کرملین وايي پوتین چمتو دی چې له ټرمپ سره خبرې وکړي خو د "اشارې" په تمه دی

اسراییلي پوځ ویلي، چې هوايي برید کې یې یو موټر په نښه کړی چې په کې سپاره د دوی مخالفین وو.

دغه عملیات دوه ورځې وروسته له هغې پېل شول چې په غزه کې د اسراییل او حماس ترمنځ اوبند وشو.

د فلسطین روغتیايي چارواکو ویلي، په دغو عملیاتو کې تر اوسه لږ تر لږه ۱۲ فلسطینیان وژل شوي.

بل پلو د اسراییل پوځ ویلي، ددغه عملیاتو په ترڅ کې یې ۲۰ مشکوک کسان او وسلې نیولي دي.

د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو عالي کمیشنر تامین الخیتان رسنیو ته وویل چې هغه د ناقانونه وژونکي ځواک کارولو په اړه ژوره اندیښنه لري. نوموړی زیاتوي د جینین عملیاتو د غیر ضروري یا غیر متناسب ځواک په اړه جدي اندیښنې راپورته کړي.

یاده دې وي، چې په غزې تړانګه کې جګړه د امریکا په ملاتړ د شپږ اونیو لپاره د اوربند د لومړي پړاو د پیل لپاره ودرول شوه خو د جنین عملیاتو په اړه اسراییلي ځواکونو ویلي چې یاد عملیات په لويديځه غاړه، سویلي لبنان او يمن کې د ايران پلوه ډلو د محور پر ضد د څو اړخيزو جګړو برخه ده.

د دغو رسنیو د راپور له مخې، په دې چاودنه کې اته کارکوونکي وژل شوي او ۷ نور ټپیان شوي دي.

په کارخانه کې چاودنه د جمعې په ورځ د سهار لس نیمې بجې شوې. د ژغورنې ډلې د پېښې ځای ته رسیدلي او ټپیان یې سمدستي روغتون ته لیږدولي دي.

د سیمې ولسوال سنجی کولټ وایي، چې ۷ کسان یې د خاور لاندې اېستلي او د ژغورنې عملیات روان دي.

د اور وژنې د چارواکو په وینا چاودنه دومره زوروره وه چې د کارخانې چت یې نړولی او ښایي ۶ کارکوونکي یې تر خاورو لاندې کړي وي.

۱۰.۳۵ سلنه د نظرپوښتنې ګډونوال فکر کوي چې دا مرستې طالبانو او ولس ته رسیږي او ۱۳.۶۵ بیا د یادې موضوع په تړاو د نظر له ورکولو ډډه کوي.

افغانستان انټرنشنل – پښتو دغه نظرپوښتنه د فیسبوک او اېکس ټولنیزو شبکو له لارې ترسره کړې ده. په دې نظرپوښتنه کې ۲۷۶۴ نظر ورکوونکو برخه اخیستې وه، چې ۲۴۱۱ کسان یې د فیسبوک کاروونکي او ۳۵۳ کسان یې د ایکس کاروونکي وو.

په فیسبوک کې د نظرپوښتنې ۴۷ سلنه ګډونوالو دا منلې چې د امریکا او نړۍوالې ټولنې له مرستو طالبان ګټه اخلي، ۳۱ سلنه یې په دې باور دي چې ولس ته رسیږي، ۸ سلنه بیا په دې نظر دي چې له مرستو طالبان او ولس دواړه ګټه اخلي خو ۱۴ سلنه ګډونوالو د نظر له ورکولو ډډه کړې ده.

په اېکس ټولنیزه شبکه کې د نظرپوښتنې ۴۰.۵ سلنه ګډونوال په دې باور دي، چې د امریکا او نړۍوالو له بشري مرستو طالبان ګټه اخلي، ۳۳.۴ سلنه ګډونوال بیا په دې نظر دي چې یادې بشري مرستې ولس ته رسیږي، ۱۲.۷ سلنه ګډونوال بیا په دې نظر دي چې له دغو مرستو طالبان او ولس ګټه اخلي او ۱۳.۳ سلنه ګډونوال بیا د نظر له ورکولو ډډه کوي.

د ۱۴۰۳ کال د زمري په میاشت کې د افغانستان د بیارغونې لپاره د امریکا د څار ځانګړي دفتر راپور ورکړی، چې واشنګټن له ۱۴۰۰ کال راهیسې له افغانستان سره څه باندې ۲۱ میلیارده ډالر مرسته کړې ده.

د سیګار په وینا، دغه پیسې د بشري مرستو، د کډوالو د استوګنې او د افغانستان د بهرنیو اسعارو د شتمنۍ د بېرته تادیې په برخو کې لګول شوې دي.
په راپور کې ویل شوي، چې له افغانستان سره د ۱۴۰۰ کال د زمري له میاشتې څخه د ۱۴۰۳ د چنګاښ تر میاشتې له ۲۰.۷۱ میلیارده ډالرو مرستو ۲.۹۷ میلیارده یې په بشري مرستو او ودانیزو مرستو لګول شوې دي.
د سیګار په وینا، دا مرستې په څلورو برخو کې لګول شوې:« ۲.۰۲۹ میلیارده بشري مرستې، ۴۵۸ میلیونه پراختیایي او رغنیزې مرستې، ۳۱۶ میلیونه سازماني عملیات او ۱۰۰ميلیونه د امنیت په برخه کې لګول شوې دي».
خو سیګار دا نه ده روښانه کړې، چې له "سازماني عملیاتو" او "امنیت" څخه هدف څه ډول همکاري ده چې امریکا په افغانستان کې پرې پیسې لګولې دي.
د سیګار د راپور له مخې، دغه مرستې د ۲۰۲۱ کال له اکټوبر څخه د ۲۰۲۴ کال د جون تر پایه د امریکا د متحده ایالاتو د نړۍوالې همکارۍ سازمان او د ملګرو ملتونو د اړوندو بنسټونو له لارې لګول شوې دي.

د امریکا نوي ولسمشر ډونالډ ټرمپ مخکې له دې چې د ولسمشر په توګه خپله دنده پیل کړي په خپله وینا کې دې مسالې ته اشاره وکړه او ویې ویل:«ایا تاسې پوهېږئ چې موږ هر کال افغانستان ته میلیاردونه ډالر ورکوو؟ ایا په دې پوهېږئ؟»
هغه د افغانستان لپاره د امریکا نږدې ۳ میلیارده ډالرو بشري مرستې ته اشاره وکړه، چې مرستندویه سازمانونو ته ورکړل شوې دي.
که څه هم واشنګټن ټینګار کړی، چې دا پیسې د بشري موخو لپاره کارول شوې، خو د کانګرس په ګډون نور نیوکه کوونکي په دې باور دي، چې د امریکا مرستې د طالبانو لاس ته لوېدلې دي.

همداراز د افغانستان د بیارغونې په برخه کې د امریکا د متحدو ایالتونو اداره "سیګار" په یو بل راپور کې وايي، چې له ۲۰۲۱ کال راهیسې افغانستان ته د انتقال شویو ۲.۸ میلیارده ډالرو له جملې نږدې ۳۰۰ میلیونه ډالر لا درکه دي.

د سیګار وروستي راپور له مخې، له افغانستان سره د امریکا د بشري مرستو ۲۹۳ میلیونه ډالره ښايي د طالبانو لاس ته رسیدلي وي.

د افغانستان د بیارغونې لپاره د ځانګړي مفتش "سیګار" راپور یادونه کړې، چې په افغانستان کې د امریکا د مرسته شویو پیسو تر لاسه کوونکو پنځه دفترونو څخه یوازې دریو یې اړین اسناد وړاندې کړې دي.‌

دغه رپوټ خبرداری ورکړی، چې "ښايي طالبانو د متحده ایالاتو له بشري مرستو څخه ناوړه ګټه پورته کړې وي او ښايي دا کار یې د نا دولتي ادارو په جوړولو او په دې توګه د مرستو د تر لاسه کولو له لارې کړی وي او هغه پیسې یې بیا د خپلو اهدافو لپاره کارولې وي."

سیګار د امریکا بهرنیو چارو وزارت څخه وغوښتل چې د مرستو د سپارلو سرچینې ومومي او دا اسناد ترلاسه کړي، چې د امریکا مرستې چا ته رسیدلې دي.

راپور یادونه کړې، چې د بهرنیو چارو وزارت د دغه راپور له موندنو سره موافقه کړې او "د څېړنې اړتیا یې منلې ده."

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد بیا د دغه راپور په غبرګون کې هغه ادعاوې په کلکه رد کړې دي، چې ګواکې طالبانو د امریکا مرستو کې درغلي کړې ده.

هغه وايي: «د متحده ایالاتو په ګډون مرستندویه هېوادونو د مرستو د وېش لپاره خپله معیاري کړنلار او پالیسي جوړه کړې ده. هر ډول مرستې چې له دې هېوادونو څخه تر لاسه کیږي هغه نادولتي موسسو ته سپارل کیږي چې د اړوندو مرستندویه هېوادونو له خوا اداره کیږي».

هغه زیاته کړې، چې «دا نادولتي موسسې د خپلو پالیسیو له لارې مرستې وېشي. موږ په دې پروسه کې مداخله نه کوو».

محمد یونس د نړۍ پر مشرانو تور ولګاوه چې د حسینه واجد فساد ته یې هیڅکله ګوته ونه نیوله.

یونس، چې د ۲۰۰۶ کال سولې نوبل جایزه یې ګټلې وه، د ۲۰۲۴ کال په اګست کې د لاریونونو په پایله کې د حسینه واجد له تېښتې وروسته د بنګله‌دېش د انتقالي حکومت رییس شو.

یونس ټینګار وکړ چې د حسینې له خوا اعلان شوې اقتصادي وده «جعلي» وه او ویې ویل چې نړۍ د دې حالت مسووله ده. یونس زیاته کړه: «هغې ادعا کوله چې زموږ د ودې کچه له ټولو لوړه ده، خو دا یوه بشپړه جعلي وده وه».

د رویټرز د رپوټ له مخې، یونس وویل چې ده ته د اقتصادي ودې پر ځای، د خلکو د ژوند کیفیت مهم دی. هغه وویل: « زه داسې اقتصاد غواړم چې د شتمنۍ د تمرکز له مفکورې ډډه وشي او د ټولنې تر ټولو ټیټ پوړي خلک پکې ښه ژوند وکړي».

د شیخ حسینې پر مهال، د بنګله‌دېش اقتصادي وده په ۲۰۱۷او ۲۰۲۸ مالي کلونو کې نږدې اته سلنې ته لوړه شوې وه، په داسې حال کې چې په ۲۰۰۹ کې د هغې د واکمنۍ په پیل کې دغه کچه پنځه سلنه وه.

یونس د هند او بنګله‌دېش د اړیکو پر ترینګلتیا خواشیني وښوده او له نوي ډیلي یې وغوښتل چې شیخ حسینه د محاکمې لپاره بیرته بنګله‌دېش ته وسپاري.

نوموړي زیاته کړه چې چین د بنګله‌دېش اوږدمهاله ملګری دی، خو له هند سره خرابې اړیکې دردوونکې دي.

نوموړي وویل: « د بنګله‌دېش او هند اړیکې باید تر ټولو قوي وي. تاسې د هند نقشه د بنګله‌دېش له نقشې پرته نه شئ رسمولای».

یونس ژمنه وکړه چې د ۲۰۲۵ کال تر پایه یا د ۲۰۲۶ کال په لومړیو کې به ټاکنې وکړي، خو ویې ویل چې په ټاکنو کې ګډون ته لېواله نه دی.

محمد یونس، چې د بېوزلو بانک (ګرامین بانک) بنسټګر دی، د نړۍ په کچه په بېوزلۍ له منځه وړو کې د خپلې ونډې له امله مشهور دی.

هغه او ګرامین بانک په ګډه له دې امله د نوبل جایزه وګټله چې د کوچنیو پورونو له لارې یې میلیونونه خلک له بېوزلۍ وژغورل.

د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف د جمعې په ورځ د قرغیزستان د بهرنیو چارو له وزیر سره له ناستې وروسته وویل، چې د اوکراین او یا لویدیځ له لوري هیڅ داسې عیني نښې نه ویني چې د سولې خبرو اترو ته چمتو وي.

لاوروف د خبریالانو د هغو پوښتنو ځواب کې چې په متني ډول ترې شوې او د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزارت په ویب پاڼه کې خپرې شوې، وویل:«سره له دې چې د سولې د خبرو اترو اړتیا په اړه خبرې مخ په ډېرېدو دي، خو په عیني ډول هیڅ عملي اقدامات نه دي شوي چې دا په ګوته کړي چې کیف او لویدیځ واقعا د خبرو لپاره چمتو دي».

لاوروف وویل، «برعکس، د اوکراین وسله والو ځواکونو ته د لویدیځ پوځي اکمالات دوام لري، په اوکراین باندې په خبرو اترو قانوني بندیز شته او د اوکرایني چارواکو د مشروعیت مساله نه ده حل شوې.»

د راپورونو له مخې، د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین په تېر ډسمبر کې ویلي و، چې روسیه له اوکراین سره د خبرو اترو د پیل لپاره هیڅ شرط نه لري او د اوکراین د ولسمشر په ګډون چمتو دي چې له هر چا سره خبرې وکړي، خو نوموړي ویلي چې د زېلینسکي د ولسمشرۍ دوره تیر کال پای ته رسیدلې او د نظامي حکومت له امله وغځول شوه، باید د مسکو لپاره بیا وټاکل شي څو هغه د هر ډول تړون قانوني لاسلیک کوونکی وګڼي او ډاډ ترلاسه شي چې دغه تړون به په قانوني ډول خوندي وي.

خو کیف وايي، چې په واک کې د زیلینسکي پاتې کېدل هیڅ د پوښتنې وړ نه دي او په دې تړاو د روسیې خبرې د زیلیسنکي د واک د کمزوري کولو لپاره دي.

لاوروف وویل، چې د قرغیزستان د بهرنیو چارو له وزیر سره یې په مختلفو پلیټفارمونو کې د خپلو فعالیتونو د همغږۍ په اړه ژور بحث کړی.

هغه زیاته کړه، « موږ په مرکزي اسیا او په ټوله کې د یوریشیا په وچه کې د امنیت او ثبات د پیاوړتیا په اړه خبرې وکړې. موږ له ترهګرۍ او افراطیت سره د مبارزې په برخه کې د خپلو هڅو د یوځای کولو اړتیا هم تایید کړې ده. زموږ قرغیزي ملګري سږکال د ډله ییز امنیت تړون سازمان مشري پر غاړه لري».