چین وايي په افغانستان کې د سیمې د امنیت لپاره ګواښوونکې ترهګرې ډلې فعالې دي

د اوکرایین په ختیځ کې چاسیو یار په دونیتسک اوبلاست کې د روسیې د برید یو له مرکزي نقطو څخه و.

دغه ښارګوټی چې له کرماتورک څخه ۲۵ کیلومتره لرې موقعیت لري، د ۲۰۲۴ کال په جولای کې له ختیځ کانال سیمې څخه د اوکرایني ځواکونو له وتلو وروسته یو څه برخه د روسیې تر کنټرول لاندې ده.

زاپوروزیتس په ملي ټلویزیون کې وویل: «اوس د چاسیو یار په لاره کې د (روسي ځواکونو) د راټولېدو او تمرکز دوره ده او په ښار کې د نورو بریدونو لپاره بیا تنظیم شوي دي.»

ویاند زیاته کړه، چې په تېره اونۍ کې روسي ځواکونو د زغره لرونکو موټرو له کارولو ډډه کړې او د لوژیستیکي ملاتړ لپاره په کواډ موټرسایکلونو او بګیو تکیه کوي.

د جنورۍ په ۲۹ مسکو ټایمز د پنځو اوکرایني او اروپايي پوځي او حکومتي سرچینو په حواله راپور ورکړ، چې چاسیو یار د روسیې ځواکونو ته تسلیم شوی دی.

خو نه اوکراین او نه هم روسیې په رسمي توګه دا ادعا تایید کړې ده.

د اوکراین د پوځي چارواکو، شنونکو او ان د روسیې د پوځي بلاګرانو نظرونه په ډاګه کوي، چې په ښار کې سخته جګړه روانه ده.

د چاسیو یار جګړه له میاشتو راهیسې روانه ده، چې د اوکراین ځواکونو له سړکه تر کوڅې د سختې جګړې له لارې د روسیې پرمختګ ورو کړی.

د روسیې د فشار سره - سره، د اوکراین مدافعین مقاومت کوي، ترڅو د چټک پرمختګ مخه ونیسي.

تر اوسه ددغه کډوالو په اړه رسنیو ته مالومات نه دي ورکړل شوي، چې کومو هېوادنو پورې اړه لري.

له دې سره، داسې راپورنه هم شته چې برېتانیا ته ډېر شمېر افغان کډوال هم تللي دي، چې یو شمېر یې په غیر قانوني یا تور کار کولو بوخت دي.

چارواکو ویلي، چې د تېر کال په پرتله د غیر قانوني کارکوونکو په شمېر کې اویا سلنه زیاتوالی لیدل کېږي.

د برېتانیا د کورنیو چارو وزیر یویټ کوپر وویل، چې د کډوالۍ مقرراتو ته باید درناوی وشي او پلي شي.

هغه یادونه وکړه: "له ډېرې مودې راهیسې، کار ګومارونکي توانېدلي چې غیرقانوني کډوال ونیسي او ګټه ترې پورته کړي او ډېر شمیر خلک د دې توان لري، چې راشي او په غیر قانوني توګه کار وکړي پرته له دې چې هېڅ پلي کونکی اقدام ونه کړي."

د کورنیو چارو وزارت په وینا، په ۲۰۲۴ کال کې د انګلیس چینل له لارې انګلستان ته د رسېدلو کډوالو شمېر د تېر کال په پرتله ۲۵ سلنه زیات شوی.

د انګلیس کانال له لارې په ۲۰۲۴ کال کې په ټولییز ډول ۳۶۸۱۶ کسانو په کوچنیو بېړیو کې خطرناک سفر کړی، خو په ۲۰۲۳ کې بیا ۲۹۴۳۷ کسان له دغه لارې انګلستان ته داخل شوي دي.

د تېرې سې شنبې په ورځ ټرمپ د اسراییل له لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو سره په سپینې ماڼۍ کې په یوه ګډ خبري کنفرانس کې وویل، چې متحده ایالات به د غزې تړانګه تر لاسه کړي او په دې سیمه کې به مېشت فلسطینیان په نورو هېوادونو کې مېشت کړي، ترڅو غزه د منځنۍ ختیځ په ترټولو ښایسته سیاحتي سیمه بدله کړي.

د طالبانو د بهرنيو چارو وزارت په اعلامیه کې راغلي:« د اسراييلي اشغالګر رژيم د مشر بنيامين نتنياهو له لوري د خپلواك فلسطيني دولت له جوړېدو انكار او پر دې ټينګار چې فلسطينيان دې د سعودي عربستان پر قلمرو خپل دولت جوړ كړي، په كلكو ټكو غندي او دا مسله ناشونې او له منل شویو حقيقتونو سره جوت ټكر او د سعودي عربستان د حاكميت نقض بولي».

‏په دغه اعلامیه کې د نتنیاهو څرګندونې د نړۍ منل شویو نورمونو ته سپکاوی او د فلسطینیانو له مشروع حق څخه ښکاره سرغړونه بلل شوې ده.

‏د طالبانو د بهرینو چارو وزارت په دغه اعلامیه کې زیاته شوې: «فلسطین د فلسطینیانو خاوره ده او تر هغې چې اشغال دوام کوي او د فلسطیني ولس حقونه نقض کېږي، غزه او سیمه به ناارامه وي او دا وضعیت د هېچا په ګټه نه دی.»

د غزې تړانګې په تړاو د متحده ایالاتو ولسمشر ټرمپ تمه لري، چې په دغه پلان کې د عربي هېوادنو همکاري تر لاسه کړي، خو له وړاندې عربي هېوادونو دغه پلان رد کړی دی.

همدا ډول د متحده ایالاتو او اسراییل لوېدیځو همغږو هېوادونو هم له دې کار سره مخالفت ښودلی دی.

د پاکستان پوځ د تېر ۲۰۲۴ کال د اګسټ په ۱۲مه خبر ورکړی و، چې د پخواني لومړي وزیر عمران خان د واکمنۍ پر مهال د دغه هېواد د استخباراتي ادارې (ای اېس ای) مشر متقاعد جنرال فیض حمید یې له واک څخه د ناوړه کټې اخیستنې له امله نیولی دی.

د طالب لیکس له لوري په افشا شویو اسنادو کې یو هم د طالبانو د اسلام اباد سفارت او د دې ډلې د بهرنیو چارو وزارت اړوند معلوماتي مکتوبونه دي.

په دغو مکتوبونو کې په پاکستان کې د طالبانو سفیر کابل په یاد هېواد کې له هر ډول سیاسي بدلون او وضعیت څخه په جریان کې ساتلی.

په یوه مکتوب کې د طالبانو سفیر سردار احمد شکېب د بهرنیو چارو وزارت ته لیکلي، چې په پاکستان کې د څارګرې شبکې ای اېس ای پخواني مشر فیض حمید نیول کېدل سیاسي انګیزه لري او دا قضیه هېڅ ډول جرم پورې تړلې نه ښکاري.

په مکتوب کې لیکل شوي : «ښايي د فیض حمید نیول کېدل د پخواني لومړي وزیر عمران خان سره د هغه د نږدې اړیکو او خواخوږۍ له کبله وي.»

په یاد مکتوب کې همداراز ویل شوي، چې پاکستان په دغه هېواد کې د انټرنیټ پر کارولو، وټس اپ او یو شمېر نورو خواله رسنیو محدودیتونه وضع کړي، چې ښايي لامل یې د پاکستان تحریک انصاف ګوند له لوري د پراخو لاریونونو یا تبلیغاتو مخنیوی وي.

د پاکستان د پوځ رسنیزې څانګې په خبرپاڼه کې ویل شوي وو چې د پوځي محکمې له مخې فیض حمید د پوځ له لورې توقیف شوی دی.

خبرپاڼې زیاته کړې، چې هغه له تقاعد کېدو راهیسې د پاکستان د اردو له قانون څخه "ګڼې سرغړونې" کړي دي.

یاده دې وي، چې د پاکستان د استخباراتي ادارې (ای اېس ای) مشر فیض حمید په افغانستان کې د طالبانو بیا واک ترلاسه کولو سره هم مهاله د کابل په سرینا هوټل کې د چایو له پیالې سره راڅرګند شو او ویې ویل چې، ''خواشیني کېږئ مه هر څه به سم شي''.

په کابل کې د طالبانو واک ته رسېدو سره یو ځای د فیض حمید دغه ډول راڅرګندېدل په کور دننه او بهر له سختو غبرګونونو سره مخ شول.

دغه روسي چارواکي زیاته کړه چې داعش خراسان نه یوازې په افغانستان کې بریدونه کوي، بلکې په اروپا کې یې هم د خپلو پلویانو له لارې حملې تنظیم کړې دي.

نړیوال ټیکاو او سولې ته د ترهګریزو ګواښونو په تړاو دې ناستې ته د ملګرو ملتونو د ترهګرۍ ضد دفتر مرستیال وویل چې داعش لا هم د منځنۍ اسیا له هېوادونو نوي جنګیالي جذبوي.

ورونکوف وویل، سره له دې چې ملګري ملتونه، نړیوال او سیمه‌ ییز شریکان د داعش فعالیتونو د مخنیوي هڅې کوي، دې ډلې لا هم خپلې کړنې روانې ساتلې دي.

په دې ناسته کې د سوریې وضعیت ته هم نغوته وشوه، چې د ورونکوف په وینا، د دغه هېواد حالت د داعش د بیا پیاوړتیا لامل کېدای شي. هغه وویل چې لا هم ۴۲،۵۰۰ کسان، چې د داعش غړي او د دوی خپلوان دي، د سوریې په کمپونو او زندانونو کې ساتل کېږي.

د رپوټ له مخې، له ۷۰۰ زیات عراقي وګړي، سلګونه سوریایان او ۸،۶۰۰ نور بهرني وګړي د سوریې په کمپونو کې بند پاتې دي.

ورونکوف وویل چې په عراق کې خپلو هېوادونو ته د داعش داسیرانو ستنولو بهیر ډېر ورو روان دی او یوازې ۷۶۰ کسان عراق بېرته منلي دي.

ورونکوف د ملګرو ملتونو د سرمنشي غوښتنه بیا تکرار کړه، چې هېوادونه دې د خپلو وګړو د بېرته منلو او ستنولو لپاره بشري اسانتیاوې برابرې کړي.

د ملګرو ملتونو دغه مرستیال خبرداری ورکړ چې داعش د نړۍ په نورو برخو، په ځانګړي ډول لویدیزه افریقا کې هم جدي فعالیتونه لري.

هغه وویل چې داعش په دې سیمه کې پوځي او ملکي اهداف، په ځانګړي ډول ښوونځي په نښه کړي، چې د ځینو بریدونو مرګ ژوبله ډېره درنده وه.

په دې ناسته کې د امریکا استازي وویل چې داعش په منځنۍ اسیا، په ځانګړي ډول داعش خراسان د نړۍ د امنیت لپاره یو جدي ګواښ ګرځېدلی.هغه وویل، « « موږ د ترهګریزو بریدونو د طرح او اجرا کولو او دغه راز په ځانګړې توګه په افغانستان او پاکستان کې د خلکو د ګومارنې په تړاو دداعش له وړتیا اندېښمن یو».