د فلسطين اسلامي جهاد ډله وايي، اسراییلي بندي اربيل يهود به د راتلونکو ټاکل شويو بنديانو له تبادلې مخکې خوشې شي. د دوی په خبره، اسراییل په حماس تور لګوي، چې د یرغمل شویو بندیانو په ترتیب کې یې بدلون راوستی دی.
اسراییل د یکشنبې په ورځ د غزې په شمالي برخه کې په زرګونو فلسطینیان خپلو کورونو ته د ستنېدو مخه ونیوله، ځکه دوی په حماس تور پورې کړ چې د یرغمل شویو بندیانو په ترتیب کې یې بدلون راوستلو سره د نازک اوربند څخه سرغړونه کړې.
سیمه ییزو روغتیايي چارواکو ویلي، چې اسرابیلي ځواکونو پر خلکو ډزې کړي او په پایله کې یې دوه کسان وژل شوي او نهه نور ټپیان شوي دي.
په ورته مهال اسراییلي ځواکونو په لبنان کې پر لاریون کوونکو ډزې کړي، چې د حزب الله وسله والې ډلې سره د جلا اوربند له مخې د یکشنبې د ضرب الاجل پورې د دوی د وتلو غوښتنه کوي.
په لبنان کې روغتیايي چارواکو ویلي، د اسرییلي ځواکونو په ډزو کې لږ تر لږه ۲۲ کسان وژل شوي او تر ۱۲۰ ډېر ټپیان دي.
اسراييل وايي، له دې امله نه دي وتلي چې لبناني ځواکونه په کافي اندازه ځای پر ځای شوي نه دي.
لبنان بیا وايي، تر هغه چې اسراييلي پوځيان نه وي وتلي ځواکونه يې سيمو ته نه شي تللای.
د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو د یکشنبې په ورځ وروسته له هغه چې د متحده ایالاتو ولسمشر د دوه زره پونډه بمونو لېږد اجازه ورکړه، د ډونالډ ټرمپ ستاینه وکړه چې اسراییلو ته یې د ځان د دفاع لپاره "وسایل" چمتو کړي.
کله چې اسراییلي پوځ د غزې په ګڼ مېشته سیمو کې د عملیاتو لپاره تیاری ونیوو، نو د متحده ایالاتو د پخواني ولسمشر جو بایډن ادارې تېر کال د دې درنو بمونو رسولو مخه نیولې وه.
نتنیاهو په یوه ویډیویي بیان کې وویل: "د ولسمشر ټرمپ څخه مننه چې اسراییل ته یې د خپل ځان د دفاع، زموږ د ګډو دوښمنانو سره د مقابلې او د سولې او سوکالۍ راتلونکي خوندي کولو لپاره د اړتیا وړ وسایلو د ورکولو ژمنه وکړه."
د یکشنبې په ورځ د اسراییل د بهرنیو چارو وزیر ګیډون سار هم اسراییل ته د "مهم دفاعي کښتۍ" د سپارلو له امله له ټرمپ څخه مننه کړې.
د تېرې شنبې په ورځ د متحده ایالاتو ولسمشر وویل، چې اسراییل ته "ډیر شیان" سپارل کېږي.
ټرمپ په ټولنیزو رسنیو کې لیکلي: "ډیری شیان چې د اسراییل له خوا امر شوی او تادیه شوي، مګر د بایډن له خوا نه دي لېږل شوي، اوس په لاره دي!"
د بایډن ادارې تېر کال د بمونو لېږد ودراوه او خبرداری یې ورکړ، چې په ګڼ مېشته سیمو کې د داسې لویو مهماتو کارول به د "لویې انساني غمیزې او زیان لامل شي."
تیره اونۍ د غزې په تړانګه کې د اسراییل او حماس ترمنځ لنډمهاله اوربند پیل شو، چې موخه یې د هغې جګړې دایمي پای ته رسول دي، چې فلسطیني اورپکو د ۲۰۲۳ کال د اکټوبر په ۷مه په اسراییل له برید سره پیل کړ.
یاده دې وي، چې دا اوربند د روانې اونۍ په پای کې د اسراییل او حماس د دویمې ډلې د یرغمل شویو اسراییلي او فلسطیني بندیانو د تبادلې سره دوام لري.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وړاندیز کړی دی چې اردن او مصر باید له غزې څخه نور فلسطینیان ومني. په غزه کې د اسراییل د پوځي بریدونو له امله یوجدي بشري ناورین رامنځته شوی او زرګونه کسان وژل شوي دي.
د رویټرز د رپوټ له مخې، ټرمپ په دې اړه چې ایا دا یو لنډمهاله او که اوږدمهاله حل دی، وویل، « کیدای شي دواړه وي».
له دغه وړاندیز وروسته د حماس واکمنو فلسطیني جنګیالیو شکایتونه راپورته شوي.
د حماس چارواکي له غزې نه د فلسطینیانو د دایمي لرې کولو په اړه اوږد مهاله اندیښنې لري. د حماس د سیاسي دفتر غړي باسم نعیم وویل چې فلسطینیان به داسې وړاندیزونه چې ښایې د بیا رغونې په نوم وي، ونه مني، حتا که دغه وړاندیزونه په لومړي سر کې د ښه نیت په توګه وي.
ټرمپ په خپلو څرګندونو کې د اسراییل ملاتړ بیا تکرار کړ او ویې ویل چې هغه د اردن بادشاه عبدالله او د مصر ولسمشر عبدالفتاح السیسي ته وړاندیز کړی چې نور فلسطینیان ومني.
ټرمپ غزه د کنډوالې په توګه یاده کړه، ځکه په دې سیمه کې د جګړې له امله پراخې ویجاړۍ شوې دي.
هغه هیله مندي وښوده، چې عربي هیوادونه به په نورو ځایونو کې د فلسطینیانو لپاره د کورونو جوړولو کې مرسته وکړي، چې هلته به شاید دوی په سوله کې ژوند وکړی.
د بیلاروس رسنیو خبر ورکړی، چې نن د (سلواغې اومه) نېټه په بیلاروس کې د ولسمشرۍ ټاکنې پیل شوې او اټکل کېږي چې اوسنی ولسمشر الکساندر لوکاشینکو به د اوم ځل لپاره په پرله پسې توګه بریالی شي. دغه ټاکنې داسې مهال کېږي چې په یاد هېواد کې هېڅ ډول ټاکنیز شور نه تر سترګو کېږي.
په پلازمېنه مېنسک کې د نوماندانو لپاره د اعلانونو بیلبورډونه ډېر لږ ښکاري او ټاکنیز کمپاینونه هم خورا محدود شوي دي.
د رسنیو د راپورونو پر بنسټ رایه ورکونه نن سهار اته بجې پیل شوې او د ماښام تر اته بجو به دوام وکړي.
په ټولیز ډول ۵,۳۲۵ د رایو ورکولو مرکزونه په ټول هېواد کې فعال شوي دي. رایه ورکوونکي کولی شي د تذکرې، پاسپورټ، د موټر چلونې جواز، د تقاعد کارډ، یا د معلولیت لرونکو کسانو لپاره د ځانګړي کارډ په وړاندې کولو سره خپله رایه واچوي.
هغه کسان چې د فزیکي ستونزو له امله د رایې ورکولو مرکزونو ته نه شي رسېدلای، کولای شي د نن ورځې تر مازیګر شپږ بجو پورې د خپلو کورونو مخې ته د رایې ورکولو غوښتنه ثبت کړي.
دا ټاکنې د ۲۰۲۰ کال د مخکینیو ټاکنو ښکار چې اوسنی ولسمشر لوکاشینکو په کې د ۸۰ سلنه رایو په ترلاسه کولو سره بریالی اعلان شو.
د تېرو ټاکنو پایله د پراخو لاریونونو او د درغلۍ تورونو سره مل وه، چې په پایله کې یې مخالفین سخت وځپل شول او لسګونه زره کسان ونیول شول.
اروپايي رسنۍ وایي، په داسې حال کې چې د لوکاشینکو اوسنی دوره تر اوړي دوام لري، هغه پرېکړه وکړه چې ټاکنې له اګست څخه جنورۍ ته راولي.
د جنورۍ د سختو یخنیو په حالاتو کې دا پرېکړه داسې ښکاري چې پر سړکونو د لاریونونو د مخنېوي لپاره شوې وي.
د شنونکو په وینا، په دې یخ موسم کې د پراخو لاریونونو د ترسره کېدو احتمال کم دی.
په دې ټاکنو کې پنځه نوماندان برخه اخلي چې رایه ورکوونکي باید له هغوی څخه یو وټاکي. سره له دې د لوکاشینکو ډېری مخالفین یا نیول شوي یا بهر ته تښتېدلي دي او یوازې یو نوماند په ښکاره توګه د لوکاشینکو پر سیاستونو او د روسیې سره د نږدې اړیکو اپر لرلو نیوکې کړي دي.
انا کاناپاتسکایا چې یوه خپلواکه نومانده ده، ټینګار یې کړی چې بلاروسیان د آزاد، خپلواک او ډیموکراټیک ژوند مستحق دي.
لوکاشینکو چې د مسکو پر مالي او سیاسي ملاتړ ډېره تکیه لري، د کلونو په اوږدو کې یې د مخالفینو په سختو ځپلو، د مدني ازادیو په محدودولو، او د رسنیو او خپلواکو ادارو پر وړاندې د سختو سیاستونو په غوره کولو سره خپله واکمني ساتلې ده.
د هغه حکومت لا هم د روسیې سره د نږدې اړیکو تر اغېز لاندې دی او ځینې پرېکړې یې لکه په ۲۰۲۲ کال کې د اوکراین پر وړاندې د برید لپاره د بلاروس له خاورې څخه د روسیې د استفادې اجازه او په دې هېواد کې د روسیې تاکتیکي اټومي وسلو ځای پر ځای کول په نړیواله کچه ګڼې اندېښنې راپورته کړې دي.
د اروپايي کارپوهانو په بارو په عمومي توګه د بلاروس نننۍ ټاکنې په ځانګړو شرایطو او د مخالفینو د ځپل کیدو او کنټرول شوي چاپېریال په ترڅ کې ترسره کېږي چې داسې نه ښکاري چې د یاد هېواد په مشرتابه کې کوم بدلون رامنځته شي.
ډېری سیاسي شنونکي باور لري چې د رېښتونې ټاکنیزې سیالۍ د نشتوالي او موجوده محدودیتونو په نظر کې نیولو سره لوکاشینکو به یو ځل بیا په دې ټاکنو کې بریالی شي او خپله واکمني به د یوې بلې دورې لپاره هم وغځوي.
ټرمپ د شنبې په ورځ په د هوایي ځواک په یوې پوځي الوتکه کې له خبریالانو سره د خبرو پر مهال ویلي چې هغه به خپل لومړنی بهرنی سفر سعودي عربستان ته وکړي. په امریکا کې په دودیز ډول ولسمشران تر لوړې وروسته د بهرنیو سفرونو پیل له برېټانیا کوي.
ښاغلي ډونالډ ټرمپ زیاته کړه تېر ځل یې سعودي ته له دې امله سفر کړی و چې د میلیاردونو ډالرو په ارزښت یې له متحده ایالاتونو څخه د توکو د اخیستلو هوکړه کړې وه.
ډونالډ ټرمپ د خپلې ولسمشرۍ پر مهال له سعودي عربستان سره نږدې اړیکې جوړې کړې. دا اړیکې په لویه کچه د اقتصادي، امنیتي او سیاسي ګټو پر بنسټ ولاړې وې.
ټرمپ په ۲۰۱۷ کال کې سعودي عربستان ته یو رسمي سفر وکړ چې د هغه د ولسمشرۍ په دوره کې یې لومړنی بهرنی سفر و.
په دغه سفر کې د ۱۱۰ ملیارد ډالرو په ارزښت د وسلو او نظامي تجهیزاتو د پلورلو قراردادونه لاسلیک شول.
دغو قراردادونو کې پرمختللي جنګي الوتکې، دفاعي سېسټمونه او درنې وسلې شاملې وې. ښاغلي ټرمپ دا هوکړې د امریکا د دندو د رامنځته کولو فرصت او د سعودي د سیمه ییزو ګواښونو پر وړاندې د امنیت د پیاوړتیا لپاره د یوې وسیلې په توګه یادولې.
د وسلو پر اخیستو سربېره د سعودي عربستان ولیعد محمد بن سلمان له ټرمپ سره په تازه ټلېفوني اړیکه کې ژمنه کړې چې په امریکا کې به په زیربناوو او اقتصادي پروژو کې ملیاردونه ډالر پانګونه وکړي.
د دغو پانګونو څخه یوه مهمه پروژه د ۶۰۰ ملیون ډالرو ارزښت لري چې د امریکا د ټکنالوژۍ او انرژۍ د زیربناوو د پرمختګ لپاره ځانګړې شوې ده.
ټرمپ له سعودي عربستان څخه د منځني ختیځ په سیاستونو کې د یوه مهم شریک په توګه یادونه کړې.
هغه په تېر کې د ایران د نفوذ د مخنیوي لپاره د ریاض ملاتړ کړی او سعودي یې د ایران او د داعش په څېر د افراطي ډلو پر وړاندې د امریکا په ټلواله کې مهم شریک پېژندلی دی.
د ټرمپ حکومت د اسراییل او عربي هېوادونو د اړیکو د عادي کولو په تړاو، چې د “ابراهیم تړون” په نامه یادیږي، فعاله ونډه درلوده.
که څه هم سعودي په مستقیم ډول دې تړونونو کې ګډون ونه کړ؛ خو د دې بهیر ملاتړ یې، په ځانګړي ډول د امنیتي او اقتصادي همکارۍ په برخه کې ډېر اغېزناک و.
د ټرمپ او سعودي عربستان په اړیکو کې تر ټولو جنجالي موضوع د سعودي منتقد خبریال جمال خاشقجي وژنه وه چې په ۲۰۱۸ کال کې رامنځته شوه.
که څه هم د امریکا استخباراتي ادارو وویل چې د سعودي ولیعهد محمد بن سلمان په دې وژنه کې لاس درلود ؛خو ټرمپ د سختو بندیزونو د لګولو پر ځای له ریاض سره اقتصادي او امنیتي اړیکو ته لومړیتوب ورکړ.
هغه ټینګار کاوه چې له ریاض سره د اړیکو پرېکول د امریکا اقتصادي او امنیتي ګټې زیانمنولی شي.
د چارو کارپوهان باور لري چې د ټرمپ او سعودي عربستان اړیکې د اقتصادي، امنیتي او سیاسي ګټو یو ترکیب دی.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په وار وار دا اړیکې د خپل بهرني سیاست د بریالیتوبونو یوه برخه ګڼلې.
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو د شنبې په ورځ وویل، چې ښایي متحده ایالات د طالبانو په لوړپوړو مشرانو "ډېر لوی انعام" ورکړي. د نوموړي په خبره، د خپرو شویو راپورونو په پرتله طالبانو ډېر امریکايي وګړي یرغمل نیولي دي.
روبیو په خپل اېکس کې لیکلي: "یوازې اورېدلي یې دي، چې طالبانو د خپرو شویو راپور په پرتله ډېر امریکایان یرغمل نیولي دي."
هغه زیاته کړه: "که دا ریښتیا وي، نو موږ به سمدلاسه د دوی د لوړپوړو مشرانو په سر ډېره لویه جایزه ولګوو.
د نوموړي په وینا: «ښایي دغه جایزه ان له هغې جایزې څخه هم لویه وي چې موږ د بن لادن په سر کې ټاکلې وه."
نوموړی دغه څرګندونې په داسې حال کې کوي، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د تېرې اونۍ د سې شنبه په ورځ اعلان وکړ، چې د اوږدو او ګټورو مذاکراتو په پایله کې په امریکا کې د دې ډلې یو بندي غړی له دوو امریکایي وګړو سره په تبادله کې خوشې شو.
دغه افغان بندي «خان محمد» نومېږي او نوموړی دوه لسیزې وړاندې د امریکایي ځواکونو له خوا په ننګرهار ولایت کې نیول شوی و او د امریکا د کلفورنیا ایالت په یوه زندان کې ساتل کېده.
د یادو دوو امریکایي وګړو د خوشې کېدو هوکړه د بایډن د حکومت په وروستیو ورځو کې وشو.
د سپینې ماڼۍ د ملي امنیت شورا ویاند په یوې بیانیه کې ټينګار وکړ، چې د ټرمپ حکومت د طالبانو له بند څخه د ټولو بندي امریکایانو د خوشې کولو په هڅه کې دی.
که څه هم تر دې وړاندې داسې ګنګوسې وې، چې په دغه تبادله کې به افغان توکمه امریکایي تبعه محمود شاه حبیبي هم وي، خو لا هم د هغه د برخلیک په اړه معلومات نه شته او طالبانو د هغه د نیولو او ځای ځایګي په اړه هم تر اوسه څه نه دي ویلي.