د طوطیانو تجارت؛ طالبانو له کندهار څخه کویټ ته ۶۰۰ طوطیان صادر کړل

د متحده ایالاتو نوی ټاکل شوی ولسمشر ډونالډ ټرمپ به د دې میاشتې په پای کې واک واخلي. نوموړي د اوکراین د درې کلنې جګړې د ژر پای ته رسولو ژمنه کړې ده.

زیلېنسکي وویل چې د بېلابېلو شریکو هیوادونو استازي به د پنجشنبې په ورځ په جرمني کې د رامسټاین هوایي اډې غونډه کې ګډون وکړي. هغه وویل، « په دې کې هغه هیوادونه هم شامل دي چې کولی شي زموږ وړتیاوې نه یوازې د توغندیو پر وړاندې، بلکې د لارښودو بمونو او روسي هوايي ځواک پر وړاندې هم پیاوړې کړي».

هغه زیاته کړه، « موږ به دا موضوع ورسره وڅیړو او هڅه به وکړو چې هغوی قانع کړو».

د متحده ایالاتو د دفاع وزیر لوید جي اسټین به په دې غونډه کې ګډون وکړي.

د بایډن ادارې په خپله وروستۍ موده کې هڅه کوله چې د ټرمپ له ټاکل کیدو مخکې اوکراین ته تر ټولو زیاتې پوځی مرستې ورکړي.

ټرمپ د خپل انتخاباتي کمپاین په ترڅ کې ادعا کړې وه چې هغه کولای شي جګړه په یوه ورځ کې پای ته ورسوي.

د هغه څرګندونې دې پوښتنې ته لار هواروي چې ایا واشنګټن به د اوکراین ستر او تر ټولو مهم پوځی ملاتړی پاتې شي که نه؟

زیلېنسکي تېره اونۍ وویل چې ټرمپ «قوي او نااټکلېدونکی» دی او دا ځانګړې کولای شي پر اوکراین د روسیې د برید پر وړاندې د هغه په سیاست کې ټاکونکې وي.

روسیه د اوکراین پر پنځمې برخې کنټرول لري او تېر کال یې ددغه هېواد په ختیز کې ورو ورو پرمختګ وکړ، سره له دې چې ګڼ مالي او ځاني زیانونه یې وګالل. د اې پي د رپوټ له مخې، د جګړې پر لور تمایل د اوکراین په ګټه نه دی، ځکه دغه هیواد د لومړۍ کرښې په ډګر کې کمزوری دی او د خپلو لویدیزو شریکانو دوامدار ملاتړ ته اړتیا لري.

پوځي شنونکي وايي چې اوکراین شاوخوا ۴۰٪ ځمکه له لاسه ورکړې ده.

د افغانستان د بهرنیو چارو پخوانی وزیر محمد حنیف اتمر نن یکشنبه« د مرغومي ۱۶مه» پر خپل اېکس د ډیورنډ کرښې په اړه غبرګون ښودلی دی.

اتمر وايي، « د ډیورنډ کرښې لاسلیک‌کوونکي او هغه کسان چې د هر دلیل له مخې یې مني، دا حق له پامه غورځولی او له همدې کبله زموږ د ملت د ارادې له مشروعیت څخه برخمن نه دي.»

اتمر وايي چې د نورو ملتونو بریالیو تجربو ته باید پام وشي او ټینکار کوي چې «زموږ خلک به خپله مشروع مبارزه د ځمکنۍ بشپړتیا، خپلواکۍ او ملي حاکمیت لپاره د ولس د ازادو رایو پر بنسټ مخته یوسي».

یوه اونۍ وړاندې د طالبانو د دفاع وزارت ویاند عنایت الله خوارزمي ویلي و، چې د دوی حکومت هم پښتونخوا د پاکستان د خاورې برخه نه ګڼي.

د طالبانو دفاع وزارت ویاند عنایت الله خوارزمي د رویټرز خبري اژانس د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا دغه څرګندونې یې پاکستان ته اشاره ده، وویل، "موږ دا د پاکستان خاوره نه ګڼو، نو موږ دا نه شو تاییدولی چې دا د پاکستان په خاوره کې بریدونه دي، خو دا برید "د فرضي کرښې بل اړخ ته شوی دی."

په لغمان کې څو سرچینو نن یکشبنه «د مرغومي ۱۶مه» افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د طالبانو استخباراتو حبیب الله د تېرې چارشنبې په ورځ له خپل کور څخه وړی دی.

د حبیب الله یوه نږدې خپلوان وویل چې، « تر تېرې چارشنبې ورځې هم [نوموړی] په خپله دنده کې و، د طالبانو د استخباراتو دوو کارمندانو له ځان سره یووړ، نوموړي له هېچاسره ستونزه نه درلوده نو ځکه یې د طالبانو په وخت کې هم خپلې دندې ته ادامه ورکړه».

سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل چې یو شمېر قومي مشرانو غوښتل حبیب الله له نږدې وګوري خو ځايي طالب چارواکو ورته د ملاقات وخت نه دی ورکړی.

تر دې دمه طالبانو د پخواني ولسوال او د دوی په حاکمیت کې د لغمان ولایت مقام اداري مامور حبیب الله د نیولو په اړه څه نه دي ویلي.

حبیب الله د لغمان دولت شاه ولسوالۍ د درنګي کلي اوسېدونکی دی او په تېر جمهوري حکومت کې د الینکار او دولت شاه ولسوالیو ولسوال هم پاتې شوی. نوموړي د طالبانو له حاکمیت وروسته ددې ډلې تر واک لاندې د لغمان ولایت مقام په اداري برخه کې دنده درلوده.

د روان کال «د وري پر دویمه» سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل ، چې د ننګرهار زندان کې د پخواني جمهوري نظام ۲۳۱ سرتېري او استخباراتي کارکوونکي زندانیان دي خو تر اوسه د طالبانو محکمې ته نه دي وړاندې شوي.

که څه هم د طالبانو د واکمنېدو په درشل کې ملا هبت الله خپلو مخالفانو ته ټولبښنه وکړه، خو بیا هم وخت نا وخت د پخواني نظام کارکوونکي په تېره نظامیان په مرموز ډول وژل کېږي او یا هم د دې ډلې په زندانونو کې شکنجه او ځینې وخت وژل کېږي.

له تېرې اونۍ راهیسې د پاکستان په پلازمېنه اسلام اباد کې د افغان کډوالو د نیولو عملیات پیل شوي دي.

د راپورونو له مخې، پاکستاني پولیسو د افغان کډوالو د نیولو د عملیاتو په ترڅ کې د ښځو او ماشومانو په ګډون لسګونه افغان کډوال نیولي او بندیان کړي دي.

خو د طالبانو ترواک لاندې ملي راډیو د دې ډلې د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت د ویاند عبدالمطلب حقاني د یوه غږیز کلیپ په خپرلو سره ویلي، چې د پخوا په پرتله د پاکستان په لویو ښارونو کې دمګړی د افغان کډوالو وضیعت ښه دی او پاکستاني پولیس یې نه ځوروي.

نوموړی وايي، په اسلام اباد کې د افغان کډوالو خلاف په وروستیو عملیاتو کې ۱۲۷ تنه افغانان نیول شوي دي: «د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت په مسلسلو هلوځلو اوس مهال د پاکستان په لویو ښارونو کې نسبتا وضعیت ډیر نورمال دی، څوک نیول کیږي نه او ځورول کیږي نه. البته په دې وروستیو کې د پاکستان په پایتخت اسلام اباد کې یو لړ عملیات ترسره شوي، چې د ۱۲۷ تنو په تعداد کې افغانان نیول شوي چې زیاترو یې ای سي سي کارټونه لرل، یا یې ویزې ختمې شوې وي او یا یې د یو این ایچ سي ار کارتونه لرل ».

نوموړی وایي، د طالبانو کډوالو وزارت د پاکستان د کډوالو وزارت کمېشنرۍ، شارپ ادارې او نورو ډېپلوماتیکو استازولیو سره ناستې ترسره کړي، چې نیول شوي افغانان بېرته خوشي کړل شي.

د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت له پاکستان او ایران څخه غوښتي چې افغان کډوال دې جبرې ستنولو ته نه اړباسي او د نړیوالو قوانینو سره سم دې د کډوالو حقونو ته درناوی وکړي.

په اسلام اباد کې د افغان کډوالو د نیولو ګڼې ویډیوګانې خپرې شوې او لیدل کیږي چې پاکستاني پولیسو د اسلام اباد له بېلابېلو ښارګوټو څخه لسګونه افغانان نیولي او د پولیسو مرکزونو ته یې انتقالوي.

د پاکستان د پلان او پراختیا وزیر د شنبې په ورځ «د مرغومي۱۵مه» په لاهور کې په یوه غونډه کې وویل، چې هېواد یې د اقتصادي ثبات د ترلاسه کولو لپاره د سیاسي کړکېچ کمول غواړي.

احسان اقبال ټینګار کړی، چې پاکستان هڅه کوي طالبان له خپلې خاورې د «ترهګریزو» فعالیتونو د کارولو مخه ونیسي.

هغه وویل، "زموږ هیواد د مخدره توکو او ټوپک له مخ پر ډېرېدو کلتور سره مخ دی. که کومه ډله په افغانستان کې د ترورېزم لپاره پناه اخلي، د افغان حکومت مسوولیت دی چې مخه یې ونیسي.»

دغه پاکستاني چارواکي دغه راز تېر حکومت د "ترهګرو" د راستنېدو مسوول وباله او زیاته یې کړه، چې هېواد یې د ترهګرۍ له نوې څپې سره مخ دی.

احسان اقبال وويل: "د پاکستان خلکو د افغانستان د خلکو لپاره ډېرې قربانۍ ورکړې او لا یې هم له اغیزو سره مخ دي."

د طالبانو او پاکستان ترمنځ په دې وروستیو کې اړیکې د امنیتي او سرحدي ستونزو له امله ترینګلې شوې دي.

پاکستان اندېښنه لري چې ترهګرې ډلې د افغانستان له خاورې ددوی پر سرحدي سیمو د بریدونو لپاره کار اخلي، خو طالبانو تل دا تورونه رد کړي دي.