د برېتانیا د کلتور وزیره: له ښځو سره د طالبانو د چلن سزا باید لوبغاړو ته ور نه کړو

حنیف اتمر پر اېکس پاڼه لیکلي، چې دا ډول پړیکون افغانانو ته جدي اخلاقي، قانوني او سیاسيي اندیښنې راپورته کړې دي.

نوموړی وايي، د ښځو په وړاندې د طالبانو د کړنو سزا باید نارینه وو ته ورنه کړل شي.

نوموړی په دې باور دی چې دا ډول پړیکون په حقیقت کې پر ښځو د طالبانو د غندنې وړ بندیزونو ته ورته دي چې د افغانستان پر نورو خلکو لګېږي او دا به په مستقیم ډول د طالبانو لخوا نه، بلکې د هغو کسانو له خوا وي چې د بشري حقونو دفاع کوي.»

نوموړی غوښتنه کوي، چې یادو ستونزو ته د رسیدو په موخه باید له افغانستان بهر د افغان میرمنو د کرېکټ لوبډله جوړه او باید د افغانستان د کرېکټ بورډ او د کرېکټ نړیوالې شورا ملاتړ او اعتبار ورکړل شي.

اتمر په دې باور دی، چې دا ډول نوښت به د کرېکټ نړیوالي شورا د غړیتوب له مقرراتو سره سم وي او په طالبانو به د پام وړ سیاسي فشار راوړي.

پر همدغه مهال د بریټانیا د کلتور وزیرې لیزا ناندي هم له افغانستان سره د کرکېټ لوبو د بندیز ته غبرګون ښودلی او وايي، له افغانستان سره د کرېکټ لوبه باید ترسره شي.

نوموړې وايي، لوبغاړي داسې څوک نه دي، چې باید د ښځو او نجونو پر وړاندې د طالبانو د کړنو جزا وویني.

په ټولنيزو رسنيو کې د ځينې اسنادو له خپرېدو وروسته، چې پکې د افغانستان د پارلمان پخوانۍ غړې فوزيه کوفي د بريتانیا پارلمان ته په يوه لیک کې له دغه هېواده غوښتې، چې له افغان کرېکټ لوبډلې سره لوبې لغوه کړي، د افغانانو ګڼ غبرګونونه پارولي.

پخواني ولسمشر حامدکرزي د جمعې په ورځ پر خپله اېکس پاڼه د افغان لوبغاړو په ملاتړ لیکلي: «د کرکټ ملي ټیم او د گران هېواد ټولو ویاړلو لوبغاړو د سپورت په ډګر کې د خپلو افتخاراتو په ذریعه د افغانستان نوم او ملي بیرغ ځلانده ساتلی.»

کرزي د کرېکټ، فوټبال، فوټسال، تکواندو او په المپيک کې د لوبغاړو د ګډون انځورونه هم نشر کړي او زیاته کړې یې ده: «افغانستان خلک تل د خپلو ورزشکارانو ملاټړ او تشویق کړی او هیله لري چې دوی د خپل زیار او استعداد پر مټ لاډیرې کامیابۍ گران هېواد ته ور په برخه کړي.»

تر دې واړندې ګڼو افغان سیاستوالو، د ورزش په خاص ډول د کرېکټ مينه والو هم د کرېکټ د ملي لوبغاړو په ملاتړ ږغ پورته کړی.

دا ملاتړ تر هغه وروسته و چې د بریتانیا پارلمان د خپل هېواد له لوبډلې له افغان لوبډلې سره د لوبو لغوه کولو غوښتنه وکړه، خو د انګلنډ لوبډلې دا غوښتنه رد کړه.

پر دې سربېره دکرېکټ نړیوالې شورا (ای سي سي) هم بېګاه وویل، چې د افغانستان کرېکټ بورډ او لوبغاړو ته به د خپل هېواد د حکومت له خوا ټاکل شوي قانون د رعایت کولو له امله سزا نه ورکول کیږي، بلکې د کرېکټ د ودې په موخه به د افغان کرېکټ بورډ سره خپلو مرستو ته دوام ورکړي.

د ایران ایرنا خبري اژانس د جمعې په ورځ په يوه خبر کې ویلي، چې ښاغلي علي ابادي د سیستان او بلوچستان په شمالي سيمه کې د زهک درېيم نمبر څاه څخه د ليدنې پر مهال رسنيو ته، له افغانستان سره په تعامل کې د هلمند د اوبو حقونو د تعقیب پر اړتیا ټينګار وکړ.

نوموړي ویلي، په دې اړه خبري شروع دي، چې پايلې به یې ژر اعلان شي.

د هغه په خبره، په دې سره به د سیستان سيمې د اوبو ستونزه حل شي او د دې ولایت اوسېدونکو ته د اوبو رسولو څو پروژې جريان لري.

عباس علي ابادي زياته کړه: «زموږ ټوله هڅه دا ده، چې د هیواد ټولو خلکو ته په ټولو سیمو کې دوامداره او کیفیت لرونکي اوبه برابرې کړو او په سیستان سیمه کې به هم د اوبو د حقونو مسله په جدي توګه د افغان لوري سره په تعامل کې تعقیب کړو.»

نوموړي د اوبو د سپما پر اړتیا ټينګا کړ او له ټولو اړوند ادارو څخه یې په سیستان او بلوچستان کې د اوبو ستونزې کمولو کې د مرستې غوښتنه وکړه.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقاني تېره اونۍ له طالبانو غوښتنه وکړه، چې دغه هېواد ته له افغانستان د تلونکو اوبو د بهېدو په دوام کې همکاري وکړي او خنډونه لرې کړي.

نوموړي د ایران او افغانستان ترمنځ د سرحدي سیندونو په تړاو د چاپېریال خوندیتوب او نړیوالو حقونو ته پاملرنه ضروري وبلل او یو ځل بیا په افغانستان کې پر جوړېدونکو بندونو او ایران ته د تلونکو اوبو د اندازې پر اغېزمنېدو اندېښنه ښودلې.

په افغانستان کې د طالبانو له لورې په ښځو او نجونو د سختو بندیزونو له امله د بریتانیا پارلمان ۱۶۰ غړو له بریتانیایي لوبډلې غوښتي وو، چې له افغانستان سره په راورانو چمپينز ټرافي سیالیو کې ونه لوبیږي، خو د بریتانیا کرېکټ بورډ دغه غوښتنه رد کړه.

د کرېکټ نړۍوالې شورا ویاند د بریتانیا پارلمان غړو دغه پرېکړې ته غبرګون کې د ایپن کریک اینفو ویب پاڼې ته وویل: «لی سي سي به د افغانستان کرېکټ بورډ یا د دوی لوبغاړو ته د خپل هېواد د حکومت له خوا ټاکل شوي قوانینو د رعایت کولو له امله سزا ور نه کړي.» هغه زیاته کړه:«موږ به د کرېکټ په وده او د نارینه او ښځینه دواړو لپاره د لوبې فرصتونو کې د افغان کرېکت بورډ سره د مرستې لپاره د خپل نفوذ رغنده کارولو ته دوام ورکړو.»

راروانه فیبروري میاشت په پاکستان کې د چیمپينز ټرافي سیالۍ پېل کیږي، افغان کرېکټ لوبډله دغه سیالیو کې له خپلو سیالو لوبډلو ترڅنګ به د بریتانیا له کرېکټ لوبډلې سره هم مخامخ شي.

افغان کرېکټ لوبډلې ویلي چې دغو سیالیو ته پوره چمتوالی لري.

په افغانستان کې د طالبانو له لورې په ښځو او نجونو د سختو بندیزونو له امله د بریتانیا پارلمان ۱۶۰ غړو له بریتانیایي لوبډلې غوښتي وو، چې له افغانستان سره په راورانو چمپينز ټرافي سیالیو کې ونه لوبیږي، خو د بریتانیا کرېکټ بورډ دغه غوښتنه رد کړه.

ددې ترڅنګ په ټولنیزو شبکو ځينې اسناد خپاره شوي، چې د افغانستان پارلمان پخوانۍ غړې فوزیه کوفي د بریتانیا پارلمان ته لیک استولی او ترې غوښتي یې دي چې له افغان کرېکټ لوبډلې سره باید لوبې لغوه کړي، خو تر اوسه مالومه نه ده چې ایا دا لیک اغلې فوزیه کوفي پورې اړه لري او کنه؟

پخواني لوی څارنوال محمد فرید حمیدي په خپله اېکس افغان ورزشي لوبډلې د قومي او کوندي سیاستونو قرباني یادې کړي او لیکي یې دي: «څه موده وړاندې د طالبانو د ډلې مشر کرېکټ غیر اسلامي او حرام بللی و او د دغې ډلې په څانګو او دفترونو کې پرې بندیز لګول شوی و. له دې وروسته د دې ډلې د پلویانو له خوا د کرېکټ د لوبې پر ضد د اعتراضونو سیلاب راغی. کله چې راشد خان او د ټیم نورو غړو د نجونو د تعلیم له حق څخه ملاتړ وکړ، د واکمنې ډلې د یو شمېر پلویانو او غړو له خوا سپک او تهدید شول».

حمیدي لیکلي، چې ورزش که څه هم له سیاست نه جلا کیږي خو له سیاستوالو باید لرې وساتل شي او زموږ لوبډلې تل د سیاسیونو قرباني دي.

هغه وایي: « دا د یوځای کیدو وخت دی، د هر هغه ټکي څخه ډډه وکړئ چې د اختلاف لامل کیږي، د افرادو او افرادو په یووالي او برابرۍ سره د اشغال، ښکاره ظلم، استبداد او جهالت څخه د هېواد ژغورل ممکن دي، د کرکټ د ټیم د بایکاټ عمل د ترهګرو دریځ پیاوړی کړی او د طالبانو د مخالفینو ترمنځ یې ژور درز رامنځته کړی دی. ګټونکی څوک دی؟»

تر دې واړندې په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د دایمي استازولۍ سرپرست نصیراحمد فایق د افغان کرېکټ ملي لوبډلې په ملاتړ ویلي وو، چې ورزش باید سیاسي نه شي او د طالبانو د ځپلو او سزا ورکولو لپاره نورې لارې هم شته.