روسیې د طالبانو له حکومت او پاکستان د زغم غوښتنه کړې

د ځايي رسنیو د راپورونو له مخې د جرګې د دغه کیدونکي تړون له مخې په کورمې ولسوالۍ کې به له ټولو خواوو څخه درنې او سپکې وسلې ټولې شي. همدا راز به د تړون له مخې په سیمه کې هېڅوک د وسلو د ګرځولو اجازه نه لري او که سرغړونه وشي؛ نو د جرګې د پرېکړو له مخې به درنه ناغه پرې کوي.

د جرګې د پرېکړې په یوې بلې ماده کې راغلي چې په سیمه کې به هېڅ لوری په ټولنیزو رسنیو یا بل هر ځای کې د داسې ویناوو اجازه نه لري چې کرکه رامنځته کوي‌ او که هر څوک سرغړونه وکړي؛ نو سخت قانوني چلند به ورسره کېږي.

جرګې پرېکړه کړې چې د یوې میاشتې په اوږدو کې به ټولې تړل شوې لارې خلاصېږي، په لارو کې جوړې شوې کندې به هواریږي او دواړو خواوو څخه به د امنیت لپاره تضمینونه اخیستل کېږي.

د پرېکړې له مخې به هغو کسانو ته چې د دغو قبیلوي جګړو له کبله بې ځایه شوي دي وړ شرایط برابر شي، څو بېرته خپلو کورونو ته ستانه شي.

په یوې بلې ماده کې بیا ټینګار شوی چې ټول لوري به د پښتونولۍ د تړې پر بنسټ د جرګې پرېکړو ته ژمن پاتې کېږي او که هر لوري په راتلونکي کې جرګه وننګووله یا یې له پرېکړو سرغړونه وکړه ؛نو له سختو سزاګانو سره به مخ شي.

د جرګې د پرېکړو د لیکلو او بحث په ناسته کې د خیبرپښتونخواه ایالت د کوهاټ کمېشنر هم ګډون درلود چې د هغه تر څارنې لاندې دغه پرېکړې شوې دي.

ویل کېږي لا تر اوسه پورې جرګې په رسمي توګه دغه تړون نه دی لاسلیک کړی؛ خو تمه کېږي چې ډېر ژر به تر بشپړیدو وروسته په کورمه کې د شخړې دواړو لوریو ته واورول شي.

په کورمه کې سنیان او شیعه‌ګان ګډ ژوند لري‌ چې له کلونو راهیسې یې د ځمکو تر څنګ پر ځنګلونو او لارو قبیلوي جګړې رامنځته شوي دي. هر وخت د دغه قبیلوي جګړو څخه د درنې مرګ ژوبلې خبرونه هم ترلاسه شوي دي او په دې وروستیو کې دا کړکیچ لا پسې ډېر شوی دی.

یاد سازمان په دې باور دی چې دغه ناورین کولای شي د میلیونونو کسانو د خوړو امنیت له ګواښ سره مخ کړي.

د خوړو او کرنې نړۍوال سازمان د راپور له مخې، په ۲۰۲۴ کال کې د دغه ناورین پر وړاندې یې پراخې هڅې کړې دي.

دغه سازمان ویلي چې د میخانیکي او کیمیاوي لارو چارو په کارولو سره، توانېدلی چې۴۰,۸۷۰ هکتاره کرنیزه ځمکه د مراکشي ملخانو له یرغل څخه خوندي کړي.

وايي، دغه هڅې د اقتصادي زیانونو کمولو او د افغانانو د خوړو امنیت تضمینولو لپاره ترسره شوې دي.

د دغه سازمان کارپوهانو ټینګار کړی چې یاد اقدامات به نه یوازې اوسنی وضعیت ښه کړی، بلکې هېواد یې د راتلونکو کرنیزو ننګونو د مخنیوي لپاره هم چمتو کړی دی.

مراکشي ملخان په ۲۰۲۰ کال کې د منځنۍ اسیا هېوادونو له لارې افغانستان ته ننوتي چې د هېواد شمالي او لوېدیځ ولایتونه یې ډېر زیانمن کړي دي.

تر دې مخکې مراکشي ملخانو د شمالي افریقا، منځني ختیخ، د مرکزي اسیا ګڼ هېوادونه او د افغانستان په ګاونډ کې یې د ایران تر څنګ ازبکستان هم لاندې کړی وو.

مراکشي ملخان خاورین رنګ لري چې په ډله ییزه توګه مزل کوي. دغه ملخان په غنمو او جوارو سربېره د نورو کرنیزو توکو پاڼې او ان واړه بوټي خوري چې په چټکۍ سره یې شمېره هم زیاتیږي. وچ اقلیم او د بارانونو کموالی د دې ملخانو د خپریدو اصلي لاملونه ګڼل کېږي.

دغه پروګرام زعفران د نړۍ د سور رنګي سره زرو په نوم یاد کړي دي.
په دغې لیکنه کې راغلي، چې دغه ملاتړ د کورنیو د تغذیه کولو او دوامداره فرصتونو رامنځته کولو لپاره یو ښه فرصت دی.
دمګړۍ د افغانستان په ۲۸ ولایتونو کې زعفران کرل کېږي او تر ټولو ډېر تولید یې په هرات ولایت کې کېږي.
تر دې وړاندې د افغانستان د زعفرانو د ټولنې مسوولینو ویلي و، چې یوازې په هرات ولایت کې شاوخوا ۵۰ زره ښځې د زعفرانو په کروندو کې په کار بوختې دي او له دې لارې خپل اقتصادي اړتیاوې پوره کوي.

واک ته د طالبانو تر رسیدو وروسته دغې ډلې ښځې له کار او زده‌کړو معنه کړې دي، چې د زعفرانو په کار کې بوختې ۵۰ زره ښځې لا هم له ښه چانس برخمنې دي.

دا مهال د افغانستان زعفران په نړۍ کې تر نورو ښه مارکیټ لري خو په دې وروستیو کې ایران دعوه کړې وه چې افغانستان د ایران زعفران قاچاق کوي او په نړۍوال مارکیټ کې یې په خپل نوم پلوري.

د طالبانو د دفاع وزارت د شنبې په ورځ اعلان وکړ، چې په پکتیکا ولایت کې یې "د ډیورنډ له فرضي کرښې هاخوا" د پاکستاني ځواکونو له هوايي برید څلور ورځې وروسته ځوابي بریدونه پیل کړي دي.
علي احمد جلالي په خپل اېکس کې د طالبانو له لورې پر ډيورنډ کرښه له پاکستاني لوري سره نښتو ته په غبرګون کې لیکلي: «د طالبانو د حکومت ادعا چې پر پاکستان یې غچ اخیستونکي بریدونه پیل کړي او همدارنګه د اسلام اباد دا ادعا چې په خپله خاوره کې یې د داعش-طالبانو احتمالي نفوذ مخه نیولې، د یو ډول ویډیو لوبې سناریوګانو سره ورته والی لري».
د شنبې په ورځ طالبانو له خوست او پکتیکا ولایتونو په بریدونو کې د پښتونخوا په شمالي وزیرستان او کورمه کې د پاکستاني لوري په پوستو بریدونه کړي.
راپورونه وایي، چې په دې بریدونو کې یو پاکستانی سرتېری وژل شوی او اوه نور ټپیان شوي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د افغانستان پر خاوره د پاکستان بریدونه له پراخو غبرګونونو سره مخ شوی دی.

طالبان او د تېر حکومت چارواکي دغه بریدونه د افغانستان د ملي حاکمیت ښکاره نقض ګڼي.

سره له دې چې پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته د افغانستان او پاکستان ترمنځ اړیکې ترینګلې شوې وې، په دغو بریدونو سره به ترینګلتیاوې لا پسې زیاتې شي.

دغه جبهه وایي، چې برید یې د شنبې په ورځ (د مرغومې ۸مه) د سهار شاوخوا ۹ بجې ترسره کړی دی.

یاده جبهه زیاتوي، چې دغه بريد د کورنيو چارو وزارت د امنيتي ځواکونو په یوه ټولي ترسره شو او د دغه وزارت د امنيې قوماندانۍ د درېيمې فرقې د قوماندان په ګډون له بېلابېلو برخو څخه لس تنه ووژل شول او ۵ نور یې ټپیان شوي دي.

د مقاومت جبهه همداراز وایي، چې د طالبانو درې موټر یې هم له منځه وړي دي.

‏دغه جبهه ادعا کوي، چې په عملیاتو کې د دوی ځواکونو او ملکي کسانو ته مرګ ژوبله نه ده اوښتې.

بل خوا،
په کابل کې د طالبانو د امنیه قوماندانۍ ویاند وایي، چې د پېښې ټپیان ملکي‌ وګړي دي او د درملنې په موخه په بېړنۍ توګه روغتون ته لېږدول شوي دي.