افشا شوي سندونه؛ د جمهوریت پرضد جنګېدلي طالبان د تورو ښیښو موټر او وسله ګرځولی شي

دغه شپږ میلیوني ښار ډېری وخت د پرله پسې برېښنا پرچاویو له امله په تیارو کې ډوب وي، داسې یو حالت چې یوازې تر ټولو شتمن خلک پکې د ګرانبیه جنراتورونو یا لمریو په مټ تیاره رڼا کولای شي.

له څو پلورونکو پرته سړکونه تش وي، چې دا د ورځې له شور او ځوږ سره بشپړ په ټکر کې دی. خلک د یخنۍ له امله په خپلو کورونو کې دیره وي، ځکه د شپې لپاره هیڅ تفریحي فعالیتونه نشته.

اې ایف پي په یوه رپوټ کې وايي، له رسټورانټونو موسیقي نه اورېدل کېږي، ځکه منع شوې؛ ښځې پارکونو ته د تګ اجازه نه لري او د سولې په تړاو رنګارنګ دیوالي انځورونه په جهادي شعارونو بدل شوي دي.

خو یوازیني روښانه ځایونه همغه د ودونو تالارونه دي، چې د ښار په مرکز کې دي او د طالبانو له ځینو محدودیتونو ازاد دي، ځکه واده د افغانانو په فرهنګ کې ارزښتناک دی.

دغه لوړچتي تالارونه د ښځو او نارینه‌ وو لپاره جلا سالونونه لري او موسیقي یوازې د ښځو په برخه کې زغمل کېږي.

د امپریال کانټیننټل هوټل مدیر محمد وصیل اې ایف پي ته وویل، « په افغانستان کې د واده مراسم د هلکانو او نجونو لپاره تر ټولو مهمه مساله ده. دا په ژوند کې یوځل راځي، موږ دومره زیات طلاقونه نه لرو».

د ګلونو ګېډۍ، د زوم او ناوې تخت څوکۍ، طلايي غاړې او نیون څراغونه د دغو ودانیزو تالارونو سالونونه پوښي، چې ځینې یې تر ۷۰۰۰ مېلمانه ځایولی شي.

۳۲ کلن محمد وصیل وایي، دی هره میاشت د ښاروالۍ برېښنا له امله ۲۵ زره تر ۳۰ زرو ډالرو پورې بېل پرې کوي، چې یوازې د څو ساعتونو لپاره ور کول کیږي. د تالار د څراغونو روښانولو لپاره هغه ۱۵ زره ډالر په جنراتورونو لګوي.

د دغو لګښتونو پوره کولو لپاره دی د هر واده لپاره تر ۲۰ زرو ډالرو بیه ټاکي؛ په داسې یوه هېواد کې چې د ملګرو ملتونو پراختیایي پروګرام د رپوټونو له مخې ۸۵سلنه وګړي یې د ورځې له یو ډالر کم عاید لري.

د سټارز پلس هوټل څښتن حاجي صفي الله وايي، « په افغان فرهنګ کې واده یو ضرورت دی، ته باید هرڅوک دعوت کړې، حتا که پور هم اخلې».

د کابل په بله سیمه کې، سیټي سټار تالار په طلايي او خړ رنګو درې ګنبدو او لیندۍ مېلمنو ته ښه راغلاست وایي.

«برېښنا ډېره ګرانه ده»، دا خبره ۲۴کلن سیر پیمان وکړه، چې د تالار مالک دی.خو، هغه زیاتوي، « افغانان روښانه رنګونه خوښوي».

نوموړي د لمریزې برېښنا دړې لګولې دي او د جنراتورونو او برېښنا لپاره له ۱۲ زرو تر شاوخوا ۲۰ زرو ډالرو پورې مصرف کوي، چې یوازې د ورځې ۶یا ۷ ساعته برېښنا ورکوي او دا هم تل د شپې نه وي.

افغانستان د خپلې برېښنا د اړتیا پوره کولو لپاره پر منځنۍ اسیا تکیه کوي.کابل د برېښنا په یو شمېر سیمه ییزو پروژو کې ښکېل دی، خو پرمختګ یې ډېر سوکه دی.

یوه برېښنايي کارپوه فرانس پرېس ته وویل، چې د افغانستان د برېښنا اوسنۍ اړتیا له ۷ زرو څخه تر اتو زرو میګاواټو رسېږي، خو دوی د کورني تولید له لارې یوازې زر میګاواټه برابروي او پاتې یې له منځنۍ اسیا واردیږي.

برېښنا پرچاوۍ د کورونو تودوخې ته هم زیان رسوي، ځکه د کابل تودوخه اکثره له صفر درجې ښکته کېږي.

د کابل اوسېدونکي بخارۍ کاروي، چې [ځینې یې] هر ډول سون توکي لکه د ډبرو سکاره، لرګي، پلاستیک او حتا د کور کثافات پکې سوځوي، چې دا د ککړتیا یوه ستره سرچینه ده.

کابل، چې د غرونو په منځ کې پروت دی، د ککړې هوا له دوامدارې ستونزې سره مخ دی.

محمد وصیل وايي، په دې تیاره ښار کې د ودونو تالارونه « د ښار روښنایي» ګڼل کېږي، «دلته ټول خوشحاله دي».

هغه زیاتوي، چې « خلک دلته راځي، له خپلو دوستانو او کورنۍ سره ویني، نوي کالي او ګاڼې اچوي، ډېر ښه ښکاري».

دی وایي، دا هغه ځای دی، چې په کابل کې لا هم د خلکو لپاره د خوښۍ یو نادر فرصت برابروي.

د دغې محکمې له‌خوا په یوې خبرپاڼه کې راغلي، چې د خاص روزګان ولسوالۍ ابتدایه محکمې د پرېکړې له مخې یې درېیو تنو تورنو ته سزا ورکړې ده.

د خبرپاڼې له مخې، له دغې ډلې دوه کسان چې په «لواطت» تورن وو، هر یوه ته یې د یوه کال او شپږو میاشتو تنفیذي بند او همداشان په عام محضر کې د ۳۹ درو سزا ورکړل شوې ده؛ خو په خپره شوې خبرپاڼه کې بیا پر قتل د تورن د سزا په اړه څه نه‌دي ویل شوي.

بل خوا بیا د غزني په جاغوري ولسوالۍ کې هم طالبانو دوو تنو ته په عام محضر کې سزا ورکړې ده.
د دغې محکمې له‌خوا په یوې بلې خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، دغه دوه تنه چې پر «زنا» تورن وو، د جاغوري ولسوالۍ ابتدایه محکمې په ۳۹ درو، ۳ کاله او شپږو میاشو تنفیذي بند محکوم کړي دي.

څو ورځې وړاندې هم د طالبانو تر واک لاندې سترې محکمې خبر ورکړی و، چې په خوست او فاریاب ولایتونو کې یې اوو کسانو ته په عام محضر کې تعزیري سزا ورکړې وه.

د دغې محکمې له‌خوا په دوو جلا خپرو شویو خبرپاڼو کې راغلي و، چې په خوست ولایت کې شپږو کسانو ته او په فاریاب ولایت کې یې یو کس ته تعزیري سزا ورکړې ده.

واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته د دغې ډلې له‌خوا تعزیزي سزاوې ډېرې شوې، چې هره ورځ د دغې ډلې د سترې محکمې له‌خوا د دغه ډول سزاوو د ورکړې خبرونه خپرېږي.
که څه هم چې د طالبانو دغه کړنې د نړۍوالو بنسټونو له‌خوا غندل شوي؛ خو طالبان وایي چې دوی په دې توګه غواړي «اسلامي شریعت» پلی کړي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې ملي راډیو ټلویزون ته په یوې مرکه کې ښاغلي مجاهد ویلي، چې د مخدره توکو قاچاق سره د مبارزې لپاره لویې بودجې ته اړتیا ده.
هغه ویلي:« موږ د خپل توان په اندازه د مخدره توکو د قاچاق مخنیوي لپاره ګامونه پورته کړي دي؛ خو یو اړخیز ګام کافي نه دی.»

د طالبانو ویاند ادعا وکړه، چې په افغانستان کې هیڅ ترهګرې ډلې حضور نه‌لري.

څو ورځې وړاندې د ډله‌ییز امنیت تړون سازمان عمومي سر منشي اېمانګلي تسماګبتوف ویلي و، چې افغانستان د منځنۍ اسیا لپاره د احتمالي ترهګریزو او مخدره توکو د ګواښونو سرچینه ده.
د ډله ییز امنیت تړون سازمان مشر امانګلي تسماګمبیتوف ویلي و، چې له افغانستان سره د پولو د ټینګښت لپاره پنځه کلن پلان به د سیمي امنیت ډاډمن کړي.

نوموړي ویلي:« د دغه پروګرام پلي کول به نه یوازې د تاجکستان د ځمکنۍ بشپړتیا امنیت؛ بلکې د ټولې مرکزي اسیا امنیت هم تضمین کړي.»
هغه ټینګار وکړ، چې د ترهګرۍ، افراطیت او مخدره توکو د خپرېدو ګواښ په ځانګړې توګه د افغانستان له خاورې سرچینه اخلي.
ښاغلي مجاهد بیا د دغو ګواښونو په اړه د ډله‌ییز امنیت تړون سازمان اندېښنې رد کړې.
هغه زیاته کړه:« دوی باید پوه شي، چې د مخدره توکو د قاچاق مخنیوی په یو اړخیزه توګه نشي کېدای او دغه چاره لویې بودجې ته اړتیا لري.»
د طالبانو ویاند د مخدره توکو د قاچاق سره د مبارزې لپاره د سیمې له هېوادونو څخه د همکارۍ غوښتنه هم وکړه.
هغه تېر کال دا منلې وه، چې له افغانستان څخه د مخدره توکو قاچاق دوام لري او زیاته کړې یې وه، چې "لا هم د قاچاق لپاره ډېرې لارې شته.

سرچینه زیاتوي، چې دغو دوو ټپي شویو طالب وسله‌والو د محمد عیسی په نوم یو بل طالب سره د سبحان الله په نوم د یوه هلک د ترلاسه کولو په سر شخړه کړې ده.

د سرچینې په وینا، دغو طالبانو غوښتل چې یاد هلک دې له دوی سره و اوسېږي.

سرچینه وړاندې وایي، دغو طالبانو تر لفظي شخړې وروسته پر یو بل ډزې کړې چې په پایله کې یې دوه تنه طالبان سخت ټپیان شوي دي چې د یوه ټپي روغتیایي حالت نازک ښودل شوی دي.

طالبانو لاتراوسه د دغې پېښې په اړه څه نه دي ویلي.

دا لومړی ځل نه دی، چې د طالبانو ترمنځ د هلکانو پر سر شخړه د مرګ ژوبلې تر بريده رسېږي؛ بلکې تر دې وړاندې هم د هلمند په مارجې ولسوالۍ کې د یوه هلک پر سر د طالب وسله‌والو ترمنځ شخړه کې یو طالب وژل شوی و او ۵ نور ټپیان وو.

په دې اړونده خپاره شوي مکتوب کې د طالبانو د یاد وزارت له بېلابېلو معینیتونو، ریاستونو او ادارو غوښتل شوي، چې د دغه وزارت په بودجه دې د خپلو شخصي موټرو د ترمیم او ورته د تېلو اچولو څخه ډډه وکړي.
همدا راز مکتوب څخه انګېرل کېږي، چې د دغه وزارت یو شمېر غړي دولتي موټر په شخصي توګه کاروي‌ او ان د دولتي موټر چلوونکو پر ځای یې ورته شخصي هغه ګومارلي دي.
په مکتوب کې راغلي، چې د رسمي وخت څخه وروسته که هر کارېدونکی دولتي موټر خرابېږي؛ نو د ترمیم مسوولیت یې د دغه وزارت پر غاړه نه دی.
په مکتوب کې دا هم راغلي، چې له رسمياتو وروسته که د شخصي موټرچلوونکي له لوري دولتي موټر ټکر شي؛ نو دوی یې د جوړېدو مسوولیت نلري او د جوړېدو مسوولیت یې د هماغه چلوونکي او کاروونکي پرغاړه دی.

تېره ورځ هم د طالبانو د امربالمعروف او نهې عن‌المنکر وزارت ویاند سیف‌الاسلام خیبر د رسنیو هغه راپورونه او ادعاوې بې بنسټه یادې کړې، چې پکې راغلي ویل شوي و چې د دغې ډلې د امر بالمعروف وزارت محتسبینو ته زغروال موټر او وسلې ورکړل شوې دي.
د ښاغلي خیبر په وینا، په مرکز او ولایاتو کې د دغه وزارت هیڅ یو چارواکی زغروال ګاډی او وسله نلري.
هغه زیاته کړې، چې د امر بالمعروف وزارت محتسبین د نورو وزارتونو له کارکوونکو هیڅ ډول لوړوالی نه‌لري او په وړیا ډول په پوځي مرکزونو کې د دوی د وړیا درملنې راپورونه هم بې بنسټه دي.