سور صلیب: د امنیتي ګواښونو له امله له کوره د دغې ادارې د کارکوونکو د کار کولو خبر ناسم دی

په سمنګان کې د طالبانو د امنیتي قوماندانۍ ویاند حشمت الله رحماني، د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس ته ويلي، چې، دوه کان کیندونکي چې په کار بوخت وو مړه او یو بل کان کیندونکی ټپي شوی.

رحماني، د یادې پېښې پخلی کړی خو د مړو شویو کان کیندونکو د هویت په اړه یې جزیات نه دي ورکړي.

د یادونې وړ ده چې تېر کال په بدخشان کې د سرو زور یو کان د نړېدو په پېښه کې ۳۰ کان کیندونکي مړه شوي وو.

له دې وړاندې هم د افغانستان په بېلابېلو سیمو کې د ډبرو سکرو کانونو کې ورته پېښې رامنځته شوي چې، لامل یې بې احتیاطي او د کان کیندونکو لپاره د لازمو اسانتیاوو نه شتون ښودل شوی دی.

واک ته د طالبانو له رسیدو وروسته د افغانستان کانونه په نامسلکي ډول کیندل کیږي او ډیری مهال په کې د نړېدو پېښې هم رامنځته کیږي چې د مرګ ژوبلې لال ګرځي.

د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ له خوا تېره میاشت د کډوالو د پروګرامونو له ځنډولو راهیسې شاوخوا ۲۰ زره افغانان په پاکستان کې بې برخلیکه حالت کې پاتې دي.

دغو کډوالو پخوا په افغانستان کې د امریکا د حکومت لپاره کار کړی او د استوګنې وړ ګڼل شوي دي.

د ټرمپ ادارې ویلي چې د جنوري له ۲۷مې راهیسې یې د امریکا د کډوالو پروګرام یې لږ تر لږه د درېیو میاشتو لپاره ځنډولی دی.

دغې پریکړې پاکستاني چارواکي په غوسه کړي دي چې له دغه هیواد څخه د افغان کډوالو او پناه غوښتونکو په ایستلو ټینګار کوي.

واشنګټن پوسټ ورځپاڼې د دوشنبې په ورځ د دوو امنیتي چارواکو په حواله راپور ورکړ چې د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف تېره اوونۍ پریکړه وکړه چې که چیرې د دوی قضیې په چټکۍ سره حل نه شي نو کډوال به افغانستان ته راستانه کړي.

چارواکو دا هم وویل چې له اسلام اباد او راولپنډۍ څخه د افغان کډوالو د ایستلو لپاره د مارچ ۳۱مه وروستۍ نیټه ټاکل شوې ده.

د پاکستان حکومت مخکې له لوېدیځو هېوادونو څخه غوښتي وو چې د افغان کډوالو د بیا میشتیدنې بهیرګړندی کړي. خو د امریکا حکومت ویلي چې د افغان کډوالو د قضیو په اړه به له نورو امنیتي ارزونو وروسته پریکړه وکړي.

هغه وویل، چې پخواني سیاستوال د پاکستان په مرسته بیا واک ته نه شي راتلای.

د طالبانو یوه ویاند د دوشنبې په ورځ د سپېس اېکس په یوه پروګرام کې وویل: «که دا معلومات ریښتیا وي، نو دا په دې معنا ده، چې دغو اشخاصو خپل هوش له لاسه ورکړی دی، ځکه چې حتی یو ماشوم به هم داسې کار ونه کړي.»

مجاهد پاکستان ته په اشارې سره ویلي، چې ځیني هېوادونه او استخباراتي سازمانونه د افغانستان په اړه ناوړه نیتونه لري.

هغه دغه راز وويل، هغه مشران چې خپل ژوند يې په سياست کې تېر کړى، په داسې غونډه کې څنګه ګډون کوي؟

مجاهد زیاته کړه: «دغو مشرانو موږ د پنجاب په انحصار تورن کړو او شل کاله یې زموږ پر ضد جګړه وکړه. دوی زموږ خبره ونه منله او موږ یې پاکستانیان وبللو. اوس دوی پخپله د ای اېس ای لاس ته ورغلي دي ترڅو بېرته راشي."

مجاهد زیاته کړه، چې د طالبانو ځواکونه د ملیشو او د پخواني جمهوریت د ځواکونو په څېر نه دي، چې وتښتي.

هغه جهادي مشرانو ته په خندا وویل: «اوس تاسو د ای اېس ای په مرسته راځی او رژیم ړنګوی، بدلون راولی او ټاکنې ترسره کوی؟

مجاهد زیاته کړه، چې "دا ډول هیله یو خوب دی."

نوموړي څرګنده کړه، چې دغه کسان د لوېديځ د استخباراتو په ملاتړ هم بريالي نه شول، اوس فکر کوي چې د داعش په ملاتړ بېرته راګرځي.

د طالبانو ویاند دا ډول غونډې د شرم وړ وبللې او زیاته یې کړه، چې سیاسي مشران ښه پوهېږي چې ای اس ای پخوا له دوی سره څه کړي او اوس به څه کوي.

تر دې مخکې سرچینو افغانستان انټرنېشنل ته ویلي وو، چې د مجاهدینو پخواني مشران په ترکیه کې د داعش له استازو سره لیده کاته کوي، خو د افغانستان ژغورنې د مقاومت شورا دغه راپورونه رد کړل.

د افغانستان د نجات فورم یوه جګپوړي غړي عمر داوودزي هم د دوشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې په دې وروستیو ورځو کې دا ډول غونډه نه ده شوې، خو ده ومنله چې پاکستان له طالبانو سره د معاملې لپاره د جهادي مشرانو د یووالي په لټه کې دی، ځکه د طالبانو پر وړاندې بل بدیل نه ویني.

داوودزي تایید کړه، چې پاکستان د طالبانو له ټولو مخالفو مشرانو سره په تماس کې دی.

داسې ښکاري، چې پاکستان د افغان طالبانو سره د پاکستاني اورپکو د ملاتړ په اړه د مخ په زیاتېدونکي شخړې وروسته له جلا وطنه افغان جهادي سیاستوالو سره اړیکه نیولې ده.

نوموړی وايي، په کابل کې د ملګرو ملتونو د عملیاتو پر مرکز ډزې شوې دي.

د افغانستان انټرنشنل د یوې پوښتنې په ځواب کې د ملګرو ملتونو د سرمنشي ویاند د دغه برید د انګېزې په اړه بې خبري وښوده او ویې ویل: «د دغه برید د انګېزې معلومول ګران کار دی.»

خو نوموړي تایید کړه، چې د ملګرو ملتونو د څارنې پوسته چې په کابل کې د دوی د عملیاتو مرکز ګڼل کېږي، پرې ډزې شوې دي.

دوجاریک زیاته کړې، چې د ملګرو ملتونو د امنیتي ځواکونو له خوا هېڅ ډزې نه دي شوي.

هغه همداراز وویل، چې په کابل کې د دې موسسې دفتر بېرته پرانيستل شوى او د نورو جزياتو د ترلاسه کولو لپاره پلټنې روانې دي.

باوري سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې دا پېښه د دوشنبې په شپه رامنځته شوې ده.

د دې پېښې په ترڅ کې د طالبانو یوه غړي د یوناما پر یوه بهرني کارکوونکي ډزې وکړې او هغه یې ټپي کړ.

د سرچينې د معلوماتو له مخې، له دې پېښې وروسته د يوناما د دفتر د دروازې تر شا د همدې طالب غړي جسد وموندل شو، چې ښايي د نورو طالبانو له خوا په ډزو کې وژل شوى وي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالمتین قانع دغه پېښه تاییدوي او وايي: "د ملګرو ملتونو د ماموریت په انګړ کې د ډزو په پایله کې د طالبانو یو غړی وژل شوی او د ملګرو ملتونو یو کارکوونکی سخت ټپي شوی دی."

درېيو باوري سرچينو ويلي، چې ټپي شوى کارکوونکى د نيپال هېواد وګړی دی او د يوناما د دفتر په امنيتي څانګه کې يې د قراردادي کارکوونکي په توګه کار کاوه.

یوناما هم په یوې خبرپاڼه کې تایید کړې، چې په دې پېښه کې د طالبانو ساتونکو لاس درلود او په اړه یې پلټنې روانې دي.

دغه سازمان اعلان کړى، چې په دې پېښه کې يو تن وژل شوى او يو بل ټپي دى، خو د قربانيانو د هويت په اړه يې جزيات نه دي ورکړي.

د لغمان د امنیه قوماندانۍ لپاره د طالبانو ویاند یونس یوسفزي د دوشنبې په ورځ (د سلواغې ۱۵مه) ادعا کړې، چې دا روږدي کسان یې له راټولولو وروسته پلازمېنې کابل ته د درملنې په موخه لېږلي دي.
یوسفزی زیاتوي، پر نشه یي توکو دا روږدي کسان یې یوازې د لغمان مهترلام ښار له بېلابېلو سیمو راټول کړي او په وینا یې، له درملنې وروسته له خپلو کورنیو سره یو ځای شوي او خپل عادي ژوند کوي.
ورته مهال، د لغمان یو شمېر اوسېدونکي نیوکه کوي، چې پر هېواد د طالبانو له واکمنېدو وروسته دوامداره وزګارتیا او اقتصادي ستونزې د دې لامل شوي، چې ګڼ شمېر خلک د نشه‌یي توکو کارونې ته مخه کړي.
لغمان مېشتي وایي، له درملنې وروسته د روږدو کسانو نه‌بوختیا هغوی اړ کړي، چې بېرته خپلې نشې ته وګرځي.
دوی زیاتوي، طالبان یوازې د خپلو شخصي ګټو د خوندیتوب هڅې کوي او د خلکو د اقتصادي ستونزو د حل لپاره هېڅ ډول تګلاره نه لري، چې له امله یې په دغه ولایت کې تر بل هر وخته د نشه‌يي توکو کارول او د روږدو کسانو شمېر پراخ شوی دی.
د لغمان د مرکز مهترلام یو اوسېدونکی چې نه غواړي هویت یې څرګند شي افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل: « له هغه وخته چې جمهوریت چپه شوی د لغمان په مرکز او ولسوالیو کې د نشه‌یي موادو کارول زیات شوي او ورسره ورځ تر بلي د روږدو کسانو شمېر هم په زیاتېدو دی. دا ټول د وزګارۍ له وجې کېږي، ځکه خلک کار او مصروفیت نه لري، اقتصادي حالت د خلکو صفر ته رسېدلی، ډېرو خلکو د بې روزګارۍ له وجې د اعصابو تکلیف پیدا کړی، چې له دغه ستونزې نه د خلاصېدو لپاره د نشه یي توکو کارونې ته مخه کوي او بدبختانه دا کار یې ان له ژونده وباسي.»
دا په داسې حال کې ده، چې د لغمان سربېره د ختیځ په ننګرهار، کونړ او نورستان ولایتونو کې هم پر نشه‌یي توکو د روږدو شمېر تر بل هر وخت زیات شوی، چې ستر لامل یې پر هېواد د طالبانو له واکمنېدو وروسته د دغې ډلې له خوا له دولتي دندو د ګڼو پخوانیو کارکوونکو لرې کول، بې‌وزلي، د بېکارۍ پراخه څپه او اقتصادي ستونزې بلل کېږي.

که څه هم طالبانو په ځلونو ویلي، چې په افغانستان کې د نشه يي توکو کر صفر شوی، خو څه موده مخکې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت وویل چې یادې ډلې د نشه یي توکو د خرڅلاو، لېږد او قاچاق په تور څه باندې ۲۳ زره کسان نیولي او شاوخوا زر کارخونې او لابراتورونه یې له منځه وړي دي.

د دغه وزارت ویاند عبدالمتین قانع دغه راز ویلي و، چې د نشه یي توکو د کار و بار په تړاو ټول ۲۳ زره او ۱۳۳ نیول کسان محکمو ته معرفي شوي هم دي.