ایمل ولي خان وايي نیمه پښتونخوا د طالبانو په لاس کې ده

د افغانستان د ملي امنیت پخواني رییس رحمت الله نبیل د یک شنبې په ورځ د (لیندۍ ۲۵مه) پر خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې ښايي په لږ مخالفت سره سراج الدین حقاني د افغانستان لپاره د سوریې محمد جولاني باندې بدل شي.

نوموړي زیاته کړي، چې پر کندهاري طالبانو د ايران ډېرېدونکي نفوذ د دې حلقې د انحصاري پرېکړو ترڅنګ يو ​​شمېر سيمه ييز قدرتونه هم سخت اندېښمن کړي دي.

نبیل وايي، دا بدلون به یوازې د افغانستان په داخلي شرایطو پورې نه وي تړلی، بلکې د هېواد د لویدیز ګاونډي په راتلونکي او په منځني ختیز کې د نوي نظام د رامنځته کېدو له امله د رامنځته شویو کړکېچونو د له منځه وړو په وړتیا پورې هم اړه لري.

خو نوموړی وايي، د اوس لپاه چې کوم څه ارزښت پیداکړی، هغه په سیمه ییزو معادلو کې د افغانستان بدلیدونکی دریځ دی.

نبیل وايي:«د یوې ستراتیژیکې جغرافیا په توګه، افغانستان تر ډیره حده خپل عنعنوي ارزښت له لاسه ورکړی او رول یې د سیمه ییزو پرمختګونو او د ګاونډیانو په چلند پورې تړلي تغیبر ته راټیټ شوی. په حقیقت کې په افغانستان کې پرمختګونه یوازې د داخلي پرېکړو محصول نه دي، بلکې په مستقیم ډول د سیمه ییزو سیالیو او شخړو تر اغېز لاندې دي.»

رحمت الله نبیل په منځني ختیز کې بدلونونو ته په اشاره ویلي چې یادو بدلونونو د افغانستان راتلونکی نور هم پیچلی کړی دی.

نبیل پر کندهاري طالبانو د ایران نفوذ ته په اشاره ویلي، چې په کندهار کې د ایران رول او نفوذ د ځینو قدرتونو له ګټو سره په ټکر کې دی.

د نوموړي په خبره، پر کندهاري طالبانو دغه نفوذ کیدای شي، چې د افغانستان په داخلي او سیمه ییزو مسایلو کې د بدلونونو د رامنځته کېدو لامل شي.

د دغه پخواني افغان چارواکي په نظر، د افغانستان برخلیک یوازې د داخلي ډلو په اراده نه، بلکې په سیمه کې د کلیدي قدرتونو په چلند پورې اړه لري.

بریتانیا ته د فرانسې د کانال له لارې د غیر قانوني کډوالو د ننوتلو په اړه د خپاره شوي راپور شمېرې ښيي چې سږ کال تر اوسه پورې له ۳۵ زرو ډیر کډوال په کوچنیو کښتیو کې د مارش کانال له لارې بریتانیا ته رسیدلي دي.

په دغه راپور کې ویل شوي، چې د کډوالو وروستۍ ډله د شنبې په ورځ چې شمېر یې ۱۶۰ کسانو ته رسیده، له فرانسې څخه په دریو کښتیو کې بریتانیا ته ورسیده او په دې سره د سږ کال لپاره د کښتیو له لارې بریتانیا ته د رسیدلو کسانو شمېر ټولټال ۳۵۰۴۰ کسانو ته ورسید.

د فرانسې د کانال له لارې په تېر کال کې د کوچنیو کښتیو شمېر ۲۹،۴۳۷ و، خو په روان کال کې یوازې دا شمېر تر اکټوبر میاشتې ۲۹،۵۷۸ ته رسیدلی و.

د راپورونو له مخې، د ډسمبر له اوومې نیټې څخه تر ۱۱ مې نیټې پورې هیڅ کوچنۍ کښتۍ د یاد کانال له لارې بریتانیا ته نه ده اوښتې.

خو د پنج شنبې په ورځ ۶۰۹ تنه په ۹ کوچنیو کښتیو کې د مارش کانال له لارې بریتانیا ته واوښتل.

له مارش کانال څخه د جمعې په ورځ هم ۲۹۸ تنه په پنځو کوچنیو کښتیو کې اوښتي دي.

بل خوا د بریتانیا د کورنیو چارو وزارت نن یک شنبه اعلان کړی، چې د جولای میاشتې په ټاکنو کې د سر کېیر سټارمرز د کارګر ګوند له بري راهیسې ۱۳،۴۶۰ تنه کډوال له بریټانیا څخه ایستل شوي دي.

د بریتانیا د سرحدونو د ساتنې وزیرې ډامې انجیلا اېګل د یک شنبې په ورځ په یوه ټلویزیوني مرکه کې له انساني قاچاق وړونکو ډلو سره د مبارزې په اړه وویل:«دا یو سخت کار دی. د دې کار کولو لپاره وخت ته اړتیا ده او ډیر وخت به ونیسي، ښه عملیاتي همکاري او د پولې هاخوا ته د ښو پولیسو شتون به اړین وي.»

نوموړې په دې اړه د معلوماتو له ورکولو ډډه کړې ده، چې څه وخت به د مارش کانال له لارې بریتانیا ته د اوښتونکو کډوالو شمېر کم شي.

سرچينو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته د یکشنبې په ورځ وویل، چې د طالبانو امنيتي ادارو د عمومي تلاشيو ترڅنګ په لارو، کوڅو او عومي جادو کې تلاشۍ او ګزمې زياتې کړې دي.

د سرچينو په وینا، طالبان د شهیدانو څلور لارې او منډیګک ماڼۍ ترمنځ پر سړکونو په څو مترۍ کې د تلاشۍ په موخه ولاړ وي او له شکمنو خلکو د تذکرو، ځای او دندو پوښتنې کوي.

په منډيګک ماڼۍ کې ډېری د طالبانو مشر هبت الله اخوندزاده له وزيرانو او نورو طالب چارواکو سره ليدنې او ناستې پاستې کوي.

سرچینې زياتوي، چې په کابل کې د کډوالو چارو پر وزير خلیل حقاني تر ځانمرګي بريد وروسته په دغه ښار کې امنيتي تدابير زيات شوي دي.

د حاجي سيد احمد په نوم د کندهار ښار يوه اوسېدونکي افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وويل: «مخکې تلاشۍ دومره نه وې، اوس ګام پر ګام تلاشۍ او پوښتنې کوي، طالبان پر هر کونج ولاړ وي.»

د نوموړي په خبره، د تلاشيو پرمهال د طالبانو امنیتي کسان په خاصو دريشیو کې ولاړ، مخونه یې په ماسکونو کې پټ وي او قوماندانان يې په دودیزو کالیو کې ورته ناست وي.

په کندهار کې د طالبانو والي ملاشيرين د پنجشنبې په ورځ په امنيتي مجلس کې هم د امنیتي ادارو ترمنځ پر همغږۍ او د امنیتي ادارو د امنیت پر ساتلو ټينګار کړی.

د کندهار د طالبانو ولایت مقام مطبوعاتي دفتر په اعلاميه کې راغلي، چې «ملاشيرين په دې ناسته کې د لا ښه امنیت خوندي کېدو، د امنیتي او ملکي ادارو ترمنځ د بشپړې همکارۍ او همغږۍ راوستلو، هیوادوالو ته د ښې امنیتي فضا رامنځته کولو اړوند هر اړخیز بحث او خبرې وکړې».

د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزیر خلیل الرحمان حقاني د چار شنبې په ورځ (د لېندۍ ۲۱مه) په یوه ځانمرګي بريد کې ووژل شو.

د دغه بريد مسوولیت داعش ډلې په غاړه اخستی.

د خلیل حقاني تر وژلو وروسته طالبانو د خپل مشر هبت الله اخوندزاده د امنیت نیولو ته پاملرنه زياته کړې ده.

علي امین ګنډاپور د لړم پر ۲۴مه په پېښور کې له رسنیو سره د خبرو پر مهال وویل چې خیبر پښتونخوا هره ورځ د سولې لپاره د خپلو امنیتي ځواکونو قرباني ورکوي.

ګنډاپور په امنیت او ترهګرۍ ضد جګړه کې د خیبر پښتونخواپر سرښندنو هم رڼا واچوله او له افغانستان سره د اوږدې کرښې له امله یې دغه ایالت ته د اوښتو پراخو زیانونو یادونه وکړه. هغه وويل: « موږ پر پوله له ترهګرۍ تر ټولو ډېر اغېزمن یو، زموږ پوليس او امنيتي ځواکونه هره ورځ د سولې د ټینګښت لپاره قربانۍ ورکوي، خو په فدرالي کچه دغو هڅو ته پام نه دی شوی».

هغه زیاته کړه، چې خېبر پښتونخوا په پرله‌پسې توګه له افغانستان سره د رغنده خبرو پر اړتیا ټینګار کړی، خو اسلام اباد په دې برخه کې کافي هوډ نه دی ښودلی.

ګنډاپور د خپل حکومت لاسته راوړنې هم وشمېرلې. هغه وویل چې له بې ثباتیو سره سره، خېبر پښتونخوا په تېرو نهو میاشتو کې خپل عاید ۴۴ سلنه ډېر کړی او د نړیوال وجهي صندوق اهداف یې پوره کړي دي.

نوموړي د پراختیايي پروژو په برخه کې د کانونو ښه مدیریت لپاره د یوې ځانګړې کمپنۍ جوړول او د ځایي بریښنا د لیږدونې لپاره د بریښنا تارونو د جوړولو هڅې یادې کړې.

ګنډاپور د پاکستان تحریک انصاف له بنسټګر عمران خان نه خپل ملاتړ اعلان کړ او ویې ویل چې د هغه حکومت د خان د لارښوونو تعقیب ته ژمن دی، چې د مدني نافرمانۍ امکان هم پکې شامل دی.

هغه زیاته کړه، « موږ په بشپړ ډول تیار یو چې د خان پریکړې عملي کړو».

د سمنګان ولایت لپاره د طالبانو د والي ویاند عصمت الله مرادي رسنیو ته ویلي، چې د لاندې دره صوف ولسوالۍ په سپین خاک سیمه کې د ډبرو سکرو د یوه کان نړېدو له امله په کان کې د ۳۵ بندو پاتې کسانو له ډلې ۲۲ تنه ژغورل شوي دي.

نوموړي ویلي، چې په کان کې د ایسارو پاتې نورو کسانو د ژغورلو عملیات لا هم دوام لري.

له دې وړاندې په سمنګان ولایت کې د طالبانو سیمه ییزو چارواکو ویلي و، چې د شنبې په ماښام شپږ بجې د لاندې دره صوف ولسوالۍ په سپین خاک سیمه کې د ډبرو سکرو کان نړېدلی، چې له امله یې په کان کې ۳۵ تنه کارګر بند پاتې شوي.