کابل کې د سعودي سفارت: د طالبانو له حکومت سره د اقتصادي اړېکو پراخول غواړو

لږ تر لږه درېيو ځايي سرچينو افغانستان انټرنشنل ته ويلي، چې په نيول شويو کسانو کې ځوانان، د ښوونځيو او د پوهنتون استادان او يو شمېر د جوماتونو ملا امامان هم شامل دي، چې له حزب التحرير سره د تړاو په تور نيول شوي دي.

د سیمه ییزو سرچینو په وینا، دا نیونې وروسته له هغې وشوې چې طالبانو د جنورۍ په لومړیو کې په یوه کنفرانس کې د حزب التحریر غړي د "وسله والو" په توګه معرفي کړل او د هغوی وژل یې "جایز" اعلان کړل.

په ۱۴۰۱ کال کې د طالبانو استخباراتو د حزب التحریر پر فعالیتونو بندیز ولګاوه.

طالبانو په تېرو دوو کلونو کې په بېلابېلو ولایتونو کې یو شمېر کسان په دغه ګوند کې د غړیتوب په تور نیولي دي.

حزب التحریر یو اسلامي ډله ده، چې په نړۍ کې د اسلامي خلافت د رامنځته کېدو له پاره افکار خپروي، دغه ډله په مختلفو هېوادنو کې فعالیتونه لري او افغانستان هم یو له دغې هېوادنو دی چې په دې ورستیو کې رېښې خورا پراخې شوې وې ولې د طالبانو حکومت له دغې ډلې د بندیز او د وسله والو د ډلې په توګه له اعلانولو وروسته یې فعالیتونه کم رنګه شوي.

۱۰.۳۵ سلنه د نظرپوښتنې ګډونوال فکر کوي چې دا مرستې طالبانو او ولس ته رسیږي او ۱۳.۶۵ بیا د یادې موضوع په تړاو د نظر له ورکولو ډډه کوي.

افغانستان انټرنشنل – پښتو دغه نظرپوښتنه د فیسبوک او اېکس ټولنیزو شبکو له لارې ترسره کړې ده. په دې نظرپوښتنه کې ۲۷۶۴ نظر ورکوونکو برخه اخیستې وه، چې ۲۴۱۱ کسان یې د فیسبوک کاروونکي او ۳۵۳ کسان یې د ایکس کاروونکي وو.

په فیسبوک کې د نظرپوښتنې ۴۷ سلنه ګډونوالو دا منلې چې د امریکا او نړۍوالې ټولنې له مرستو طالبان ګټه اخلي، ۳۱ سلنه یې په دې باور دي چې ولس ته رسیږي، ۸ سلنه بیا په دې نظر دي چې له مرستو طالبان او ولس دواړه ګټه اخلي خو ۱۴ سلنه ګډونوالو د نظر له ورکولو ډډه کړې ده.

په اېکس ټولنیزه شبکه کې د نظرپوښتنې ۴۰.۵ سلنه ګډونوال په دې باور دي، چې د امریکا او نړۍوالو له بشري مرستو طالبان ګټه اخلي، ۳۳.۴ سلنه ګډونوال بیا په دې نظر دي چې یادې بشري مرستې ولس ته رسیږي، ۱۲.۷ سلنه ګډونوال بیا په دې نظر دي چې له دغو مرستو طالبان او ولس ګټه اخلي او ۱۳.۳ سلنه ګډونوال بیا د نظر له ورکولو ډډه کوي.

د ۱۴۰۳ کال د زمري په میاشت کې د افغانستان د بیارغونې لپاره د امریکا د څار ځانګړي دفتر راپور ورکړی، چې واشنګټن له ۱۴۰۰ کال راهیسې له افغانستان سره څه باندې ۲۱ میلیارده ډالر مرسته کړې ده.

د سیګار په وینا، دغه پیسې د بشري مرستو، د کډوالو د استوګنې او د افغانستان د بهرنیو اسعارو د شتمنۍ د بېرته تادیې په برخو کې لګول شوې دي.
په راپور کې ویل شوي، چې له افغانستان سره د ۱۴۰۰ کال د زمري له میاشتې څخه د ۱۴۰۳ د چنګاښ تر میاشتې له ۲۰.۷۱ میلیارده ډالرو مرستو ۲.۹۷ میلیارده یې په بشري مرستو او ودانیزو مرستو لګول شوې دي.
د سیګار په وینا، دا مرستې په څلورو برخو کې لګول شوې:« ۲.۰۲۹ میلیارده بشري مرستې، ۴۵۸ میلیونه پراختیایي او رغنیزې مرستې، ۳۱۶ میلیونه سازماني عملیات او ۱۰۰ميلیونه د امنیت په برخه کې لګول شوې دي».
خو سیګار دا نه ده روښانه کړې، چې له "سازماني عملیاتو" او "امنیت" څخه هدف څه ډول همکاري ده چې امریکا په افغانستان کې پرې پیسې لګولې دي.
د سیګار د راپور له مخې، دغه مرستې د ۲۰۲۱ کال له اکټوبر څخه د ۲۰۲۴ کال د جون تر پایه د امریکا د متحده ایالاتو د نړۍوالې همکارۍ سازمان او د ملګرو ملتونو د اړوندو بنسټونو له لارې لګول شوې دي.

د امریکا نوي ولسمشر ډونالډ ټرمپ مخکې له دې چې د ولسمشر په توګه خپله دنده پیل کړي په خپله وینا کې دې مسالې ته اشاره وکړه او ویې ویل:«ایا تاسې پوهېږئ چې موږ هر کال افغانستان ته میلیاردونه ډالر ورکوو؟ ایا په دې پوهېږئ؟»
هغه د افغانستان لپاره د امریکا نږدې ۳ میلیارده ډالرو بشري مرستې ته اشاره وکړه، چې مرستندویه سازمانونو ته ورکړل شوې دي.
که څه هم واشنګټن ټینګار کړی، چې دا پیسې د بشري موخو لپاره کارول شوې، خو د کانګرس په ګډون نور نیوکه کوونکي په دې باور دي، چې د امریکا مرستې د طالبانو لاس ته لوېدلې دي.

همداراز د افغانستان د بیارغونې په برخه کې د امریکا د متحدو ایالتونو اداره "سیګار" په یو بل راپور کې وايي، چې له ۲۰۲۱ کال راهیسې افغانستان ته د انتقال شویو ۲.۸ میلیارده ډالرو له جملې نږدې ۳۰۰ میلیونه ډالر لا درکه دي.

د سیګار وروستي راپور له مخې، له افغانستان سره د امریکا د بشري مرستو ۲۹۳ میلیونه ډالره ښايي د طالبانو لاس ته رسیدلي وي.

د افغانستان د بیارغونې لپاره د ځانګړي مفتش "سیګار" راپور یادونه کړې، چې په افغانستان کې د امریکا د مرسته شویو پیسو تر لاسه کوونکو پنځه دفترونو څخه یوازې دریو یې اړین اسناد وړاندې کړې دي.‌

دغه رپوټ خبرداری ورکړی، چې "ښايي طالبانو د متحده ایالاتو له بشري مرستو څخه ناوړه ګټه پورته کړې وي او ښايي دا کار یې د نا دولتي ادارو په جوړولو او په دې توګه د مرستو د تر لاسه کولو له لارې کړی وي او هغه پیسې یې بیا د خپلو اهدافو لپاره کارولې وي."

سیګار د امریکا بهرنیو چارو وزارت څخه وغوښتل چې د مرستو د سپارلو سرچینې ومومي او دا اسناد ترلاسه کړي، چې د امریکا مرستې چا ته رسیدلې دي.

راپور یادونه کړې، چې د بهرنیو چارو وزارت د دغه راپور له موندنو سره موافقه کړې او "د څېړنې اړتیا یې منلې ده."

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد بیا د دغه راپور په غبرګون کې هغه ادعاوې په کلکه رد کړې دي، چې ګواکې طالبانو د امریکا مرستو کې درغلي کړې ده.

هغه وايي: «د متحده ایالاتو په ګډون مرستندویه هېوادونو د مرستو د وېش لپاره خپله معیاري کړنلار او پالیسي جوړه کړې ده. هر ډول مرستې چې له دې هېوادونو څخه تر لاسه کیږي هغه نادولتي موسسو ته سپارل کیږي چې د اړوندو مرستندویه هېوادونو له خوا اداره کیږي».

هغه زیاته کړې، چې «دا نادولتي موسسې د خپلو پالیسیو له لارې مرستې وېشي. موږ په دې پروسه کې مداخله نه کوو».

په کراچۍ کې د طالبانو کونسل عبدالجبار تخاری وايي، چې دغه جوړه له تېرو دوو کلو راهیسې د کراچۍ په مرکزي زندان کې بندیان وو چې د جمعې په ورځ له زندان نه خوشې او د سپین بولدک ـ چمن له لارې هېواد ته ستانه شول.

تخاري وايي، یاده ښځه او خاوند یې د نشه یې توکو د انتقال او په پاکستان کې د اوسیدو د قانوني اسنادو نه لرلو په تور بندیان وو.

څو ورځې وړاندې په کراچۍ کې د طالبانو کونسلګرۍ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي و، چې د کراچۍ په مرکزي زندان کې یې له یادې کورنۍ سره د ژمنیو توکو مرسته کړې.

په کراچۍ کې د طالبانو کونسل وايي، په تېرو دوو کلو کې یې د سند ایالت له بېلابېلو زندانونو د ښځو او ماشومانو په ګډون ۴۲۶۸ تنه افغانان خوشي کړي او هېواد ته یې لیږلي دي.

نوموړی وايي، دمګړی د پاکستان په سند ایالت کې افغانان له هیڅ ډول ستونزو سره نه مخ نه دي، خو شاوخوا ۳۵ تنه افغانان لا هم د دغه ایالت په زندانونو کې بندیان دي.

د طالبانو د کډوالو او بیرته راستنېدونکو چارو وزير مولوي عبدالکبير د جمعې په ورځ په خوست کې د «جهادي مدرسې د طالبانو په فراغت غونډه» کې د تېر په څېر په تکرار وویل، چې «اسلامي امارت د تېرې دورې» خلاف د خپلو اړیکو او ديپلوماسۍ له کبله د امنیت په شورا کې ملاتړې هېوادونه لري.

هغه زياته کړې چې « د امربالمعروف قانون چې د دنیا ځينو خلکو [ورسره] حساسیتونه ښکاره کړل، لیکن امنیت شورا په دې ونه تواندېده چې د افغانستان اسلامي امارت د امربالمعروف د قانون په رابطه یوه متفقه فیصله صادره کړي.»

نوموړي د امنیت په شورا کې د خپلو ملاتړو هېوادونو چين او روسیې نومونه یاد کړل.

هغه زياته کړه، چې دغو دواړو هېوادونو د امربالمعروف قانون د افغانستان داخلي مساله ياده کړه او له همدې کبله يې یوه ګډه فيصله صادره نه کړه.

مولوي کبير وویل، چې ګاونډ، سيمې او نړۍ ته يې په پرله پسې ډول ډاډ ورکړی، چې د افغانستان خاوره به د دوی پر وړاندې نه کارول کيږي.

نوموړي له ټولو خواوو وغوښتل، چې «پر اسلامي نظام» د نیوکو پر ځای دې د دوی له ادارو سره اصلاحي نظرونه شریک کړل شي.

واک ته د طالبانو له رسېدو را وروسته دې ډلې یو شمېر هېوادونو ته خپل سفيران هم معرفي کړي او له ځينو سره يې سیاسي او اقتصادي، ليدنې او تګ راتګ هم پيل کړی خو تر اوسه هيڅ هېواد طالبان په رسميت نه دي پېژندلي.

د بښنې نړیوال سازمان د جمعې په ورځ وویل، چې افغان فلم جوړوونکی سید رحیم سعیدي ناروغه دی او د ملاډیسک او پروستات له ستونزو کړیږي خو هغه د څرخي پله زندان په یوه سړه کوټه کې ساتل کیږي او درملو ته لاسرسی نه لري.

د بښنې نړیوال سازمان د طالبانو د استخباراتو عمومي رییس عبدالحق وثییق ته په یوه بریښنا لیک کې د نوموړي د روغتییا په اړه ژوره اندیښنه ښودلې او لیکلي یې دې چې هغه په خپلسرې توګه نیول شوی دی.

په بریښنا لیک کې لیکل شوي:«سید رحیم سعیدي ۵۷ کلن فلم جوړوونکی دی، د خپلو مستندو فلمونو او لنډو فلمونو جوړولو له لارې یې ډیر شهرت ترلاسه کړی .سعیدي له دوو لسیزو زیات د افغانستان په ملي تلویزیون او نورو خصوصي تلویزیونونو کې کار کړی او د افغان فلم ټولنې غړی دی. سعیدي په افغانستان کې د رسنیو او د رسنیو، فلم او سینما په تولید کې ډیر کار کړی دی.»

دغه سازمان د طالبانو د استخباراتو ریاست څخه د سید رحیم سعیدي د بې قید او شرطه خوشي کېدو غوښتنه کړې ده.

د بښنې نړیوال سازمان وايي، له خپلسرې نیول کیدا دمخه سعیدي له انار میډیا سره کار کاوه، چې په یوټیوب کې یې شاوخوا ۱۷۰۰۰څارونکي درلودل او مختلف ټولنیز، کلتوري او مذهبي پروګرامونه یې تولید کړي وو.

د بښنې نړیوال سازمان وايي، سعیدي د نیول کیدو په لومړیو دریو میاشتو کې په یوه کوټه کې له نورو بندیانو څخه بیل یوازې ساتل کیده، « نوموړی وکیل ته لاسرسی نه درلود او همدارنګه د هغه د ناروغۍ لپاره اړینه روغتیا پاملرنه نه کېده او درمل نه ورکول کیدل.»

د یاد سازمان د معلوماتو له مخې، د سعیدي کورنۍ ته څو ځله اجازه ورکړل شوې وه چې له هغه سره وګوري خو دغه لیدنې د کړکۍ تر شا او د استخباراتو د کارکوونکو په شتون کې د ټیلیفون له لارې خبرو کولو پورې محدودې وې.

سید رحیم سعیدي د ۲۰۲۴ کال د دسمبر پر ۱۸مه د کابل په لومړۍ محکمه کې د طالبانو ضد پروپاګند خپرولو په تور په درې کاله بند محکوم شو او اوس د کابل په څرخي پله زندان کې ساتل کیږي.