د پزشکیان او پوتین راتلونکې لیدنه؛ روسیه او ایران د «ستراتیژیکې ملګرتیا» تړون لاسلیکوي

سرچینې وویل چې د اوربند او د یرغمل شویو کسانو د خلاصون لپاره د هوکړې متن په دوحه کې د اسراییل د موساد او شین بیټ استخباراتي ادارو مشرانو، د قطر لومړي وزیر او د ټرمپ د استازي سټیف وټکوف د خبرو په ترڅ کې چمتو شوی دی.

داسې باور کېږي چې د امریکا د مخکینۍ ادارې چارواکو هم په دې خبرو کې برخه اخیستې ده.

راتلونکي ۲۴ ساعتونه مهم دي

سرچینې رویټرز ته وویل، چې « راتلونکي ۲۴ ساعته د هوکړې لپاره مهم دي».

د اسراییل کان راډیو د دوشنبې په ورځ د یوې اسراییلي سرچینې له قوله خبر ورکړ، چې په قطر کې د اسراییل او حماس پلاویو ته مسوده سپارل شوې او اسراییلي پلاوي د اسراییل مشران خبر کړي دي. اسراییل، حماس او د قطر بهرنیو چارو وزارت د تایید یا نظر ورکولو غوښتنو ته ځواب نه دی ویلی.

دواړو خواوو که څه هم د وروستۍ مسودې نهايي کول نه دي تایید کړي، خو د خبرو په اړه پرمختګ یې یاد کړی.

یوه لوړپوړي اسراییلي چارواکي وویل چې که حماس د وړاندیز ځواب ور کړي، نو په څو ورځو کې کېدای شي یوه هوکړه نهايي شي.

له خبرو سره نږدې یوه فلسطیني چارواکي رویټرز ته وویل چې د دوحې معلومات ډیر هیله بښونکي دي او زیاته یې کړه، « فاصله کمه شوې او که هر څه تر پایه سم پرمخ لاړ شي، نو د هوکړې لپاره قوي هڅه روانه ده».

متحده ایالاتو، قطر او مصر د غزې جګړې د پای ته رسولو لپاره له یو کال ډېره هڅه کړې، خو تر اوسه یې پایله نه ده ورکړې.

ټرمپ پر څوکۍ تر کښېناستو وړاندې هوکړه غواړي

د جنورۍ ۲۰مه د ټرمپ د لوړې ورځ اوس په سیمه کې د یو ډول نهايي نېټې په توګه ګڼل کېږي.

ټرمپ ویلي چې که حماس یرغمل کسان دفتر ته د هغه تر تګ پورې خوشي نه کړي، نو«سخته سزا به ورکړل شي».

له بلې خوا روان ولسمشر جو بایډن هم هڅه کړې چې د خپلې دورې له پای ته رسېدو وړاندې یوه هوکړه رامنځته کړي.

سرچینې وویل چې خبرې د دوشنبې تر سهاره روانې وې، وټکوف په دوحه کې د اسراییل پلاوی، او د قطر لومړي وزیر شیخ محمد بن عبدالرحمن ال ثاني د حماس چارواکي هڅول چې هوکړه نهايي کړي.

د مصر د عمومي استخباراتو رییس حسن محمود رشاد هم د دې خبرو د یوې برخې په توګه په قطري پلازمینه کې موجود و.

د ټرمپ استازي وټکوف له نومبر راهیسې څو ځله قطر او اسراییل ته سفرونه کړي دي. هغه د جمعې په ورځ په دوحه کې و او د شنبې په ورځ د اسراییل د لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو د لیدو لپاره تل ابیب ته لاړ او بېرته دوحې ته ستون شو.

سپینه ماڼۍ وايي، بایډن د یکشنبې په ورځ له نتنیاهو سره د ټلیفوني خبرو په ترڅ کې د اوربند او د یرغمل شویو کسانو د خوشي کېدو لپاره د معاملې کولو پر اړتیا ټینګار کړی دی.

د اسراییل د مالیې وزیر بتزال سموتریچ، چې سخت دریځی ملي پال دی او د هوکړې د پخوانیو هڅو مخالفت یې کړی، دا وړاندیزونه د «تسلیمۍ» او د اسراییل د ملي امنیت لپاره یوه «فاجعه» بللې ده.

د ایران رسنۍ وايي، دا ډرون د ځانګړو ماموریتونو لپاره په دغه هېواد کې تولید شوې او د اړتیا وړ سیمو او پوځي اډو کې به ځای پر ځای شي.

د دې رسنیو د رپوټ له مخې، د دغه هېواد د پوځ لوی درستیز عبدالرحیم موسوي او د دفاع وزیر عزیز نصیرزاده او د ځمکنیو، هوايي او سمندري ځواکونو مشرانو نن پوځ ته د دې الوتکو د سپارلو مراسمو کې ګډون درلود.

د ایران دا ګام په داسې مهال دی چې په سوریه کې یې د خپل متحد بشار اسد حکومت وپرځېد، پر غزه سربېره په لبنان او یمن کې هم د دې هېواد د ملاتړو ډلو حزب الله او حوثیانو پرضد د اسراییل عملیات روان دي.

دغه ډول اسراییل تېر کال څو ځلې پر ایران هوايي بریدونه وکړل، چې په مقابل کې یې ایران هم ځواب ور کړ، خو له دې سره ویل کېږي چې ایران په دفاعي برخه کې کمزوری دی.

اما د دغه هېواد د پوځ مشر حسین سلامي څو ورځې مخکې د دې خبرې ردولو سره وویل، دومره وسلې یې جوړې کړې چې د اېښودو ځای یې نه لري.

نوموړي د پوښتنې په ډول زیاته کړه، موږ په کومه برخه کې کمزوري شوي یو، اوس د توغندیو، اوبتلونو، ډرونونو او نورو برخو کې وړتیاوې زیاتېږي او د مهماتو اېښودو ځای نه لرو.

دغه غونډه چې د سعودي د بهرنیو چارو وزیر فیصل بن فرحان ال سعود په مشرۍ ترسره شوه، د سوریې د اقتصادي بندیزونو په لرې کولو او د بیا رغونې په ملاتړ یې ټینګار وکړ.

دغه غونډه داسې مهال کېږي چې د امریکا متحده ایالاتو د دوشنبې په ورځ د سوریې له دولتي ادارو سره د ځینو معاملو لپاره شپږ میاشتنی معافیت اعلان کړ.

دغه شپږ میاشتنی معافیت د دې لپاره ورکړل شوی چې بشردوستانه مرستې اسانه شي او د انرژۍ په برخه کې هڅې وشي.

د ۲۰۲۴ کال د ډېسمبر په اتمه د بشار الاسد د حکومت تر ړنګېدو وروسته، ورته پرېکړې د نورو هېوادونو، په ځانګړي ډول د اروپایي او عربي هېوادونو لخوا هم شوې دي.

د سعودي د بهرنیو چارو وزیر فیصل بن فرحان د دې پرېکړې هرکلی وکړ او له نورو هېوادونو او نړۍوالو ادارو څخه یې وغوښتل چې ورته ګامونه واخلي. هغه په ځانګړي ډول د سوریې د بیا رغونې لپاره د پراخو مرستو د برابرولو او د سوریایي کډوالو د بېرته ستنېدو لپاره د مناسبو شرایطو د رامنځته کولو پر اړتیا ټینګار وکړ.

په دې غونډه کې د ترکیې، متحده عربي اماراتو، بحرین، قطر، عراق، لبنان، اردن، مصر، بریتانیا، جرمني، امریکا او ایټالیا په ګډون د بېلابېلو هېوادونو استازو ګډون کړی و. دوی د سوریې د نوي سیاسي بهیر او د دې هېواد د بیا رغونې لپاره خپل ملاتړ څرګند کړ.

د غونډې ګډونوالو په دې ټینګار وکړ چې د ترهګرۍ د مخنېوي په موخه د سوریې خلکو ته د مرستې لپاره نړۍواله همغږي او د یو موټي، خپلواک او امن هېواد رامنځته کول اړین دي.

دغه غونډه په ټوله کې د سوریې د بیا رغونې لپاره د مناسبو شرایطو د رامنځته کولو او د دې هېواد خلکو ته له جګړې وروسته د مرستې برابرولو هڅو ته ځانګړې شوې وه.

ګډونوالو د دې خبرې یادونه وکړه چې سوریې ته د ثبات او پرمختګ په رسولو کې مرسته اړینه ده، ترڅو کډوال بېرته ستانه شي او د نوي وضعیت په رڼا کې د سوریې ملي حاکمیت خوندي پاتې شي.

هغې پر خپله اېکس پاڼه لیکلي دي: «په دې سیمو کې اوسیدونکي خلک نسلونه وړاندې د بلوچستان، افغانستان او ایران ترمنځ د مالونو، کولتور او تجارت په تبادله بوخت وو. خو له بده مرغه، هغه کسان چې استعماري فکر لري، د بې ځایه محدودیتونو او امنیتي پلمو په بهانه یې د غریبوخلکو ژوند ستونزمن کړی دی».

د بلوڅو د یووالي غورځنګ مشرې زیاته کړې چې د پاکستان پوځ پر دغو کرښو له خلکو سره داسې سپک او ظالمانه چلند کوي چې له څارویو سره هم باید ونه شي.

ماهرنګ ویلي چې دغو غیر انساني کړنو د میلیونونو انسانان ژوند اغېزمن کړی او جدي منفي پایلې یې هم له ځانه سره لرلې دي.

د ماهرنګ بلوڅ په وینا، د پاکستاني پوځ دغو محدودیتونو د خلکو ژوند ته زیان رسولی، ژورې فرهنګي اړیکې یې پرې کړي او سوداګري یې هم لمنځه وړې ده.

هغې د پاکستان پوځ ته په اشارې سره ټینګار وکړ: «مهمه نه‌ که تاسو که څومره محدودیتونه زیات کړئ، بې وزله وګړي او سوداګر وځوروئ یا خپله اراده ورباندې وتپئ ؛نو د دې سیمو د خلکو څو سوه کلنې اړیکې په هېڅ ډول نه شي ختمولای».

تر دې هاخوا بیا د پښتون ژغورنې غورځنګ هم په دې باور دی چې د پاکستان حکومت له لوري په دغه هېواد کې د پښتنو حقونه تر پښو لاندې شوي او د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې یې د مېشتو قبیلو تر څنګ د پښتنو ترمنځ نفاق ته لمن وهلې او د پښتنو په سیمو کې یې د جګړو اور ګرم ساتلی دی.

ډېری کارپوهان باور لري چې ډیورنډ کرښې او ایران ته نږدې د پرتو سیمو د وضعیت ښه کولو لپاره، د پاکستان حکومت ته په کار ده چې خپله تګلاره کې بدلون راولي او د خلکو انساني حقونو ته درناوی وکړي.

ماهرنګ بلوڅ چې د طب ډاکټره ده په ۲۰۲۳ کال کې یې د زرګونه بلوڅانو په ملاتړ اباد کې د پاکستان د پوځ خلاف ستر لاریونونه وکړل او دغه پوځ یې د‌ بلوڅو تر څنګ د پښتنو پر نسل وژنې تورن کړ.

ماهرنګ بلوڅ په پاکستان کې د بلوڅانو د حقونو د غوښتنې په برخه کې یو له مهمو شخصیتونو بللې کېږي او د بي بي سي له لوري په ۲۰۲۴ زیږدیز کال کې د نړۍ په ۱۰۰ ارزښتناکو او اغېزمنو شخصیتونو کې هم وشمېرل شوه.

نوموړي ير اېکس پاڼه د ځینو کډو د تصویر په خپرولو سره لیکلي، بې ګناه ملکي وګړي د جګړې په اور کې د سوځېدو له وېرې، خپل کورونه او ژوند پرېږدي.

هغه په دې اړه د اندېښنې په څرګندونو سره لیکلي: د «طالبانو پروژې موږ په یوې تل پاتې جګړې محکوم کړي یو.»
د شمالي وزیرستان په میرعلي ولسوالۍ کې له تېرې یوې میاشتې راهیسې یو شمېر کورنۍ د جګړو او تاوتریخوالي زیاتېدو له وېرې د خپلو مېنو پرېښودو ته اړ ایسنل شوې دي.

د سیمې خلک وايي، چې پوځ او وسله وال دواړه ورته د سیمې پرېښودو خبرداري ورکوي او کډې کولو ته یې اړباسي.
په سیمه کې خبریالان وایي، چې هره ورځ له دغې سیمې له لسو تر شلو کورنیو خپلې مېنې پرېږدي.
د میرعلي اوسېدونکي له ډېرې مودې راهیسې په دغه سیمه کې د ناسم امنیتي وضعیت له امله له دغې سیمې کډه کولو ته اړ شوي دي.
ځایي خلک بیا وایي، چې د شپې له‌خوا وضعیت تر دې حده ناکراره شوی چې ان پولیس ګزمې ته نه شي را وتلای.