پاریس کې ۳ پولیس افسران د غیرې ارادي وژنې په تور محاکمه کېږي

په جرمني کې د پښتون ژغورنې غورځنګ څانګې د جمعې په ورځ د پښتونخوا د اکتوبر ۱۱ مې جوړي شوي قومي جرګې د پرېکړو په ملاتړ او عملي کولو په موخه يې په کولن ښار کې يوه پراخه غونډه جوړه کړې وه.

په دې غونډه کې پر جرمني سربېره د مختلفو اروپايي هېوادونو د پښتنو استازو هم ګډون درلود او د لر او بر ولسونو د ستونزو او ننګونو د حل په موخه یې بحثونه وکړل.

د غونډې يوه ویناوال وايي، چې غورځنګ په لر او بر کې د روانې غميزيېد حل صلاحیت خلکو ته ورکړی او په ګډه یې د ولسونو سره د ستونزو په حل کار کوي.

دوی په خيبر کې د اوکتوبر ۱۱ قومي جرګه بریالۍ وبلله او د پرېکړو د ملاتړ تر څنګ يې پر عملي کولو ټينګار وکړ.

د پښتون ژغورنې غورځنګ د استازو په وينا، د همدې غونډې پرېکړه لیک یې د اروپا بیلابيلو ارګانونو اوسازمانونو ته هم ولېږه.

د خیبر جرګه

په خيبرپښتونخوا کې د اکتوبر ۱۱مې د قومي جرګې په وروستي پرېکړه لیک کې د پاکستان پوځ او پاکستاني طالبانو ته وخت ورکړل شوی و، چې تر دوو میاشتو پورې دې د دوی له خاورې ووځي.

د جرګې په پرېکړو کې پر ډیورند کرښه له پاسپورټ او ویزې پرته د ازاد تګ راتګ او سوداګرۍ غوښتنه شوې.

جرګې خبرداری ورکړی و، که دغه پرېکړه عملي نه ‌شوه، پر ډیورند کرښه به د ګمرک او نورو ادارو مخته پرلت کوي او هغه به بندوي.

جرګې د نورو مسئلو ترڅنګ د ورکو شویو او وژل شویو پښتنو لپاره په پاکستان کې دننه او په نړیوالو ستېجونو د عدالت د پیل غوښتنه کړې وه.

د بښنې نړیوال سازمان په یوه اعلامیه کې لیکلي، چې ۲۰۲۴ کال د بشري حقونو د مدافعینو لپاره یو ستونزمن او له ننګونو ډک کال و.

د دغه سازمان په وینا په همدې کال کې ډېرو حکومتونو د بشري حقونو د مدافعینو د خوندیتوب لپاره کافي کار نه دی کړی.

د بښنې نړیوال سازمان د افغان ښځو د حقونو فعاله جولیا پارسي او د اکوادور د بشري حقونو فعاله لیونلا مونکایو د هغو مدافعینو په توګه يادي کړي، چې په ۲۰۲۴ کال کې یې د عدالت لپاره په مبارزې کې خپل ژوند او امنیت په خطر کې اچولی و.

د بښنې نړیوال سازمان ویلي، چې د ښځو د حقونو فعاله جولیا پارسي له نیول کیدو، شکنجه کیدو او جلاوطنۍ وروسته هم د جنسیتي تبعیض پر وړاندې مبارزې ته دوام ورکړی دی.

د بښنې نړیوال سازمان ټینګار کړی، چې د بشري حقونو د دغو فعالینو کار نه یوازې د بشري حقونو د رعایت د تضمین لپاره، بلکې د دوامدار، عادلانه او ټول شموله پرمختګ لپاره هم اړین ګڼل کیږي.

دغه نړیوال سازمان مني، چې په وروستیو کلونو کې د نړۍ په ګوټ ګوټ کې د بشري حقونو شاتګ او د بشري حقونو پر مدافعینو بریدونه زیات شوي دي.

د بښنې نړیوال سازمان په وینا، د عدالت او بشري حقونو موافقه شوي اصول په همدې کال کې تر بل هر وخت زیات تر پوښتنې لاندې راغلي دي.

د بښنې نړیوال سازمان هم د نړۍ پر حکومتونو غږ کړی، چې په ۲۰۲۵ کال کې خپلې ژمنې پوره کړي او د بې عدالتۍ په وړاندې مبارزه او د هغوی لپاره د خوندي چاپېریال په رامنځته کولو کې د بشري حقونو د مدافعینو کلیدي رول له پامه ونه غورځوي.

د اسلامي تحرير الشام ډلې د مشر احمد الشورا په مشرۍ د انتقالي حکومت د چارواکو له خوا د دغو بدلونونو عملي کېدل، په سوريه کې د نورو توکميزو او مذهبي ډلو د استازو په نه شتون کې د دې هېواد د راتلونکي په اړه اندېښنې راپورته کړې دي.

د انتقالي حکومت د پوهنې وزیر نذیر قادري پر خپله فیسبوک پاڼه لیکلي، چې نوی نصاب د ټولو عمر لرونکو کسانو لپاره دی.

د دې بدلونونو پر بنسټ، نوی نصاب به نور اسلامي اړخونه په پام کې ونیسي او په ورته وخت کې به په ټولو مضامینو کې د اسد دورې ته کومه اشاره شوې وي لرې کړي.

په نوي نصاب کې یو له مهمو بدلونونو څخه "د وطن دفاع" د موضوع ځای "د الله دفاع" ده.

ښاغلي قادري په یوه بیان کې دغه بدلونونه بې بنسټه وبلل او ویې ویل، چې د ښوونځیو په نصاب کې اساسي بدلون نه دی راغلی. هغه وویل، دا به تر هغه پورې پاتې وي چې د بیاکتنې لپاره یې ځانګړي کمېټې جوړې شوې نه وي.

د یکشنبې په ورځ د ښوونځيړ د نوي دورې له پیل دمخه د لاریونونو خبرداری هم شوی دی.

مدني فعالان غواړي د انتقالي حکومت له هر هغه اقدام سره چې د سوریې د ټولنې د ټولو سکتورونو له ګډون پرته د پوهنې په سیستم یا کوم بل دولتي بنسټ کې بدلون راولي، خپل مخالفت څرګند کړي.

نږدې ۶۴۰۰۰ پناه غوښتونکي په نا منظم ډول د هسپانیا له پولو څخه تیر شوي چې د ۲۰۲۳ په پرتله ۱۲.۵ سلنه ډېروالی ښیي.

دا دویم پرله پسې کال دی چې هسپانیا ته د پنا غوښتونکو د رسېدو ریکارډ جوړیږي. په ۲۰۲۳ کې، دغه شمېره نږدې ۵۵،۷۱۸ وه خو په ۲۰۲۲ کې ثبت شوی شمېر نږدې دوه چنده وو.

د مالوماتو له مخې په ۲۰۲۴ کال کې د ناقانونه پنا غوښتونکو راتګ لوی اکثریت ۴۶،۸۴۳ د سمندر له لارې، له شمال لویدیز افریقا څخه د هسپانیا کانري ټاپوګانو ته سفر کړی.

د ډسمبر په میاشت کې د نادولتي موسسې کیمینانډو فرونټراس له خوا خپور شوي راپور له مخې، په ۲۰۲۴ کې هسپانیا ته د پنا غوښتونکو د رسیدو په هڅه کې هره ورځ په اوسط ډول ۳۰ تنه مړه شوي، چې نږدې ۱۰۰۰۰ کسان د کانري ټاپوګانو ته د رسیدو په هڅه کې مړه شوي.

۲۹ کلنه سیسیلیا سالا، د فوګلیو ۲ ورځپاڼي لپاره ازاده ژورنالیسته ده، نوموړې اوس مهال د ایران په ایوین زندان کې بندي ده، په دغه زندان کې د ۲۰۲۳ کال د نوبل سولې جایزې ګټونکې نرګس محمدي هم ساتل کیږي.

سالا چې په ایران کې د خبریالې په ټوګه ویزه اخیستې وه او دغه هېواد کې اوسېده، د ډسمبر په ۱۹مه د اسلامي شریعت څخه د سرغړونې په تور ونیول شوه.

د بهرنیو چارو وزارت وویل، چې په روم کې د ایران له سفیر محمد رضا صبوري سره د کتنې په ترڅ کې یې د سالا لپاره د "باعزته توقیف شرایط چې بشري حقونو ته درناوی لري" د ترلاسه کولو غوښتنه کړې.

د ایټالیا د بهرنیو چارو وزیر، انتونیو تاجاني وویل، چې حکومت "د دې خورا پیچلې ستونزې د حل لپاره په ډېر احتیاط سره کار کوي.»

سالا په انسټاګرام کې نږدې نیم میلیون څارونکي لري او د ایټالیا خبرو اترو پروګرام کې منظمه میلمنه وي. نوموړې د نورو موضوعاتو تر څنګ د کابل سقوط او په افغانستان کې د طالبانو بیرته راتګ، د وینزویلا کړکیچ، د اوکراین جګړه او د اسراییل او حماس ترمنځ جګړه تر پوښښ لاندې نیولې وه او دوامداره یې پرې کار کړی.