پاکستان له منځنۍ اسیا سره د افغانستان له لارې ټرانزیټ سوداګري عصري کوي

حقاني د چهارشنبې په ورځ شمشاد ټلویزیون ته وویل، چې زعیم باید د خلکو له دردونو او کړاوونو خبر وي او د هغوی په منځ کې فعال حضور ولري.

د هغه په ​​وينا، خلک نه بايد زعیم له ځان څخه پردی وګڼي.

هغه زياته کړه، کله چې یو کس خادم وي، بايد خپل مسووليتونه درک کړي او له غرور او تکبر څخه ډډه وکړي.

د ۱۴۰۰ کال د زمري میاشت کې واک ته له رسېدو وروسته طالبانو هبت الله د افغانستان د مشر په توګه اعلان کړ، خو هبت الله له هغه وخت راهیسې په عام محضر کې نه دی څرګند شوی او یوازې په کندهار ښار پورې محدود دی.

هغه اوس هم له خپلو چارواکو سره ډېر لږ ګوري او کله ناکله يې په کندهار کې د طالبانو له امنيه قوماندانانو سره د راډيو له لارې خبرې کړې دي.

طالبانو د خپل مشر د پټېدو په اړه رسمي توضیحات نه دي ورکړي.

په دې مرکه کې انس حقاني د خپل تره خلیل حقاني د وژنې په اړه خبرې وکړې او هغه وویل، چې تره یې د داعش په برید کې وژل شوی دی.

د هغه په ​​وینا، داعش وروسته له هغې راڅرګند شو چې امریکایان "د زوال او ناکامۍ" په حال کې وو.

انس حقاني دا خبره رد کړه، چې تره یې د طالبانو د داخلي شخړو په پایله کې وژل شوی دی.

هغه څرګنده کړه، چې له پخوا څخه تر اوسه د طالبانو تر منځ د نظر اختلاف موجود دی.

د بېلګې په توګه، واک ته له رسېدو مخکې د طالبانو د پوځ او سیاستوالو تر منځ اختلافات موجود وو، خو هغه ټینګار وکړ، چې دغه اختلافات د دوښمنۍ او مخالفت په معنا نه دي.

همدا راز، انس حقاني د طالبانو د مشر د اطاعت په اهمیت ټینګار وکړ او ویې ویل، چې د مشرتابه اطاعت د هغوی د بریالیتوب تضمین دی.

انس حقاني زیاته کړې، چې خلیل الرحمان حقاني ولسي څېره وه او د خپل امنیت په تامین کې یې د بې احتیاطۍ له امله وژل شوی دی.

نوموړي په وار - وار خليل حقاني ته د امنيتي مسايلو د جدي نيولو خبرداری ورکړی و، خو هغه دا موضوع جدي نه ده نيولې.

د حقاني شبکې دغه جګپوړي غړي همداراز څرګنده کړه، چې خلیل الرحمان حقاني له شوروي اتحاد او امریکا سره د جګړې پر مهال او حتی د پاکستان په زندان کې هم ونه وژل شو، مګر بالاخره د داعش له خوا ووژل شو.

خلیل الرحمان حقاني تېره اونۍ په کابل کې د داعش په برید کې ووژل شو.

ابو محمد جولاني وویل، چې د طالبانو د مشرانو په څیر به د ښځو او نجونو د تعلیم مخه ونه نیسي.

جولاني چې د سوریې د وسله والو د اېتلاف مشري کوي او شاوخوا دوه اونۍ وړاندې دمشق ته له خپلو ځواکونو سره ننوتی، د چهارشنبې په ورځ له بي بي سي سره په مرکه کې وویل، چې افغانستان او سوریه له بېلابېلو دودونو سره ډېر بېل هېوادونه دي.

هغه چې اوس خپل اصلي نوم احمد شراع بولي وايي، چې افغانستان يوه قبیله اي ټولنه ده، مګر سوریه یو متفاوته ټولنه ده.

ډېری خلک په تېره بیا لوېدیځ هېوادونه اندېښمن دي، چې جولاني به په القاعده کې د غړیتوب له امله په سوریه کې یو افراطي اسلامي حکومت جوړ کړي او د خلکو په ځانګړې توګه د ښځو مدني ازادي به محدوده کړي، خو جولاني ټينګار کوي، چې هغه د ښځو د زده کړې پر حق باور لري.

جولاني د سوریې په شمال لوېدیځ ادلب ولایت کې چې له ۲۰۱۱ کال راهیسې د وسله والو په ولکه کې دی، د ښځو د تعلیم یادونه وکړه.

هغه وويل: "موږ په ادلب کې له اتو کلونو څخه زيات يو پوهنتون لرو. زه فکر کوم چې په پوهنتونونو کې د ښځو شمېر تر ۶۰سلنې زیاته ده.»

د سوریې د کورنیو جګړو پر مهال جولاني لومړی د القاعدې د څانګې د قوماندان په توګه کار پیل کړ او په ۲۰۱۶ کال کې یې له دغې شبکې څخه د جلا کېدو په اعلانولو سره د نصرت جبهه تاسیس کړه، چې وروسته یې په هییت تحریر شام بدل کړ.

د جولاني په مشرۍ دغه ډله د ملګرو ملتونو، امریکا، اروپايي ټولنې، برېتانیا، ترکیې، روسیې او نورو هېوادونو له خوا د ترهګرو په لېست کې شامله شوې ده.

ډیری اروپایي او امریکایي هېوادونو په ډېر احتیاط سره د هییت تحریر شام سره تعامل او د جولاني سره خبرو اترو ته زړه ښه کړی.

دغو هېوادونو ویلي دي، چې د سوریې له خلکو سره د هغه چلند او په سوریه کې د حکومت ډول د دوی د اړیکو د ټینګولو لپاره معیار جوړوي.

جولاني بي بي سي ته وویل، د ده تر واکمنۍ لاندې سوریه به نړۍ ته ګواښ نه وي.

هغه وویل، چې سوریه له جګړې ستړې شوې ده او ګاونډیانو یا لوېدیځ ته ګواښ نه دی.

جولاني د سوریې پر ضد د بندیزونو د لرې کولو غوښتنه وکړه.

هغه دا هم وویل، چې التحریر الشام نور باید د یوه ترهګر سازمان په توګه ونه پېژندل شي، ځکه دا یوه ترهګره ډله نه ده.

د بي بي سي خبريال ليکلي، چې جولاني د مرکې پر مهال ارام و، ملکي جامې يې اغوستې وې او هڅه يې کوله، چې هر هغه چا ته ډاډ ورکړي چې ګومان کوي ​​د هغه ډلې تېر افراطي کارونه پرېښي دي، خو د سوریې ډېری خلک پر هغه بشپړ باور نه لري.

سرچینې افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي، چې لومړۍ پېښه د غزني په شهباز سیمه کې تر هغه وروسته شوې، چې یوه مسافر وړونکي بس موټر د ګازو له ټانکر سره ټکر وکړ او په کې ۲۰ کسان مړه شول.
د سرچینې په خبره، دویمه پېښه بیا له دې سیمي څخه ۱۵ کېلو متره لرې په نانۍ سیمه کې شوې، چې تر دې مهاله د ۳۰ تنو د مړیني خبر یې تایید شوی دی.
د دواړو پېښو د ټپيانو شمېر ۶۵ کسان ښودل شوي دي.
ویل کېږي، چې د ډېر شمېر ټپيانو وضعیت د اندېښنې وړ دی.

د سرچینې په وینا، مسوولانو کابل ته د ټپيانو د لېږدولو په موخه الوتکه غوښتې وه، خو د هوا د خرابوالي له امله الوتکه و نه استول شوه او ټپيان اوسمهال د ځمکې له لارې د کابل روغتونونو ته د لېږدولو په حال کې دي.
د راپورونو له مخې، په غزني کې د یو شمېر روغتونو مسوولانو بیا له خلکو غوښتي، چې ټپيان وینې ته اړتیا لري او ژر تر ژر دې په دې برخه کې همکاري وکړي.

بلخوا ویل، چې یاد مسافر وړونکي موټر له هلمند څخه د کابل په لوري و، چې له دې پېښې سره مخ شول.
د یادولو ده، چې په دې وروستیو کې د هېواد په بېلابېلو ولایتونو په ځانګړې توګه په لویو لارو کې ترافیکي زیاتې شوي او ژمي په رارسېدو سره بیا ورته خونړۍ پېښې هم ډېری وخت رامنځته کېږي.
طالبان د دغو پېښو لامل د موټر چلوونکو بې احتیاطي په ګوته کوي.

دغې ادارې په یوې خبرپاڼه کې لیکلي، چې د تېر کال د لومړيو شپږو مياشتو په پرتله سږ کال د افغانستان د وارداتو ارزښت يو ميليارد او ۲۰۱،۸ ميليون ډالره زيات شوی دی.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې وچه او تازه مېوه د افغانستان د صادراتو لویه برخه اختصاص کړې ده چې ارزښت یې ۱۶۷،۱ میلیونه ډالرو ته رسېږي.

همدارنګه طبي بوټي، معدني مواد او سبزیجات په دویم، درېیم او څلورم مقام کې دي.

د طالبانو د عامي روغتيا وزارت د خدمتونو وړاندي کولو مرستيال عبدالولي حقاني د چهارشنبې په ورځ د ملاريا او غير ساري ناروغۍ د کلني فعاليتونو په کنفرانس کې وویل، چې هڅه کوي په خپلو امکاناتو د دې ناروغيو مخنیوی وکړي.

په دې کنفرانس کې د طالب مسولينو ترڅنګ د روغتيا نړۍوال سازمان استازو هم برخه اخيستې وه.

حقاني ويلي، چې په تېر کال کې يې د ملاريا ناروغۍ د مخنيوي په موخه یې په ۱۰ زره کورونو کې دوا شیندلې او د پوهاوي د یوه کمپاين له لارې يې ۴۰ زره ماشومانو او ۱۷۸ زره ۹۹۳ امینداورو ميندو ته ماشلومې (پشه خانې) وېشلي دي.

طالبانو په وار - وار د روغتیا له نړۍوالو موسساتو او سازمانونو څخه د همکارۍ غوښتنې کړي.

د روغتيا نړۍوال سازمان د طالبانو تر واک لاندي افغانستان کې په تېرو درېيو کلنو کې روغتیايي حالت ناسم بللی او په لرو پرتو سیمو کې يې روغتیايي اسانتیاو ته د خلکو پر نه لاس رسي اندېښنې ښودلي.

د همدې لېندۍ مياشتي په ۱۶ مه نېټه بې پولې ډاکټرانو سازمان ويلي و، چې د روغتیايي کارکوونکو کموالی په افغانستان کې روغتیايي خدمتونو ته د لاسرسي په برخه کې په ځانګړې توګه روغتیايي خدمتونو د وړاندې کولو په برخه کې د نارینه او ښځینه روغتونونو پر جلاوالي هم منفي اغېزې کړې دي.

د یاد سازمان په خبره د طالبانو نوي بندیز بیا کیفیت لرونکو روغتیایی خدمتونو ته لاسرسی نور هم محدود کړی دی.