په افریقایي هېواد تانزانیا کې د ماربورګ وبا له امله ۸ کسان مړه شوي دي

د روغتیا نړۍوال سازمان وایي، چې د تانزانیا په کاګیرا سیمه کې د ماربورګ وبا د خپرېدو له امله ۸ کسان مړه شوي دي. غړو هېوادونو ته د دې وبا په اړه خبر ورکړل شوی دی.

د روغتیا نړۍوال سازمان وایي، چې د تانزانیا په کاګیرا سیمه کې د ماربورګ وبا د خپرېدو له امله ۸ کسان مړه شوي دي. غړو هېوادونو ته د دې وبا په اړه خبر ورکړل شوی دی.
د روغتیا نړۍوال سازمان مشر ټیډروس اډانوم غیبریوس وویل، چې په تانزانیا کې د ماربورګ وبا ۹ قضیې ثبت شوي، چې ۸ یې د مړینې قضیې دي او داسې اټکل کېږي چې په راتلونکي کې به نورې قضیې هم ثبت شي.هغه وويل، چې د روغتيا نړۍوال سازمان د تانزانيا حکومت او اغېزمنو ټولنو ته د مرستې وړانديز کړی دی.روندا چې د تانزانیا کاګیرا سره ګډه پوله لري، یوه میاشت وړاندې په دغه هېواد کې ۶۶ کسان په ورته ویروس اخته شوي وو، چې ۱۵ کسان یې له امله مړه شول.ماربورګ یو ساري ویروس دی، چې په انسان کې د شدیدې تبې لامل کیږي.
ماربورګ د ایبولا په څېر د ویروسونو ورته کورنۍ پورې اړه لري.
د رویټرز د راپور له مخې، د ماربورګ ویروس د مستقیم تماس له لارې یا د اخته خلکو د وینې او نورو بدني مایعاتو له لارې په شمول د خیرنو جامو، کمپلې یا هم بړستن د خلکو تر مینځ خپرېدلی شي.
د ۲۰۲۳ کال په مارچ میاشت کې د کاګیرا په سیمه کې دغې وبا شپږ کسان ووژل او نږدې دوه میاشتې یې دوام وکړ.


د اسراييل لومړي وزير بنيامين نتنیاهو د غزې په تړون کې د امريکا د منتخب ولسمشر ډونالډ ټرمپ د مرستې له امله مننه وکړه او زیاته يې کړه، چې ډېر ژر به په واشنګټن کې ورسره وګوري.
همدا راز هغه د امریکا له ولسمشر جو بایډن څخه هم مننه وکړه، چې د یرغمل شویو د خلاصون په تړاو د خبرو اترو په برخه کې یې مرسته کړې ده.
د اسراییل لومړي وزیر د ټولو یرغمل شویو بېرته راستنولو په اړه خپله ژمنه تکرار کړه او د ټرمپ د وروستۍ وینا ملاتړ یې وکړ، چې "غزه به هېڅکله د ترهګرۍ پټنځای نه شي."
بلخوا، د فرانسې ولسمشر امانویل مکرون په غزه کې د اوربند د هوکړې د درناوي پر اړتیا ټینګار وکړ او د یوې سیاسي حل لارې غوښتنه یې وکړه.
هغه وویل: «له پنځلسو میاشتو ناحقه کړاوونو وروسته، د غزې خلک د ارامښت احساس لري او د یرغمل شویو او د دوی کورنیو ته یوه هیله مندي پیدا شوې ده.»
د فرانسې ولسمشر دغه راز د یرغمل شویو کسانو د خلاصون او د غزې د خلکو د ژغورنې غوښتنه وکړه.
وروستي معلومات ښیي، چې د اسراییل او حماس په ۱۵ میاشتو او یوې اونۍ جګړو کې پر غزې ۸۵ تنه چاودیدونکي توکي غورځېدلي، له ۴۷ زرو څخه زیات فلسطینیان وژل شوي او ۱۰ لکه او ۱۵۰۰۰ نور ټپیان شوي دي.

د اسراییل او حماس ۱۵ میاشتنۍ جګړه مخ پر ختمېدو ده او دواړه لوري بالاخره د اوربند او د یرغمل شویو د تبادلې په اړه یوې هوکړې ته ورسېدل. د غزې په دې ۱۵میاشتنۍ جګړه کې پر غزې ۸۵ زره ټنه چاودیدونکي توکي غورځول شوي دي.
د قطر لومړي وزیر د چهارشنبې په ورځ په یوه خبري کنفرانس کې اعلان وکړ، چې په غزه کې به اوربند راتلونکې یکشنبې د جنوري ۱۹مه (د مرغومې ۳۰مه) پیل شي.
رویټرز تر دې مخکې په یوه راپور کې وویل، چې د حماس او اسرايیل ترمنځ اوربند اعلان شو او لومړنۍ مرحله به يې شپږ اونۍ وي.
د هوکړې له مخې به د هر ملکي اسراييلي په بدل کې ۳۰ فلسطينيان او د هر نظامي اسراييلي په بدل کې به ۵۰ فلسطينيان ازاد شي.
رویټرز همداراز زیاته کړې ده، چې پيل به د حماس له لوري د ۳۳ اسراييلي بنديانو په خوشې کولو کېږي، چې په بدل کې به يې اسراييل لسګونه فلسطينيان خوشې کړي.
په غزه کې د اسراییل او حماس ترمنځ جګړې د ۲۰۲۳ کال د اکټوبر په ۷ مه نېټه د حماس ځواکونو له خوا په اسراییل د مرګوني برید وروسته پیل شوه.په دې برید کې لږ تر لږه ۱۲۰۰ اسراییلیان ووژل شول او شاوخوا ۲۰۰ یې یرغمل شول.
د دې برید په ځواب کې اسراییل بیا په غزې پراخ عملیات پیل کړل، چې تر اوسه پورې یې ۴۷ زرو څخه ډېر فلسطینیان وژلي او ۱۰ لکه او ۱۵۰۰۰ نور یې ټپیان کړي دي.
دوه میلیونه فلسطینیان چې د ۱۵میاشتو او یوې اونۍ جګړې له امله بې ځایه شوي، خپلو کورونو ته د ستنېدو په تمه دي.
د حماس سیاسي مشران اسماعیل هنیه او یحیی سنوار هم د اسراییل په بریدونو کې ووژل شول.
د یادولو ده، چې حماس بیا ویلي د اوربند هوکړه د فلسطیني ولس د بې سارې قربانیو پایله ده.

د ترکیې په استانبول ښار کې په تېرو ۴۸ ساعتونو کې د زهرجن الکولو د څښلو له امله ۱۹ کسان مړه شوي دي.
د ترکيې د خبري اژانس د راپور له مخې، لسګونه نور کسان د زهرجن الکولو له څښلو وروسته ناروغه شوي او تر درملنې لاندې دي.
تر دې مخکې راپورونه وایي، چې په ۲۴ ساعتونو کې ۱۱ کسان مړه شوي دي.
د استانبول ادارې په وینا، په ۲۰۲۴ کال کې ۴۸ کسان د زهرجن الکولو د څښلو له امله مړه شوي دي.
د ترکي چارواکو په وینا، له میتانول سره مخلوط الکول د دې مرګونو لامل شوي.
د میتانول سره مخلوط شراب کولی شي، چې د بېلابېلو ناروغیو لامل شي او څښل یې ان د مرګ لامل کېدای شي.
له هغه وخت راهیسې چې ترکي چارواکو په الکول مالیه زیاته کړې، د الکولو شخصي تولیدات زیات شوي، چې له هغه وروسته په ترکیه کې د زهرجنو الکولو د څښلو له امله مړینې مخ په زیاتېدو دي.

اکسیوس او الجزیرې د چارواکو په حواله راپور ورکړی، چې حماس او اسراییل د اوربند موافقې ته رسېدلي دي. حماس الجزیرې ته ویلي، چې له اسراییل سره یې د اوربند تړون تصویب کړی دی.
د حماس په وینا، د خلیل الحیه په مشرۍ یوه پلاوي د اوربند او د بندیانو د تبادلې تړون قطري او مصري منځګړو ته سپارلی دی.
د اسراییل د بهرنیو چارو وزیر ګیډیون ساعر هم وویل، چې د چهارشنبې په ورځ یې اروپا ته خپل ډیپلوماټیک سفر لنډ کړ، ترڅو د امنیتي کابینې او د یرغمل شویو د خوشې کولو تړون او په غزه کې د اوربند په اړه د حکومت په رایو کې برخه واخلي.
د اسراییل د بهرنیو چارو وزارت په یوه بیان کې وویل: "د یرغمل شویو کسانو د خوشې کولو په اړه په خبرو اترو کې پرمختګ ته په پام سره، ساعر خپل ډیپلوماتیک سفر لنډ کړی، چې ټاکل شوې وه سبا په هنګري کې دوام وکړي."
د اسراییل د بهرنیو چارو وزارت په یوې بیانیه کې وویل: "د یرغمل شویو کسانو د خوشې کولو په اړه په خبرو اترو کې پرمختګ ته په پام سره، ساعر خپل ډیپلوماټیک سفر لنډ کړی، چې ټاکل شوې وه سبا په هنګري کې دوام وکړي."
بیانیه زیاتوي: "هغه به نن شپه اسراییل ته راستون شي، ترڅو په امنیتي کابینې او حکومت کې په بحثونو او رایو کې برخه واخلي."
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انتوني بلېنکن هم تایید کړه، چې دواړه خواوې په غزه کې اوربند ته د رسېدو "په درشل کې" دي.
هغه له سي اېن اېن سره په یوه مرکه کې د راتلونکي تړون جزییات په اړه غږېدلی، چې دغه ویډیو کریسټین امانپور په ټولنیزو شبکو کې خپره کړې ده.
بلېنکن وویل، چې د تړون په لومړي پړاو کې به اسراییل او حماس "اوربند" وکړي، د اسراییلي او فلسطیني بندیانو د خوشې کولو پروسه به پیل کړي او غزې ته به بشري مرستې زیاتې شي.
هغه زیاته کړه: "دا ټول اقدامات به د شپږو اونیو په موده کې ترسره شي." خو په دې موده کې، دایمي اوربند ته د رسېدو لپاره باید خبرې اترې وشي؛ تر څو اسراییل خپل ټول ځواکونه له غزې څخه وباسي، حماس بېرته را نه شي او د حکومتولۍ، امنیت او بیارغونې لپاره اړین ترتیبات ونیول شي."
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر دا هم تایید کړه، چې د وروستي اوربند جزیات لا تر اوسه "مشخص شوي" نه دي.
په غزه کې د اسراییل او حماس ترمنځ جګړې د ۲۰۲۳ کال د اکټوبر په ۷ مه نېټه د حماس ځواکونو له خوا په اسراییل د مرګوني برید وروسته پیل شوه.
په دې برید کې لږ تر لږه ۱۲۰۰ اسراییلیان ووژل شول او شاوخوا ۲۰۰ یې یرغمل شول.
د دې برید په ځواب کې اسراییل بیا په غزې پراخ عملیات پیل کړل، چې تر اوسه پورې یې له ۴۶۰۰۰ څخه ډېر فلسطینیان وژلي دي.
د حماس سیاسي مشران اسماعیل هنیه او یحیی سنوار هم د اسراییل په بریدونو کې ووژل شول.

د سویلي کوریا پلټونکو ویلي، چې د هغه هېواد استیضاح شوی ولسمشر یون سوک یول، نیول شوی دی.
د سویلي کوریا ولسمشر د ډسمبر په دریېمه نېټه د پوځي حکومت د اعلانولو له امله د خلکو له بغاوت سره مخامخ شو.
دا د سویلي کوریا په تاریخ کې لومړی ځل دی چې یو ولسمشر مخکې له دې چې له د هغه کاري دوره بشپړه شي نیول کیږي.
یون سوک یول په یوه وینا کې د چهارشنبې په ورځ له هغې وړاندې چې د پولیسو زر کسیزه ځواک د هغه د نیولو لپاره د هغه استوګنځي ته ورشي وویل چې هغه پلټونکې ډلې ته ځان تسلیم کړی دی.
ښاغلي یون ویلي چې دغه کار یې د تاوتریخوالي د مخنیوي لپاره کړی دی.

په تیرو اونیو کې، د سویلي کوریا پلټونکې ډلې هڅه کوله چې استیصاح شوی ولسمشر ونیسي، خو د ولسمشرۍ ماڼۍ د ساتونکي ځواک له خوا یې مخنیوی کېده.
د ولسمشر وکیلانو استدلال کاوه چې د ښاغلي یون نیول ناقانونه چاره ده او دا کار د هغه د «ښکاره تحقیر» په موخه پلان شوی دی.
یون سوک یول، د ډسمبر په دریمه نېټه د څو ساعتونو لپاره پوځي حکومت اعلان کړ چې د هغه دغه پریکړه د خلکو او د پارلمان د استازو د پراخو غبرګونونو سره مخامخ شوه او له هغې وروسته یې پر وړاندې د سیاسي نا کراریو څپه راوپارېده.
د سویلي کوریا پارلمان هغه د ډسمبر په ۲۴ مه استیضاح او له واکه لرې کړ.
له دې سره هم مهاله، د سویلي کوریا د اساسي قانون محکمه تر دې مهاله د هغه د لرې کولو په اړه په وروستۍ پرېکړې غور کوي.