په یوه کال کې پر پکتیکا د پاکستان دوه ځله هوايي بریدونه

تر دې مخکې، په سعودي عربستان کې په ۲۰۲۳ کال کې ۱۷۲ او په ۲۰۲۲ کال کې ۱۹۶ مجرمانو ته د اعدام سزا ورکړل شوې وه.

سږ کال تر ۱۵۰ ډېر کسان د نا وژونکو جرمونو په تور اعدام شوي، چې ډېری یې د نشه يي توکو په قاچاق محکوم شوي وو.

د رویټرز د راپور له مخې، په دغو مجرمینو کې چې اعدام شوي تر سلو څخه ډېر بهرنیان چې د منځني ختیځ، افریقا او اسیا هېوادونو وو، هم شامل دي.

یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د پکتیکا پر برمل ولسوالۍ د پاکستاني الوتکو له بریدونو سره هممهاله د خوست ولایت په افغان دوبۍ سیمه کې انټرنیټي خدمات قطع شوي او تر اوسه کار نه کوي.

سرچینه وايي، چې افغان بې سیم په شمالي وزیرستان کې د پاکستاني الوتکو له پورته کېدو سره هممهاله په بیړنیو حالاتو کې خپل خدمات قطع کوي.

د سرچینې په وینا، د کرښې په شاوخوا کې جنګیالیو له بریدونو مخکې خپل پټنځایونه خالي کړي او له سیمې وتلي دي.

د سرچینې په وینا، په بریدونو کې ډیری ملکي کسان وژل شوي، چې ماشومان هم پکې شامل دي.

سرچینه دغه راز وايي، چې د افغان دوبۍ په منډيي سیمه کې له خلکو سره اړیکې نه شي نیول کېدای او هلته د افغان بې سیم شبکې کار پرېیښی.

وسله وال جنګیالي د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د انټرنیټ او مکالمو لپاره په لوړو څوکو کې له خپلو لګولو وسایلو ګټه پورته کوي.

د دې بریدونو د مرګ ژوبلې کره شمېرې تر اوسه روښانه شوي نه دي.

تر دې مخکې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي وو، چې د پاکستان الوتکو د پکتیکا د برمل ولسوالۍ په مرغه، لمن او پیتاوګي سیمو بمباري کړې ده.

د سرچینو په خبره، لومړۍ جنګي الوتکې پر میرعلي او تپي سیمو الوتنې پیل کړې او وروسته یې بیا افغانستان ته مخه کړه او هلته یې بمونه وغورځول.

سرچینو زیاته کړې، چې لومړی دوه بې پیلوټه الوتکې راغلې او وروسته جیټ الوتکو پر مختلفو سیمو بمونه وغورځول.

سرچینه وايي، چې دوه بمونه په سرخوړي سیمه کې اچول شوي دي.

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد خراسان ډایري ته د بریدونو پخلی کړی او ویلي یې دي، چې لا ډېر وخته دی، چې د دې بریدونو د موخو په اړه خبرې وشي.

د پاکستان امنیتي سرچینو ویلي، چې پاکستاني الوتکو د مخلص یار مسید او اختر محمد خلیل پر مرکزونو بمباري کړې ده.

په سیمه کې ځایي سرچینو ویلي چې د پاکستاني جټ الوتکو له خوا د تحریک طالبان پاکستان په کمپونو برید شوی دی.

د تحريک طالبان پاکستان يوه قوماندان ویلي، چې د خاورو لاندې يې اووه جسدونه را ايستلي دي، خو وايي ښايي تر خاورو لاندې نور مړي هم وي. هغه د جسدونو د هویت په اړه لا څه نه دي ویلي چې څوک دي.

سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل، لومړۍ جنګي الوتکې پر میرعلي او تپي سیمه الوتنې پیل کړې، وروسته یې افغانستان ته مخه کړه او هلته یې بمونه وغورځول.

په پکتیکا کې یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل چې دغه هوايي بریدونه د برمل ولسوالۍ په لمن، مرغه او ولې واست سیمو کې شوي دي. سرچینه وايي، چې لومړی دوه بې پیلوټه الوتکې راغلې او وروسته جیټ الوتکو پر مختلفو سیمو بمونه وغورځول. سرچینه وايي، چې دوه بمونه په سرخوړي سیمه کې اچول شوي دي.

غږیز کلیپونه چې افغانستان انټرنشنل ته رسېدلي، په سیمه کې وسله وال کسان د پکتیکا امنیه قوماندانۍ ته معلومات ور کوي، چې په لمن کې عامو خلکو ته مرګ ژوبله اوښتې ده.

د پاکستان امنیتي سرچینو ویلي، چې پاکستاني الوتکو د مخلص یار مسید او اخترمحمد خلیل پر مرکزونو بمباري کړې ده.
مخلص یار د حکیم الله مسید د ډلې غړی و، خو په دې وروستیو کې د حافظ ګل بهادر له ډلې سره یوځای شوی دی.
اخترمحمد خلیل په دې وروستیو کې په شمالي وزیرستان کې بریدونه چټک کړي.
دغه بمباري داسې مهال کیږي چې د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړی استازی صادق خان د کابل په سفر بوخت دی او د طالبانو د حکومت له یو شمېر چارواکو سره یې لیدنې کتنې کړې دي.
له بمبارۍ څو ورځې وړاندې د سویلي وزیرستان په مکین سیمه کې د پاکستان د طالبانو غورځنګ په یوه غچ اخستونکي برید کې ۱۶ پاکستاني پوځیان ووژل او د پاکستان لوی درستیز د سویلي وزیرستان په مرکز واڼه کې یوې ناستې ته وویل چې دوی به ټي ټي پي او د هغوی ملاتړي له منځه یوسي.

د خلیلزاد غبرگون

د افغان سولې لپاره د امریکا پخواني ځانګړي استازي د پاکستان د هوايي بریدونو رپوټونو ته په اشاره لیکلي، چې که دا بریدونه ریښتیا وي، طالبان به ځواب ور کوي، خو د جګړې په ځای دواړه هېوادونه داسې هوکړې ته اړتیا لري چې یو هم د بل د امنیت ګواښلو لپاره ترهګرۍ ته اجازه ور نه کړي او په همدغه هوکړه ودرېږي.

نوموړی خپل اېکس کې د پوښتنې په ډول وايي، «د پاکستان استازی په کابل کې دی، جنرال منیر د دې خبرو پیلولو اجازه ور کوي؟»

د افغانستان په چارو کې د پاکستان ځانګړي استازي محمد صادق نن د طالبانو د بهرنیو چارو له وزیر سره کتلي او خپل اېکس کې یې لیکلي، چې په سیمه کې یې د دوه اړخیزو همکاریو او امن پر لا پیاوړتیا موافقه کړې ده.

محمد صادق کابل ته له رسېدو وروسته د طالبانو د کورنیو چارو له وزیر سره هم وکتل.

هغه وویل چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ستونزو د هواري لپاره د ګډو هڅو ته هوډمن دی

محمد صادق په دې وروستیو کې د افغانستان لپاره د پاکستان د دوهم ځانګړي استازي په توګه وټاکل شو.

دا له ټاکل کېدو وروسته کابل ته د ده لومړی سفر دی.

افغانستان چې له څو لسیزو جګړو او بې ثباتیو ځورېږي، د دې ژور ناورین تر ټولو ډېر اغېزمن هېواد ګڼل کیږي. سره له دې چې افغانان ډېرو مرستو ته اړ دي، خو پر طالبانو د نړیوالو مالي فشارونو او په مرستندویه هېوادونو کې د سیاسي تغییراتو او خپله د طالبانو د پالیسیو له امله د مرستو بهیر ټکنی شوی.

د رویټرز د رپوټ له مخې، د خوړو نړیوال پروګرام او نورې بشري موسسې له مالي ناورین سره مخ دي، ځکه مرستې کمې شوې دي. د بیلګې په توګه، دغه سازمان په سوریه کې مخکې شپږ میلیونه خلک تغذیه کول، خو اوس دغه پروګرام ته کمې مرستې رسیږي.

د ۲۰۲۵ کال لپاره د وړاندوینې له مخې، د هغو خلکو شمېر چې د خوړو نړیوال پرواګرام له لارې به مرستې ترلاسه کړي، په پراخه کچه کم ښودل کیږي.

رویټرز وايي، د نړیوالو بشري مرستو لپاره د کافي بودجې نشتوالی په ځانګړي ډول په جګړه ځپلو سیمو کې بشري مرستو ته د خلکو اړتیاوې په جدي توګه لوړوي.

په افغانستان کې، په ۲۰۲۳ کال کې نږدې ۲۰ میلیونه خلک له جدي لوږې سره مخ وو. د هیواد اقتصادي بې ثباتي، چې لا هم د جګړو له امله روانه ده، مرستو ته اړتیا نه ده کمه کړې. دغه وضعیت د نړیوالو مرستندویه ادارو لپاره یوه ستره ننګونه ده، ځکه دوی د هغو کسانو د مرستې لپاره چې تر ټولو ډېره اړتیا لري کافي سرچینې نه لري.

رویټرز وايي، د چین او هند په څېر لویو اقتصادونو نه کافي مرستې نه رسیږي او داهم یوه لویه اندیښنه ده.

چین د ۲۰۲۳ کال په ترڅ کې یوازې ۱۱.۵ میلیونه ډالره مرسته کړې چې د نړیوالو مرستندویانو په نوملړ کې ۳۲ځای لري. هند په همدې کال کې یوازې ۶.۴ میلیونه ډالر مرسته کړې او په نوملړ کې یې ۳۵ ځای درلود. خو متحده ایالات، جرمني او د اروپایي اتحادیې غړي هېوادونه لاهم د بشري مرستو تر ټولو ستر تمویلوونکي دي.

د مالي مرستو د کمېدو ترڅنګ مرستې ځینې وخت ناوخته راځي او د ډونر هیوادونو په سیاستونو پورې مشروطې وي. دغه وضعیت د افغانستان په څېر سیمو کې کار لا پیچلی کوي، چیرې چې مرستې خورا اړینې دي، خو سیاسي او لوژستیکي ستونزې د دې لامل کیږي چې مرستې اړمنو خلکو ته پر وخت ونه رسیږي.

رویټرز وايي، د متحده ایالاتو، چې په نړۍ کې د بشري مرستو تر ټولو ستر مرستندوی هېواد دی، مالي مرسته کمه شوې ده.