قطر: په غزه کې تر راتلونکو څو ورځو اوربند پیلېږي

د حماس په وینا، د خلیل الحیه په مشرۍ یوه پلاوي د اوربند او د بندیانو د تبادلې تړون قطري او مصري منځګړو ته سپارلی دی.
د اسراییل د بهرنیو چارو وزیر ګیډیون ساعر هم وویل، چې د چهارشنبې په ورځ یې اروپا ته خپل ډیپلوماټیک سفر لنډ کړ، ترڅو د امنیتي کابینې او د یرغمل شویو د خوشې کولو تړون او په غزه کې د اوربند په اړه د حکومت په رایو کې برخه واخلي.
د اسراییل د بهرنیو چارو وزارت په یوه بیان کې وویل: "د یرغمل شویو کسانو د خوشې کولو په اړه په خبرو اترو کې پرمختګ ته په پام سره، ساعر خپل ډیپلوماتیک سفر لنډ کړی، چې ټاکل شوې وه سبا په هنګري کې دوام وکړي."
‎د اسراییل د بهرنیو چارو وزارت په یوې بیانیه کې وویل: "د یرغمل شویو کسانو د خوشې کولو په اړه په خبرو اترو کې پرمختګ ته په پام سره، ساعر خپل ډیپلوماټیک سفر لنډ کړی، چې ټاکل شوې وه سبا په هنګري کې دوام وکړي."
بیانیه زیاتوي: "هغه به نن شپه اسراییل ته راستون شي، ترڅو په امنیتي کابینې او حکومت کې په بحثونو او رایو کې برخه واخلي."
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انتوني بلېنکن هم تایید کړه، چې دواړه خواوې په غزه کې اوربند ته د رسېدو "په درشل کې" دي.
هغه له سي اېن اېن سره په یوه مرکه کې د راتلونکي تړون جزییات په اړه غږېدلی، چې دغه ویډیو کریسټین امانپور په ټولنیزو شبکو کې خپره کړې ده.
بلېنکن وویل، چې د تړون په لومړي پړاو کې به اسراییل او حماس "اوربند" وکړي، د اسراییلي او فلسطیني بندیانو د خوشې کولو پروسه به پیل کړي او غزې ته به بشري مرستې زیاتې شي.
هغه زیاته کړه: "دا ټول اقدامات به د شپږو اونیو په موده کې ترسره شي." خو په دې موده کې، دایمي اوربند ته د رسېدو لپاره باید خبرې اترې وشي؛ تر څو اسراییل خپل ټول ځواکونه له غزې څخه وباسي، حماس بېرته را نه شي او د حکومتولۍ، امنیت او بیارغونې لپاره اړین ترتیبات ونیول شي."
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر دا هم تایید کړه، چې د وروستي اوربند جزیات لا تر اوسه "مشخص شوي" نه دي.
په غزه کې د اسراییل او حماس ترمنځ جګړې د ۲۰۲۳ کال د اکټوبر په ۷ مه نېټه د حماس ځواکونو له خوا په اسراییل د مرګوني برید وروسته پیل شوه.

په دې برید کې لږ تر لږه ۱۲۰۰ اسراییلیان ووژل شول او شاوخوا ۲۰۰ یې یرغمل شول.

د دې برید په ځواب کې اسراییل بیا په غزې پراخ عملیات پیل کړل، چې تر اوسه پورې یې له ۴۶۰۰۰ څخه ډېر فلسطینیان وژلي دي.

د حماس سیاسي مشران اسماعیل هنیه او یحیی سنوار هم د اسراییل په بریدونو کې ووژل شول.

د سویلي کوریا ولسمشر د ډسمبر په دریېمه نېټه د پوځي حکومت د اعلانولو له امله د خلکو له بغاوت سره مخامخ شو.
دا د سویلي کوریا په تاریخ کې لومړی ځل دی چې یو ولسمشر مخکې له دې چې له د هغه کاري دوره بشپړه شي نیول کیږي.
یون سوک یول په یوه وینا کې د چهارشنبې په ورځ له هغې وړاندې چې د پولیسو زر کسیزه ځواک د هغه د نیولو لپاره د هغه استوګنځي ته ورشي وویل چې هغه پلټونکې ډلې ته ځان تسلیم کړی دی.
ښاغلي یون ویلي چې دغه کار یې د تاوتریخوالي د مخنیوي لپاره کړی دی.

په تیرو اونیو کې، د سویلي کوریا پلټونکې ډلې هڅه کوله چې استیصاح شوی ولسمشر ونیسي، خو د ولسمشرۍ ماڼۍ د ساتونکي ځواک له خوا یې مخنیوی کېده.
د ولسمشر وکیلانو استدلال کاوه چې د ښاغلي یون نیول ناقانونه چاره ده او دا کار د هغه د «ښکاره تحقیر» په موخه پلان شوی دی.
یون سوک یول، د ډسمبر په دریمه نېټه د څو ساعتونو لپاره پوځي حکومت اعلان کړ چې د هغه دغه پریکړه د خلکو او د پارلمان د استازو د پراخو غبرګونونو سره مخامخ شوه او له هغې وروسته یې پر وړاندې د سیاسي نا کراریو څپه راوپارېده.
د سویلي کوریا پارلمان هغه د ډسمبر په ۲۴ مه استیضاح او له واکه لرې کړ.
له دې سره هم مهاله، د سویلي کوریا د اساسي قانون محکمه تر دې مهاله د هغه د لرې کولو په اړه په وروستۍ پرېکړې غور کوي.

تر دې مخکې هغې د ډسمبر په ۲۰مه د امریکا د پخواني ولسمشر جیمي کارټر د جنازې په مراسمو کې هم ګډون ونه کړ.

که څه هم د بارک او میشل اوباما دفتر د سې شنبه په ورځ اعلان وکړ، چې د امریکا پخوانی ولسمشر بارک اوباما به د امریکا د نوي منتخب ولسمشر د لوړې مراسمو کې کډون وکړي، خو په دې بیان کې دا وضاحت نه دی ورکړل شوی، چې ولې میشل اوباما په دغو مراسمو کې ګډون نه کوي.

د امریکا د ۴۷ ولسمشر په توګه د ډونالډ ټرمپ د لوړې مراسم به د دلوې په لومړۍ نېټه ترسره شي.

د میشل اوباما له غیابت سره - سره د جورج ډبلیو بوش مېرمن لورا بوش او د بل کلنټن مېرمن او د بهرنیو چارو پخوانۍ وزیره هیلري کلنټن به د ټرمپ د لوړې په مراسمو کې د خپلو مېړونو تر څنګ وي.

د اېن بي سي د راپور له مخې، د اېلان ماسک، جف بزوس او مارک زاکر برګ په ګډون به د ټکنالوژۍ لوړ پوړي چارواکي هم د ډونالډ ټرمپ د لوړې په مراسمو کې ګډون وکړي.

دا په وروستیو ورځو کې دویم ځل دی، چې میشل اوباما د امریکا د اوسنیو او پخوانیو ولسمشرانو او د هغوی د مېرمنو په شتون سره په یوې غونډه کې ګډون نه کوي.

میشل اوباما د متحده ایالاتو یوازینۍ پخوانۍ لومړۍ مېرمن وه، چې تېره اونۍ د واشنګټن په ملي جامع کلیسا کې د کارټر د جنازې په مراسمو کې ګډون نه و کړی.

په دې مراسمو کې بارک اوباما او ټرمپ د یو بل تر څنګ ناست وو او د دغو دوو ډیموکراټانو او جمهوري غوښتونکو سیاستوالو تر منځ د سیاسي سیالۍ سربېره، دواړو د نږدې ملګرو په څېر خندل او خبرې یې کولې.

میشل اوباما په داسې حال کې د لوړې مراسمو کې ګډون نه کوي، چې تېر ځل ټولو درېیو پخوانیو ولسمشرانو او د دوی مېرمنو په ۲۰۱۷ کې د ټرمپ د لوړې په مراسمو کې برخه اخیستې وه، ان د هیلري کلینټن په ګډون چې په ټاکنو کې یې له ټرمپ څخه ماته خوړلې وه.

ټرمپ د روان کال د لړم په نیمایي کې خپلې سیالې کمالا هریس ته د امریکا د ۲۰۲۴ کال په ولسمشریزو ټاکنو کې ماته ورکړه او له دې سره د امریکا ۴۷م ولسمشر شو.

د دې وړاندیز شوې موافقې یوه کاپي چې اسوشېټېډ پرېس هم لیدلې ده، مصري او د حماس چارواکو هم تایید کړې ده.

یوه اسراییلي چارواکي وویل، چې پرمختګ شوی او مذاکره کوونکي جزییات نهايي کوي.

د حماس یوه چارواکي رویټرز خبري اژانس ته ویلي، له دې امله چې اسراییل تر اوسه له غزې څخه د خپلو ځواکونو د اېستلو پلان نه دی وړاندې کړی، د دې له امله حماس تر اوسه د غزې د اوربند په اړه د منځګړیتوب وړاندیز ته ځواب نه دی ویلی.

د امريکا د بهرنيو چارو وزير انتوني بلېنکن د سې شنبه په ورځ (د مرغومې ۲۵) ډاډ څرګند کړ، چې په غزه کې د اوربند او د يرغمل شويو بنديانو د خلاصون تړون به ډېر ژر نهايي شي.

رویټرز وايي، هیګسیت، چې پخوا یې په فوکس نیوز کې کار کړی، د دفاع وزارت تر ټولو جنجالي نوماند دی.

۴۴ کلن هیګسیت د پوځ دننه د تنوع او برابرۍ د هڅو سخت مخالفت کړی او پوښتنه یې کړې چې ایا د امریکا یو لوړپوړی جنرال یوازې د دې لپاره پر دې څوکۍ ناست دی، چې هغه تور پوستی دی. هغه له دې وړاندې په جګړه کې د ښځو مخالفت کړی و.

سناتور جیک ریډ، چې د مشرانو جرګې د وسله والو خدمتونو کمیټې لوړپوړی ډیموکرات غړی دی، هیګسیت ته وویل، « ښاغلی هیګسیت، زه باور نه لرم چې تاسې دې ددې دندې په ډیرو شرایطو برابر وئ.» ریډ د هیګسیت د ماضي پر پلټلو نیوکه وکړه او ویې ویل چې د هغه پر وړاندې پراخو تورونو ته په کافي اندازه رسیده ګي نه ده شوې.

پر هیګسیت شته تورونو د هغه په اړه د امریکا د کانګرس د غړو اندېښنې را پارولې دي.

په دې کې د ۲۰۱۷ کال جنسي تېري تور هم دی، چې رد شوي دي. دغه راز نوموړی د ډېرو شرابو په څښلو او ناسم مالي مدیریت تورن دی.

ډیموکرات سناتور کرسټن ګیلبرانډ هیګسیت ته په پوځ کې د ښځو د رول په تړاو وویل، چې « موږ سلګونه، سلګونه ښځې لرو چې په پوځ کې خدمت کوي، زموږ د پوځ اغیزناک غړي... خو تاسې یې سپکاوی کوئ، مهرباني وکړئ ددې څرګندونو وضاحت ورکړئ».

که څه هم هیګسیت د جمهوري غوښتونکو ملاتړ له ځان سره لري، خو د هغه تایید ممکن د کمیټې پر وړاندې د هغه په کړنو پورې تړاو ولري.

د کمیټې جمهوري غوښتونکي رییس سناتور راجر ویکر د نوموړي کلک ملاتړ وکړ او و یې منله چې دا نوماندي غیر معمولي ده، خو زیاته یې کړه، « هیګسیت دا منلې چې هغه کله ناکله کمزوری و، لکه څنګه چې موږ ټول یو».

د ټرمپ ګوند د هیګسیت ملاتړ کوي، خو ځینې خلک د هغه پر وړتیا شکمن دي.

جمهوري غوښتونکي سناتور مارک وین مولین وویل، « زه د هیګسیت د پلانونو په اړه بحث ته سترګې پرلار یم چې دفاع وزارت او جنګیالي تقویه کړي».

د رویټرز د رپوټ له مخې، مشرانو جرګه د کابینې نوماندان تقریباً نه ردوي، ځکه له دوی باور رایه ډېری هغه وخت بیرته اخستل کیږي چې په چارو کې پاتې راغلي وي.

که هیګسیت تایید شي نو هغه کولی شي د ټرمپ ژمنې عملي کړي او پوځ له هغو جنرالانو پاک کړي چې یولړ ځانګړې پالیسۍ تعقیبوي.

راپورونه ښیي چې د ټرمپ اداره د هغو جنرالانو د لیست پر جوړولو کار کوي چې باید ګوښه شي.