکی دی، وویل تحریرالشام هڅه کوي چې په ټولو برخو کې پرمختګ وساتي، خو هغه زیاته کړه چې تحریرالشام باید له دې فرصت څخه ګټه واخلي او یو جامع بهیر پر مخ بوځي، نه دا چې د نوي حکومت بشپړ واک په خپل لاس کې واخلي.

د نړیوال ملاتړ اړتیا

د ترکیې په ګډون نړیوال ځواکونه هڅه کوي یو داسې حکومت منځته راشي چې نړیوال ملاتړ ترلاسه کړي.

دتحریرالشام یوې سرچینې رویټرز ته وویل، چې د ټولو سوریایي قومونو استازي به په یوه سرپرست حکومت کې ګډون وکړي.

د لومړي وزیر بشیر په وینا، د دوی حکومت به یوازې د ۲۰۲۵ کال د مارچ تر میاشتې دوام وکړي. هغه د امنیت ټینګښت، د دولتي واک بېرته ترلاسه کول، د میلیونونو سوریایي کډوالو ستنول او د بنسټیزو خدمتونو وړاندې کول د لومړیتوبونو په توګه یاد کړل. هغه د نوي اساسي قانون په اړهوویل چې "دا تفصیلات به د اساسي قانون جوړولو په بهیر کې څرګند شي."

تحریر الشام ته د نړیوالې ټولنې پیغام دا دی چې د ټولشموله حکومت جوړولو لپاره هڅې وکړي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انتوني بلینکن ویلي، چې د سوریې لپاره د انتقال بهیر باید "باور وړ، ټولشموله او غیر‌فرقه‌يي" وي.

د تحریرالشام لپاره ننګونې دا دي چې په لنډ وخت کې نظم ټینګ کړي، په ورته وخت کې د ټولنې د بېلابېلو ډلو مشران هم راجذب کړي.

رویټرز وايي، د دې کار بریالیتوب به د سوریې راتلونکي ثبات او پرمختګ ته لاره پرانیزي.

فرانسې له اسراییل څخه وغوښتل، چې له دې سیمې ووځي او د سوریې حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا ته درناوی وکړي.

په تېرو ۵۰ کلونو کې د لومړي ځل لپاره د ۱۹۷۳ کال د اکټوبر په میاشت کې د یوم کیپور له جګړې وروسته د شنبې په ماښام د لېندۍ په ۱۷مه نېټه د اسراییل ځمکني ځواکونه د سوریې سره په پوله کې د ملکي حایل سیمې په تېرېدو سره د سوریې خاورې ته ننوتل.

د ملګرو ملتونو کنټرول او په هغو مواضعو کې مېشت دي، چې د سوریې پوځ ترې تخلیه شوي دي.

په وروستیو ورځو کې اسراییلي پوځ د جولان په لوړو کې د حایل سیمې ۴۰۰ کیلومتره مربع سیمه تر خپل کنټرول لاندې راوستې ده.

همدا راز د بشارالاسد د حکومت په نسکورېدو سره اسراییلي پوځ د سوریې پر پوځي پوستو خپل خورا پراخ بریدونه پیل کړي دي.

اسراییلي پوځ د سې شنبه په ورځ (د لېندۍ۲۰مه) اعلان وکړ، چې په تېرو دوو ورځو کې یې د سوریې پر بېلابېلو سیمو ۴۸۰ بریدونه کړي او په دغو بریدونو کې یې په سوریه کې د ستراتیژیکو وسلو ډیپوګانې په نښه کړي دي.

نوموړی زیاتوي چې دا مرسته د بهرنیو موسساتو له طریقه شوې او د امریکا د بهرنیو چارو وزارت یې بهیر څارلی دی.

هغه د بایډن ادارې د یو شمېر منتقدینو هغه خبرې رد کړې، چې له افغانستان نه یې په وتلو سره روسیه زړوره کړې، چې پر اوکراین برید وکړي.

بلینکن وویل: "زه له افغانستان څخه د ځواکونو د وتلو او پر اوکراین د روسیې د برید ترمنځ اړیکه نه وینم. برعکس، که موږ په افغانستان کې پاتې وای او زموږ ځواکونه هلته بوخت وای، زموږ دښمنان به خوشحاله وای. روسیې د لومړي ځل لپاره په ۲۰۱۴ کال کې پر اوکراین برید وکړ. هغه مهال موږ په افغانستان کې زرګونه سرتېري درلودل.»
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر یو ځل بیا د دغه هېواد د ولسمشر پخوانی دریځ تکرار کړ چې دوی د اشرف غني حکومت د ژر سقوط اټکل نه کاوه.

د امریکا د بهرنیو چارو وزير انتوني بلېنکن د چار شنبې په ورځ کانګرس کې د شهادت پر مهال وویل، طالبانو هوکړه کړې وه، چې بین الافغاني خبرې به کوي او لویو ښارونو ته به نه ننوځي خو دې ډلې خپل پرمختګ ته دوام ورکړ.

بلینکن زیاته کړه، چې ده له ۲۰ زرو څخه ډیر اسناد او له ۵۰ د ډیرو شاهدانو مرکې کانګرس ته سپارلي دي.

انتوني بلینکن وویل، چې له افغانستان څخه د وتلو په تړاو د زده کړې هر ډول هڅه باید د هغو پیښو په شرایطو کې ترسره شي چې مخکې پیښې شوې.

انتوني بلېنکن د کانګرس په غونډه کې له افغانستان څخه د وتلو پرېکړه سمه وګڼله.

هغه وويل: «موږ ته ويل شوي وو، چې افغانستان به د ترهګرو په پټنځاى بدل شي، خو القاعده په افغانستان کې ځان بيا جوړ نه کړ او موږ د القاعدې مشر بې له کوم عسکره وواژه.»