د پاکستان د پارلمان پخوانی غړی او د ملي ډیموکراتیک ګوند مشر محسن داوړ وایي، چې د یوې نا اعلان شوې جګړې له امله زرګونه خلک د شمالي وزیرستان له میرعلي څخه کډه کولو ته اړ ایستل شوي دي.
نوموړي ير اېکس پاڼه د ځینو کډو د تصویر په خپرولو سره لیکلي، بې ګناه ملکي وګړي د جګړې په اور کې د سوځېدو له وېرې، خپل کورونه او ژوند پرېږدي.
هغه په دې اړه د اندېښنې په څرګندونو سره لیکلي: د «طالبانو پروژې موږ په یوې تل پاتې جګړې محکوم کړي یو.»
د شمالي وزیرستان په میرعلي ولسوالۍ کې له تېرې یوې میاشتې راهیسې یو شمېر کورنۍ د جګړو او تاوتریخوالي زیاتېدو له وېرې د خپلو مېنو پرېښودو ته اړ ایسنل شوې دي.
د سیمې خلک وايي، چې پوځ او وسله وال دواړه ورته د سیمې پرېښودو خبرداري ورکوي او کډې کولو ته یې اړباسي.
په سیمه کې خبریالان وایي، چې هره ورځ له دغې سیمې له لسو تر شلو کورنیو خپلې مېنې پرېږدي.
د میرعلي اوسېدونکي له ډېرې مودې راهیسې په دغه سیمه کې د ناسم امنیتي وضعیت له امله له دغې سیمې کډه کولو ته اړ شوي دي.
ځایي خلک بیا وایي، چې د شپې لهخوا وضعیت تر دې حده ناکراره شوی چې ان پولیس ګزمې ته نه شي را وتلای.
ځنګلي اورونه چې پنځه ورځې وړاندې په لاس انجلس کې ولګېدل تر اوسه یې لږ تر لږه ۱۶ تنه مړه کړي او ۱۳ نور لادرکه دي.
د امریکا دغه لوېدیځ ښار له تېرې سې شنبه راهیسې اورلګېدنې محاصره کړی او د اورلګېدنې له امله د وژل شویو کسانو شمېر مخ په زیاتېدو دی.
په داسې حال کې چې د سې شنبه تر ورځې پورې د قربانیانو شمېر ۱۱ تنه اعلان شوی و، خو دا شمېر ۱۶ تنو ته لوړ شو.
د ژغورونکو ډلو له خوا د لادرکه شویو کسانو د موندلو هڅې روانې دي او د دې ترڅنګ چارواکي بیا وایي، چې د مړو شمېره کیدای شي لوړ شي.
د زرګونو اور وژونکو له هڅو سره - سره، اور د شنبې په ورځ د لاس انجلس شمال لوېدیځ ته خپور شوی او اوس اور د دې ګڼ مېشتې درې ډېرې سیمې او همدارنګه ارزښتناک ځایونه له ګواښ سره مخ کړي دي.
د فلسطین د مدني دفاع ادارې اعلان کړی چې په تېرو پنځو ورځو کې د اسراییل په هوایي بریدونو کې لږ تر لږه ۷۰فلسطیني ماشومان وژل شوي دي.
په تازه پېښه کې، د اسراییل یوې الوتکې د غزې په شمال کې د جبالیا پر یوه ښوونځي برید وکړ چې په پایله کې لږ تر لږه ۸کسان وژل شوي، چې ماشومان هم پکې شامل دي.
په ورته وخت کې، د اسراییل صدراعظم بنیامین نتنیاهو د اوربند او د اسیرانو د تبادلې لپاره خپل لوړ پوړي مذاکره کوونکي، د موساد او شین بیت (د اسراییل استخباراتو او پولیسو مشران) قطر ته استولي دي.
اخوا د اسراییل ځواکونو په سویلي لبنان نور بریدونه کړي دي.
دا په داسې حال کې ده چې د لبنان پوځ د اسراییل او حزبالله تر منځ د اوربند له تړون وروسته، په بېلابېلو سیمو کې خپل ځواکونه ځای پر ځای کوي.
د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر له۷مې راهیسې د اسراییل په بریدونو کې لږ تر لږه ۴۶ زره او ۵۰۰ فلسطینیان وژل شوي او له سل زرو ډېر نور ټپیان شوي دي.
د افغانستان لپاره د پاکستان پخوانی ځانګړی استازی وايي، د طالبانو په اړه د پاکستان پالیسي کې بدلون نه دی راغلی، خو پر افغانستان د پاکستان وروستي هوايي بریدونه خبرداري ورکوونکي وو. نوموړی وایی، طالبان به له ټي ټي پي سره د اړیکو او همکاریو تاوان ورکړي.
اصف درانی په یوه پاډکاسټ کې د افغانستان په اړه بحث کې د پکتیکا په برمل ولسوالۍ کې د پاکستان هوايي بریدونو ته په اشاره وویل، چې دغه برید طالبانو ته د خبرداري په مانا و.
نوموړی وایي، د طالبانو په اړه د دغه هېواد په پالیسیو کې کوم تغییر نه دی راغلی.
نوموړی وايي، ټي ټي پي یوازې په افغانستان کې پټنځایونه نه لري بلکې دوی په پاکستان کې هم خپل بنسټ لري نو دوی داسې خلک لري چې د دوی ملاتړ کوي؛ دوی ته پناه ورکوي او دوی په افغانستان کې هم استخدام کوي، په داسې حال کې چې دوی له خپلو کورنیو سره یو ځای اوسیږي.»
نوموړي د افغان طالبانو او ټي ټي پي د اړیکو په اړه زیاته کړه چې «کله دوی په پاکستان کې برید کوي دوی طالبان هم له ځان سره لري، طالبان د دوی د جوړښت برخه ده.»
اصف درانی وايي، پاکستان دوه لارې په لاس کې لري، چې د افغان طالبانو او ټي ټي پي ترمنځ اړیکې پرې کړي او دا «یو یې هوایې بریدونه او بل د لارو بندول» دي.
نوموړي په دې اړه زیاته کړه:«دلیل دادی چې موږ باید له خپلو لاس شته انتخابونو استفاده وکړو. دوی په دې پوهیږي چې له پاکستان پرته مخکې تګ نه شي کولی. ځکه دد واړو هېوادونو ترمنځ اړیکې ډیرې مهمې دي ځکه دواړو لوریو ته ډیر پښتانه دي او تردې لا مهمه دا، چې د ډیورنډ دواړو خووو ته له ۱۷ قومونو ډیر دي، څه چې د افغانستان لپاره په کار راځي، هغه د پاکستان لپاره هم په کار راځي.»
درانی وايي، طالبان به له ټي ټي پي سره د اړیکو او همکاریو تاوان ورکړي: «دوی به یې حتما تاوان پرې کوي ځکه دوی د پاکستان دښمن ته بلنه ورکړې ده.»
درانی وايي، طالبان تر اوسه لا هم په دې نه دي توانیدلي چې په افغانستان کې خپل مشروعیت ثابت کړي. هغه وايي، «د افغانستان ۶۴ سلنه برخه د یو طالب ملاتړ نه کوي، نو زه فکر کوم چې په ښېښه کې ناست خلک باید ډبرې ونه غورځوي».
اصف دراني له طالبانو څخه د پاکستان د ملاتړ او بیا د هوایې بریدونو په اړه د یوې پوښتنې په ځواب کې وویل:«دا چې پاکستان یوازې له طالبانو سره نه بلکې په ټوله کې د افغانستان او د افغانانو ترڅنګ ولاړ دی نو مجبوره دی چې د نړیوالو نیوکې وزغمي.»
نوموړی په رسمي ډول له طالبانو د پاکستان د ملاتړ په اړه وویل:« دا ویل ډیر وختي دي او له دې څخه زما هدف دادی، چې موږ یوازې په رسمي ډول په ۱۹۹۵ کال کې د طالبانو ملاتړ وکړ. هغه وخت زموږ پر سفارت برید شوی و، یو ډیپلوماټ ووژل شو او ۲۱ کسان ټپیان شول.د طالبانو حضور په په کندهار کې پیل شو، یو کوچنی ګروپ و، خلکو داسې فکر کاوه، چې دابه یوه سیمه ییزه ډله وي، خو وروسته یې امتیاز پاکستان ته ورکول کیده، چې دا ډله پاکستان تاسیس کړي ده، خو زه فکر کوم دوی د مخه حضور درلود، دوی د مجاهدینو په مختلفو ګوندونو پورې تړاو درلود.»
اصف درانی وايي، د امریکا او ناټو پر وړاندې د طالبانو د ۲۰ کالو په جریان کې یې له طالبانو ملاتړ نه دی کړی، خو هغه طالبان چې په پاکستان کې ونیول شول او په ګونتانامو کې بندیان شول اوس د پاکستان پر وړاندې ډیر خطرناک دي.
ډیورنډ کرښه
اصف درانی د طالبانو او پاکستان ترمنځ ورستیو مخالفتونو په اړه ډیورنډ ته په اشاره وايي: «ډیورنډ کرښه زموږ لپاره د سر درد مساله نه ده. موږ له خپلو پالیسیو جوړوونکو سره هیڅکله په دې اړه خبرې نه دي کړې. دا یو نړیوال سرحد دی، طالبان یا نور چې څه فکر کوي، ودې یې کړی دا د دوی ستونزه ده.»
مولوي هبت الله
د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړی استازی اصف درانی وايي، دغه هېواد ته کندهاري او کابلي طالبان یو شان دي: «طالب، طالب دی هغه که د هر ځای وي.»
نوموړی وایي، د طالبانو مشر مولوي هبت الله اخوندزاده چې د قطر له یوه چارواکي پرته له بل هیچا سره نه دي کتلي، د ډیر وخت لپاره د پاکستان په کچلاک کې اوسیدلی دی. هغه زیاتوي، «زه ډاډه یم ډیر خلک به هغه پیژني او د هغه له عادتونو سره به اشنا وي.»
اصف درانی وايي، د پاکستان او طالبانو اړیکې په هغه کچه نه دي ورانې په کومه کچه چې په رسنیو کې انعکاسیږي.
نوموړی وايي، همدا اوس له افغانستان سره فعاله ټرانزیټ لري، « د شیرخان بندر له لارې تاجکستان ته لاسرسی لرو. د افغانستان او پاکستان ترمنځ ټرانزیټ نه دی بند شوی او عادي روان دی.»
هند او طالبان
اصف درانی په عربي اماراتو کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي او د هند د بهرنیو چارو وزارت استازي لیدنې ته په اشاره وايي، هغه ژمنې چې طالبانو هند ته ورکړې دي، د پاکستان، چین او طالبانو ترمنځ په یوه درې اړخیزه لیدنه کې اسلام اباد ته هم ورکړل شوې دي. نوموړی وايي، طالبانو ژمنه کړې، چې د افغانستان خاوره به د پاکستان پر ضد نه کارول کیږي خو اوس لیدل کیږي چې طالبان خپلې ژمنې هیروي.
هغه زیاته کړې، « کله چې زه وایم چې طالبان باید د حکومت چلونې هنر زده کړي نو دوی باید خپل یادښتونه هم د مشورې لپاره چمتو وساتي، له بده مرغه طالبانو ډیر ژر هیر کړل چې څه ډول ژمنه یې کړې وه. دوی اوس مجبور دي چې د هر څه لپاره مسوولیت منونکي شي، له بده مرغه دوی اوس هرڅه هیروي او نړیوالو اصولو او ښه ګاونډیتوب ته غاړه نه ږدي.»
اصف درانی ادعا کوي، چې هند د یو شمېر افغان ډلو له لارې ټی ټي پی ته مالي امکانات په واک کې ورکوي او دغه هېواد په افغانستان کې د پاکستان ضد مفکورې او پښتونستان غوښتنې لپاره کار کوي.
درانی وايي، په افغانستان کې د هند نفوذ تر اوسه هغه حالت ته نه دی رسیدلی، چې د جمهوریت پر مهال و، خو احتمال یې شته، « هند غواړي پاکستان د افغانستان په مساله کې بوخت وساتي. تر اوسه هغه حالت ته هند نه دی رسیدلی، لکه څنګه چې د جمهوریت په وخت کې فعاله و، خو امکان یې شته».
د افغانستان لپاره د پاکستان ځانکړی استازی اصف درانی، چې د خپل ماموریت پرمهال کابل کې له طالبانو ښې خاطرې نه لري، وايي، طالبان د ښځو پر کار کولو او زده کړو بندیز له لارې، چې د نړیوالو له خوا له سختو نیوکو سره مخ شوی، اسلام په ډیره وحشتناکه طریقه پلی کوي.
د لویدیز او منځني ختیز هېوادونو د بهرنیو چارو وزیران او لوړ پوړي ډېپلوماتان د یکشنبې په ورځ په ریاض کې د بشارالاسد د حکومت له نسکوریدو وروسته د سوریې په اړه د لومړۍ سیمه ییزې غونډې لپاره راټول شول. په دې غونډه کې به د سوریې د وضعیت په اړه بحث ترسره شي.
د جرمني د بهرنیو چارو وزیره انالینا بربوک د یکشنبې په سهار، د مرغومي پر ۲۳مه، ریاض ته ورسیده چې د سوریې د نوې ادارې د بهرنیو چارو وزیر اسعد حسن الشیباني سره وګوري.
د برېتانیا د بهرنیو چارو وزارت هم اعلان وکړ، چې د هېواد د بهرنیو چارو وزیر ډیویډ لیمي به په دې غونډه کې ګډون وکړي.
د برېتانیا د بهرنیو چارو وزارت په اعلامیه کې ویل شوي: "په ریاض کې خبرې اترې به د عربي هېوادونو له خوا رهبري شي او په هغو راتلونکو ګامونو به تمرکز وکړي چې نړیواله ټولنه یې د سوریې د موقت حکومت د ملاتړ لپاره پورته کولی شي."
په اعلامیه کې هغو میکانیزمونو ته هم اشاره شوې ده، چې د سوریې د خلکو پر وړاندې د جنګي جرمونو لپاره د اسد رژیم د مسوول ګرځولو لپاره به پلي شي.
د سعودي عربستان، مصر، متحده عربي امارات، قطر، بحرین، عراق، اردن، لبنان او ترکیې د بهرنیو چارو وزیران په ریاض کې په سیمه ییزه غونډه کې ګډون کوي.
تمه کېږي چې نور لوړ پوړي عربي او لوېدیز چارواکي هم په دې غونډه کې ګډون وکړي.
دا غونډه د پنجشنبې په ورځ په روم کې د متحده ایالاتو، برزتانیا، فرانسې، جرمني او اروپايي اتحادیې د لوړ پوړو ډېپلوماتانو له غونډې وروسته ترسره کیږي.
په دې غونډه کې د سیمې هېوادونو د سوریې د نوې مشرتابه او د رسمیاتو ترلاسه کولو لپاره اړینو ګامونو په اړه خپل نظرونه شریک کړل.
نن د یکشنبې ورځې کنفرانس په داسې حال کې پیل شوی، چې د سوریې نوي حکومت دمشق ته د نړیوالو مرستو د رسولو لپاره د لویدیزو بندیزونو د لرې کولو غوښتنه وکړه.
جرمني، ایټالیا او فرانسې په دې وروستیو کې پر سوریې د اروپايي ټولنې د بندیزونو د نرمولو غوښتنه کړې، خو وروستۍ پریکړه یوازې د ټولې اتحادیې له خوا کیدای شي.
د پاکستان په پلازمېنه اسلام اباد کې په «مسلمانو ټولنو کې د نجونو د زده کړو» په تړاو د اسلامي هېوادونو د غونډې پر دویمه ورځ د اسلامي همکاریو سازمان مشر ټینګار وکړ چې د ځواکمنو ټولنو د رامنځته کېدو لپاره د نجونو زدهکړې مهمې دي.
ډاکټر حسین ابراهیم طه وویل، د اسلامي همکاریو سازمان د هغو تګلارو او کړنو کلک مخالفت کوي چې د اسلامي شریعت پر بنسټ د ښځو له زدهکړو څخه په کې سرغړونه کېږي.
هغه مخامخ د کوم ډلې یا هیواد نوم یاد نه کړ، خو د اسلام په نوم طالبانو په افغانستان کې له شاوخوا درېیو کلونو راهیسې د نجونو او ښځو پر زدهکړو بندیزونه لګولي دي.
هغه زیاته کړې چې د نجونو زدهکړې د یوې ځواکمنې ټولنې بنسټ جوړي او دا د ټولو اسلامي هېوادونو مسوولیت دی چې د سوکالۍ او پرمختګ په موخه نجونو ته د زدهکړو اسانتیاوې برابرې کړي.
د اسلامي هېوادونو د غونډې په دوېیمه ورځ د پاکستان د پوځ یوې جیګپوړې غړې جنرال نګار جوهر خان هم وینا کړې او د نجونو پر زدهکړو ېې ټینګار کړی.
هغې ویلي، د نجونو زدهکړې په ټولنه کې د اقتصادي ودې تر څنګ په ټولو برخو کې د ځانګړو پرېکړو په کولو سره په ټولنه کې د نجونو رول پیاوړی کوي.
د نوبل جایزې ګټونکې پښتنې ملالې یوسفزۍ هم خبر ورکړی چې دغه غونډې ته رسیدلې او هلته به پر افغان نجونو د طالبانو له لوري د بندیزونو په تړاو وینا هم وکړي.
که څه هم د پاکستان حکومت طالبانو ته د نجونو د زدهکړو دغې غونډه کې د ګډون بلنه هم ورکړې وه ؛خو طالبانو په کې پرته له کومه ښکاره دلیله ګډون نه دی کړی او نه یې هم لا په دې تړاو څه ویلي دي.