په سوډان کې د سعودي پر روغتون د بې پیلوټه الوتکې برید ۳۰ تنه وژلي

په دغه لیک کې چې د جمعې ورځې تاریخ پرې لیکل شوی، د دې پروګرامونو پورې اړوند ادارو ته لارښوونه کوي چې ټول هغه کارونه چې د ځنډول شویو فډرالي مرستو سره تړاو لري بند کړي او د امکان تر حده ډېری پاتې مسولیتونه دې لغوه کړي.

د ټرمپ د نوي اجراییوي فرمان له مخې، په اوسني ډول د کډوالو منل به «د امریکا ګټو ته زیان رسونکي وي.» دا پروګرام به د جنوري له ۲۷مې نېټې څخه د لږ تر لږه ۹۰ ورځو لپاره وځنډول شي.

په دغه فرمان کې راغلي، چې له ۹۰ ورځو وروسته به د کورني امنیت او بهرنیو چارو وزیران ټرمپ ته راپور وړاندې کړي، چې ایا د کډوالو داخلې پروګرام "د متحده ایالاتو په ګټه دی" بیا به په هرو ۹۰ ورځو کې یو راپور وړاندې شي، تر هغو چې ټرمپ پرېکړه وکړي، چې ایا دا پروګرام د متحده ایالاتو په ګټه دی او که نه.
په یاد فرمان کې راغلي:«امریکا نه شي کولی چې ډېر شمېر کډوال ومني، ځکه چې د امریکایانو ګټې باید له ګواښ سره مخ نه شي، د دوی خوندیتوب او امنیت باید وساتل شي او ډاډمن شي چې کډوال په سمه توګه په ټولنه کې مدغم شي.»

څو ورځې وړاندې امریکا ته د افغان کډوالو د لېږد د ملاتړ یو سازمان مشر ویلي و، چې د کډوالو د منلو د ځنډولو په اړه د ټرمپ حکم لږ تر لږه ۲۰۰۰ مستحق افغانان په یو نامعلوم حالت کې اچولي دي.

د متحده ایالاتو د کډوالو بنسټونو د تمویل ځنډول به د هغو کډوالو لپاره چې په دغه هېواد کې ژوند کوي، ستونزمن تمام شي.

هغوی به د کور، دندو او نورو چارو کې له ډېرو ستونزو سره مخ شي.

د امریکا د کډوالو د شورا اجراییوي رییس د تمویل ځنډول د نه منلو وړ او ظالمانه بللی او له ټرمپ څخه یې غوښتي، چې پر خپلې پرېکړې غور وکړي.

پخواني ولسمشر جو بایډن د خپلې دورې په بهیر کې ویلي و، چې له امریکا څخه بهر د ۱۰۰ زره کډوالو دوسیې ارزول شوي او د جنورۍ تر نیمایي پورې به متحده ایالاتو ته د سفر لپاره چمتو شي.

د کډوالو په تړاو د ټرمپ نوې پالیسي د دې لامل شوې، چې د ۱۶۶۰ افغانانو چې ځینې یې له امریکایي ځواکونو سره د کارکوونکو په توګه پاتې شوي و، د لېږد بهیر یې ځنډول شوی دی.

نوموړي دغه څرګندونې تر هغه وروسته وکړې، چې د سولې په اړه احتمالي خبرې کېږي.

په اوکراین کې خونړۍ جګړو درانه زیانونه اړولي او لسګونه زره انسانان په کې وژل شوي.

زېلېنسکي وویل، ممکنه خبرې اترې "عادلانه سولې" ته لار هواروي: "زه پوهېږم چې اړیکې په بېلابېلو بڼو کې کېدی شي،"

هغه وویل: "زه فکر کوم چې موږ باید نن ورځ په دې تمرکز وکړو."

د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د دې اونۍ په پیل کې وویل، چې هغه د اوکراین په اړه د متحده ایالاتو له سیال ډونالډ ټرمپ سره خبرو ته چمتو دی.

نوموړي د ډونالډ ټرمپ د "هوښیار" مشر په توګه ستاینه وکړه او ویې ویل، چې ممکن د ۲۰۲۲ په فېبروري کې د پیل شوې جګړې مخه به ونیسي.

پوتین بیا دا و نه ویل، چې خبرې به کله ترسره شي خو کرملین په یوه بیان کې ویلي وو، چې پوتین لا تر اوسه د واشنګټن له خوا د "اشارې" په تمه دی.

دا په داسې حال کې ده، چې د امریکا نوي ولسمشر ډونالډ ټرمپ د پنجشنبې په ورځ اعلان وکړ، چې هغه چمتو دی څو "سمدستي" له پوتین سره وګوري.

ټرمپ د متحده ایالاتو د ولسمشرۍ د لوړې له مراسمو وروسته دغه شخړه "مسخره" وبلله او ګواښ یې وکړ، چې که روسیه د جګړې د بندولو موافقه ونه کړي، سخت اقتصادي بندیزونه به پرې ولګوي.

زېلېنسکي په کییف کې وویل، چې د جګړې د پای ته رسولو لپاره باید د امریکا، اوکراین او روسیې او همدارنګه د اروپايي ټولنې ترمنځ خبرې وشي.

زېلېنسکي زیاته کړه: "زه نن نه شم ویلی چې څه ډول خبرې اترې به ترسره شي، د خبرو اترو جوړښت به څه وي، ځکه چې موږ تر اوسه کوم ګډ پلان نه لرو."

هغه د اوکراین د چارواکو ترمنځ د خبرو اترو یو ګډ ټکی بیا تکرار کړ، چې هر ډول خبرې اترې چې کییف پکې شامل نه وي په نهایت کې د تلپاتې سولې تضمین نه شي کولی.

سرچېنو ویلي چې د ګومارنې دغه کمپاین په غزه کې له روانې ویجاړۍ سره - سره د دغه ډلې د درنو زیانونو د جبرانولو لپاره د یوې ستراتیژۍ په توګه لیدل کېږي.

راپورونه وایي، چې یادې ګومارنې د جګړې په جریان کې د حماس د وژل شویو جنګیالیو سره نږدې اټکل شوي.

د اسراییل ارزونه ښیي، چې د حماس او اسراییل ترمنځ د جګړې له پیل راهیسې د حماس شاوخوا شل زره جنګیالي وژل شوي دي.

د امریکا د بهرنیو چارو پخواني وزیر انتوني بلېنکن د جنورۍ په ۱۴مه وویل: «هر کله چې اسراییل خپل پوځي عملیات پای ته رسوي او بېرته په شا کېږي، د حماس جنګیالي بیا تنظیمېږي او بیا راپورته کېږي، ځکه چې د تشې د ډکولو لپاره بل څه نشته.»

بلخوا، د حماس وسله والې ډلې ویاند ابو عبیده په تېره جولای میاشت کې تایید کړې وه، چې ډلې یې "زرګونه" نوي غړي استخدام کړي وو.

د امریکا استخباراتي سرچینې یادونه کوي، چې د حماس له خوا ډیری ګومارل شوي کسان ځوانان دي، کمزوري روزل شوي او په ابتدايي توګه د لومړۍ لیکې د جګړې پر ځای د اساسي امنیتي وظیفو دنده ترسره کوي.

د ۲۰۲۳ کال د اکټوبر تر ۷ پورې د متحده ایالاتو رسمي ارقامو د حماس جنګي ځواک له ۲۰،۰۰۰ څخه تر ۲۵۰۰۰ غړو پورې اټکل کړی و.

په ملګرو ملتونو کې د اسرایل سفیر ډیني ډانون د حماس له لورې د دې نویو استخدام شویو کسانو په اړه غبرګون کې وویل: "حتی که دوی ځوانان استخدام کړي، دوی وسلې یا د روزنې اسانتیاوې نه لري، چې دوی په اغېزمنو جنګیالیو بدل کړي. هو، دوی کولی شي د اسراییل په وړاندې کرکه راوپاروي، مګر د تجهیزاتو یا روزنې پرته دوی نه شي کولی د پام وړ ګواښ رامنځته کړي."

راپورونه وایي، چې د اسراییل پوځي عملیاتو د حماس د قوماندې جوړښت سخت ګډوډ کړی، مهم پوځي مشران یې ورته له منځه وړي، خو بیا هم دا ډله فعاله پاتې ده.

د امریکا او مکسیکو چارواکو رویټرز خبري اژانس ته وویل چې د امریکا پوځي الوتکو دوه ورته الوتنې، چې په هره یوه کې نږدې ۸۰کډوال سپاره وو، ګواتیمالا ته وکړې.

حکومت په دې ونه توانېد چې مکسیکو ته د الوتنې لپاره د سي ۱۷ټرانسپورټي الوتکې د کښېناستو په تړاو د مکسیکويي چارواکو اجازه ترلاسه کړي.

د مکسیکو د بهرنیو چارو وزارت د جمعې په ورځ وویل، چې دوی له امریکا سره « سترې اړیکې» لري او د کډوالو په ګډون پر مختلفو مسایلو همکاري سره کوي. وزارت زیاته کړه، « کله چې د بیرته راستنېدنې خبره وي، موږ تل د مکسیکويي اتباعو پر وړاندې خپله دروازه پرانېزو».

د مکسیکو چارواکو ددې الوتنې د ردولو لامل تراوسه نه دی په ډاګه کړی.

وړاندې له دې د ټرمپ ادارې اعلان کړی و چې «په مکسیکو کې د پاتې کېدو» پروګرام بیا پیلوي. ددغه پروګرام له مخې پناه غوښتونکي اړ ایستل کیږي چې په امریکا کې د دوسیو تر حل کیدو پورې په مکسیکو کې پاتې شي.

د امریکا پوځي الوتکې د دې لپاره کارول کیږي چې د ټرمپ د ملي بیړني حالت له اعلان وروسته کډوال وباسي.

دغه پوځي الوتکې په ۲۰۲۱ کال کې د افغانستان د جمهوري نظام د سقوط او امریکايي ځواکونو د وتلو پرمهال هم کارول شوې وې.

پینټاګون وویل چې امریکا په الز پاسو (تکزاس) او سان ډیاګو (کالیفورنیا) کې د ۵۰۰۰ کډوالو د اخراج لپاره الوتکې چمتو کړې دي.

د رویټرز د راپور له مخې، څلور یرغمل شوې ښځینه سرتیرې د غزې ښار په یوه څنډه کې د فلسطینیانو د ګڼې ګوڼې په منځ کې چې د حماس لسګونه وسله وال شاوخوا ولاړ وو، د سره صلیب کارکوونکو ته وسپارل شوې.

د یادو څلورو اسراییلي ښځینه سرتیرو نومونه کارینا اریف، دانیلا ګلبوا، ناما لیوي او لیري الباګ ښودل شوي دي، چې د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر په ۷مه نېټه پر اسراییل د حماس د برید پر مهال یرغمل شوې وې.

پر همدغه مهال په سلګونو اسراییلیان د تل ابیب ښار په یوه څلور لاره کې راټول شوي وو او پر یوه لوی سکرین یې د خپلو سرتېرود خوشي کېدو ننداره کوله.

د اسراییل د پوځ ویاند رییر اډمیرل ډینیل هاګاري ویلي، چې دغه سرتیرې به د غزې پولې ته نږدې د اسراییل په یوه پوځي اډه کې له خپلې کورنۍ سره یوځای شي.

د اسراییل د روغتیا وزارت ویلي چې سرتېرې به له خپلو کورنیو سره تر لیدو وروسته روغتون ته یووړل شي.

بل خوا حماس ویلي، چې د تبادلې د یوې برخې په توګه به د شنبې په ورځ ۲۰۰ فلسطیني بندیان خوشي شي.

د حماس او اسراییل تر منځ د اوربند تړون د قطر او مصر په منځګړیتوب او د امریکا په ملاتړ له میاشتو پرله پسې خبرو اترو وروسته رامینځته شو.

د دغه تړون په لومړیو شپږو اونیو کې حماس موافقه کړې چې د اسراییل په زندانونو کې د سلګونو فلسطیني بندیانو په بدل کې ۳۳یرغمل شوي اسراییل خوشي کوي.

په یادو یرغمل شویو کسانو کې ماشومان، ښځې، ناروغان او ټپیان شامل دي. پر همدغه مهال به اسراییلي ځواکونه په غزه کې له خپلو ځینو پوستو پر شا کیږي.

په بله مرحله کې به دواړې خواوې د پاتې یرغمل شویو کسانو د تبادلې په اړه خبرې اترې وکړي.

د اسراییل او حماس تر منځ جګړه د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر پر ۷مه نېټه پیل شوه او ویل کیږي، په دې جګړه کې ۴۷۰۰۰ فلسطینیان وژل شوي دي.