پاکستان په ګوادر کې د خرو مسلخونه جوړ کړي

د اسراییل ددفاع وزیر کاتز د غزې د کنټرول په تړاود ټرمپ داعلان هرکلی وکړ او ویې ویل، « زه د ولسمشر ټرمپ زړور پلان ته هرکلی وایم، د غزې اوسیدونکو ته باید ازادي ورکړل شي چې ولاړ شي او کډوال شي، لکه څنګه چې دا کار په نړۍ کې دود دی».

کاتز زیاته کړه چې د ده په طرح کې به له ځمکنيو لارو، سمندري او هوایي لارو د وتلو ځانګړي ترتیبات شامل وي.

د حماس یوه لوړ پوړي چارواکي باسم نعیم د کاتز څرګندونې رد کړې او ویې ویل چې اسراییل غواړي « د یوې داسې جګړې ناکامي پټه کړي چې هېڅ اهداف یې نه دي ترلاسه کړي».

نوموړي ټینګار وکړ چې فلسطینیان له خپلې خاورې سره ژوره مینه لري او هېڅکله به یې پرې نه ږدي.

مخکینی بېځایه کیدل او نړیوال غبرګون

د فلسطینیانو بېځایه کول د منځني ختیز تر ټولو حساسه او لانجمنه موضوع ده.

تر نظامي اشغال لاندې د خلکو په زور اړ ایستل یا د هغوی د اجباري بېځایه کولو هڅه د ۱۹۴۹کال د جنیوا کنوانسیونونو له مخې جنګي جنایت بلل کیږي.

په تېرو ۱۶ میاشتو کې د اسراییل بریدونو لسګونه زره فلسطینیان وژلي او پاتې کسان یې بیا بیا د غزې دننه له یوه ځایه بل ته د ژوندي پاتې کېدو په هڅه مجبور کړي. خو فلسطینیان وايي، دوی هېڅکله له غزې څخه نه وځي، ځکه وېرېږي چې د ۱۹۴۸ کال د نکبه (فاجعه) تاریخ به تکرار شي.

اسراییل دا ردوي چې فلسطینیان یې په زور ایستلي، خو اوسیدونکي وايي چې هغوی یا وشړل شول او یا یې د جګړې له امله تېښته وکړه، چې اوس یې لمسیان او کړوسیان لا هم په غزه، لویدیزه غاړه، اردن، سوریه او لبنان کې د کډوالو په کمپونو کې ژوند کوي.

کاتز وویل، هغه هېوادونه چې د اسراییل د نظامي عملیاتو مخالفت کوي باید فلسطینیان ومني.

هغه زیاته کړه، « هغه هېوادونه لکه هسپانیا، ایرلنډ، ناروې او نور، چې پر اسراییل درواغجن تورونه لګوي، قانوناً مکلف دي چې د غزې اوسیدونکي ومني. که یې رد کړي، نو دوی به خپل دوه مخی توب ثابت کړي».

د کاتز خبرې د هسپانیا د بهرنیو چارو د وزیر خوسه مانوېل البارس له توندو غبرګونونو سره مخ شوې. هغه وویل، « د غزې اوسیدونکو خاوره غزه ده او غزه باید د راتلونکي فلسطیني دولت برخه وي».

نړیوال غبرګون

د ټرمپ د طرحې پر ضد روسیې، چین، جرمني، مصر، سعودي عربستان، اردن، طالبانو او ایران سخت غبرګونونه وښودل.

د سعودي عربستان حکومت دا پلان په کلکه رد کړ او د اردن پاچا عبدالله وویل، « موږ به هېڅکله له خپلې خاورې د فلسطینیانو شړل ونه منو».

د ایران د بهرنیو چارو وزارت دا طرح د « فلسطیني ولس د بشپړ له منځه وړلو هڅه» وبلله.

بل لور ته، د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو د ټرمپ وړاندیز "عالي" وباله، خو روښانه یې نه کړه چې د دې طرحې جزئیات څه دي.

د سرچینې په خبره، په یاده پېښه کې دوه تنه پولیس وژل شوي او شپږ نور ټپیان دي.

د ځايي خبریالانو د معلوماتو له مخې، په دغه برید کې ځیني پولیس لادرکه شوي هم دي او موندلو پسې یې ځايي امنیتي ځواکونو هڅې پېل کړې ډي.

د خېبر پښتونخوا امنیتي مسوولینو د دغه برید په تړاو جزییات نه دي‌ ورکړي؛ خو یوازې همدومره یې ویلي چې په تړاو یې څېړنې روانې دي.

کرک د خېبر پښتونخوا یو له هغو سیمو ده، چې د نورو ځایونو پرتله پکې نا امنۍ او جګړې کمې دي.

د تېرو څلور ورځو راهیسې په خېبر پښتونخوا کې دغه برید د نا امنۍ شپږمه پېښه ګڼل شوې او له همدې کبله د جګړې د لا ډېرېدو اټکل شوی دی.

لا تر اوسه هېڅ کومې وسله‌والې ډلې د یادې پېښې مسوولیت نه دی منلی؛ خو په خېبر پښتونخوا کې ډېر کله پاکستاني طالبانو د دغه ډول بریدونو د ترسراوي ټتر وهلی دی.

په خېبر پښتونخوا کې ترهګریزې پېښې داسې مهال ډېرېږي، چې یو شمېر ځايي سیاست‌والو نیوکې کړې چې د پاکستان د بې غورۍ له کبله په یاد ایالت کې د «ټي‌ټي‌پي» فعالیتونو زور اخیستی او حتی ځینې سیمې یې تر خپل واک لاندې راوستې دي.

هم مهاله پاکستان ادعا کوي‌، چې پاکستاني طالبان د افغان طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې پټنځایونه لري او له هماغه ځایه د پاکستان دننه بریدونه تنظیموي؛ خو افغان طالبانو دغه ادعاوې په وار وار رد کړې دي.

تېره اونۍ په پاکستان کې د «ټي‌ټي‌پي» په لیکو کې له پوځ سره د جګړې پر مهال د طالبانو د بادغېس د مرستیال والي زوی هم وژل شوی و، چې پاکستان یې جسد طالبانو ته سپارلی دی. داسې راپورونه شته، چې د افغان طالبانو ځینو غړو هم له پاکستاني طالبانو سره لاس یو کړی او د پاکستان دننه په یو شمېر بریدونو کې ښکاره لاسونه لري.

سوریه د بشار الاسد د حکومت پر مهال چې کابو ۱۳ کاله یې کورنۍ جګړه تجربه کړه، د ډېرو هېوادونو له‌خوا له اقتصادي بندیزونو سره مخ وه.

ډېری هېوادونو له دمشق سره خپلې اړیکې پرې کړې وې؛ خو د سوریې د نوي حکومت له جوړېدو سره ځیني هېوادونه بېرته له دمشق سره د اړیکو د عادي کولو هڅه کوي.

احمد الشرع چې تازه د سوریې د انتقالي حکومت د مشر په توګه ټاکل شوی، د دې اونۍ د سې شنبې په ورځ یې ترکیې ته سفر وکړ او د دغه هېواد له ولسمشر رجب طیب اردوغان سره یې ولیدل.

تر دې وړاندې الشرع خپل لومړنی بهرنی سفر سعودي عربستان ته کړی و او هلته یې د دغه هېواد له ولیعهد محمد بن سلمان سره کتلي وو.

دغه سفر ښيي، چې د سوریې نوي حکومت ته سعودي مهم دی؛ ځکه چې د بشار الاسد پخواني حکومت له ایران سره نږدې اړیکې لرلې او ایران د سعودي عربستان کلک سیال بلل کېږي.

احمد الشرع چې د بشار الاسد د حکومت تر پرځېدو مخکې د "ابومحمد جولاني" په نوم پېژندل کېده، د "هیئت تحریر الشام" مشر و، هغه ډله چې د اسد د مخالفینو په بریا کې مهم رول لري. تحریر الشام چې پخوا د "جبهه النصره" په نوم پېژندل کېده د یو شمېر هېوادونو لکه ترکیې، امریکا، ځینو اروپايي هېوادونو او ملګرو ملتونو له‌خوا د ترهګرې ډلې په توګه یاده شوې.

امریکا پخوا د احمد الشرع د نیولو لپاره ۱۰ مېلیونه ډالره جایزه ټاکلې وه؛ خو اوس یې دغه بندیز لرې کړی دی.

د سوریې د انتقالي حکومت مشر له هغه وخته چې (د جنورۍ په ۸مه) دمشق ته داخل شوی، هڅه کوي ځان د یو معتدل مشر په توګه وښيي او له لوېدیځو او سیمه‌ییزو هېوادونو سره اړیکې جوړې کړي.

هغه د ښځو د نسبي ازادۍ په ځانګړې توګه د لباس د انتخاب په اړه تر اوسه مخالفت نه ‌دی کړی. همداراز د خپلو وروستیو سفرونو (ریاض او انقره) پر مهال یې خپله مېرمن لطیفه دروبي هم له ځان سره بېولې وه، چې دا د سوریې د نوي حکومت د انعطاف ښکارندويي کوي.

رحیم‌الحسیني د کریم اغاخان تر ټولو مشر زوی دی.

د نوموړي پلار د سې‌شنبه په ورځ د پرتګال په لزبُن ښار کې د ۸۸ کلونو په عمر مړ شو.
شهزاده رحیم اغاخان د ۱۹۷۱ کال د اکټوبر په ۱۲مه زېږېدلی او د څلورم اغاخان مشر زوی دی.

د رحیم اغاخان لومړۍ مېرمن، شهزادګۍ سلیمه د پخوانې بریټانوۍ موډلې سارا کروکر پول خورزه ده. دې جوړې یوه لور او دوه زامن لرل.
شهزاده رحیم په متحده‌ایالاتو کې زده‌کړې کړي او د اغاخان په ډېرو پراختیايي شبکو کې د رهبرۍ پلاوي په توګه فعالیت کوي. دغه بنسټ، په عمده توګه د درملو او روغتیا، کورجوړونې، ښوونې او د کلیو اقتصادي پراختیا په برخو کې فعالت کوي.
د اغاخان پراختیايي بنسټ ویلي، چې په شاوخوا ۳۰ هېوادونو کې فعالیت لري او د غیرانتفاعي پراختیایي پروګرامونو لپاره شاوخوا ۱ مېلیارډ ډالر کلنۍ بودیجه ځانګړې کوي.

نوموړی په داسې حال کې د اسماعېلیانو د مشر په توګه ټاکل کېږي، چې تېره ورځ د اغاخان بنسټ مشر، کریم الحسیني اغاخان د پرتګال په پلازمېنه لیزبُن ښار کې د ۸۸ کلونو په عمر ومړ.

شهزاده کریم اغاخان د اغاخان بنسټ بنسټګر او مشر و.

ښاغلي منصور وویل: «طالبانو په هېواد کې امنیت، اسلامي نظام او اقتصادي پراختیا رامنځته کړې ده؛ له دې امله د افغانستان له خلکو څخه تمه کېږي، چې د دوښمن د تبلیغاتو پر وړاندې ویښ او بېداره واوسي.»

همدا راز تازه، د طالبانو ویاند د دې ډلې له چارواکو وغوښتل، چې خپل فکري اختلافات دې په رسنیو کې نه خپروي.

ذبیح الله مجاهد خبرداری ورکړی، چې د دې ډلې هېڅ چارواکی او وزیر باید د خپلمنځني اختلافاتو په ویلو سره افغانستان د ناکرارۍ او بدبختۍ لور ته سیخ نه کړي.

د طالبانو تر واک لاندې د باختر اژانس د راپور له مخې، منصور دغه څرګندونې د چهارشنبې په ورخ د کمال خان بند د درېیم فاز پروژې د ګټې اخیستنې پر مهال کړې دي.

نوموړي په خپلو خبرو کې د ابو مدیریت ته ژمنتیا څرګنده کړه او ګاونډیو هېوادونو ته یې ډاډ ورکړی، چې د اوبو بندونو په جوړېدو سره به هېڅ هېواد زیانمن نه شي.

یوه اونۍ وړاندې افغانستان ته د ایران د بهرنیو چارو د وزیر د سفر پرمهال د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي وویل، چې ایرانیان د دوی وروڼه دي او د اوبو په ورکړه کې ورسره بخیلي نه کوي.

د کمال خان بند د هېواد له لویو بندونو څخه دی، چې دغه بند د لومړي ځل لپاره د تېر جمهوري حکومت پرمهال ګټې اخیستنې ته سپارل شوی و.

که څه هم دغه بند د ۱۴۰۰ لمریز کال په وري میاشت کې د افغانستان د پخواني ولسمشر محمد اشرف غني له لوري پرانیستل شوی و، خو د طالبانو د اوبو او انرژۍ وزارت د کمال خان بند پرانیستل خپله لاسته راوړنه بللې ده.

د دغه بند د درېیم فاز جوړولو لپاره ۷۸ میلیونه ډالر بودیجه ځانګړې شوې وه، چې کار یې شاوخوا څلور کاله دوام وکړ.
د کمال خان بند د هېواد له لویو بندونو څخه دی، چې د نیمروز په چهار برجک ولسوالۍ کې د موسمي سېلابونو د کنټرول، د ۵۲ میلیونه متره مکعب اوبو د ذخیره کولو او د شپږ مېګاواټه برېښنا د تولید په موخه جوړ شوی دی.
دغه بند د اوبو وضعیت ته په کتو سره، د ۱۷۴ زره هکتاره کرنیزو ځمکو د خړوبولو وړتيا لري.