پاکستاني رسنۍ راپور ورکړی، چې د خیبر پښتونخوا له بنو ولسوالۍ څخه د دوو تښتول شویو پولیسو جسدونه موندل شوي دي. د ډروم نیوز د راپور له مخې، د دغه دوو وژل شویو پولیسو جسدونه د بنو په ګربز بکاخېلو سیمه کې موندل شوي دي.
د بکاخېلو ځایي پولیسو د پېښې پخلی کړی او ویلي یې دي، چې پاکستاني طالبانو دغه دوه پولیس د بکاخېلو له منډیي څخه تر تښتولو وروسته په همدغه ورځ د ګربز بکاخېلو په یوه مېدان کې د ویډیو جوړولو پر مهال وژلي دي.
دا په داسې حال کې ده، چې تېره ورځ هم د شمالي وزیرستان په میرعلي سیمه کې پاکستاني طالبانو د پولیسو په یوه مرکز برید کړی و، چې پکې ۳ پولیس وژل شوي وو او ۹ نور بیا ټپیان وو.
تر دې دوه ورځې وړاندې هم سرچینو افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي و، چې د خیبر پښتونخوا د بنو ولسوالۍ په فتحخېلو سیمه کې د پولیسو پر یوې پوستې د وسلهوالو په برید کې دوه پولیس وژل شوي او درې نور ټپیان دي.
په ټي ټي پي پورې یوې تړلې یوې وسلهوالې ډلې د دغه برید مسوولیت منلی و.
پاکستاني چارواکي تل افغان طالبانو ته د پړې ګوته نیسي، چې ګوندې د ټيټيپي غړو ته یې په افغانستان کې خوندي پټنځایونه ورکړي او پر پاکستان بریدونه له هغه ځایه پلانېږي؛ خو افغان طالبان بیا تل دغه ادعاوې ردې کړې دي.
اکانومېسټ مجلې په یوه راپور کې لیکلي، چې افغان طالبانو د ټي ټي پي د بریدونو د مخنیوي په برخه کې د پاکستان پر پرله پسې غوښتنو سترګې پټې کړې دي. د راپور له مخې، طالبانو تل پاکستاني جنرالانو ته د لاس "منځنۍ ګوته" ورښودلې.
د امریکا د سولې انسټیټیوټ یوه څېړونکي ویلي، چې پاکستان د طالبانو په ملاتړ کې ناسمه محاسبه کړې وه.
د پاکستان د پوځ مشر جنرال عاصم منیر تېره میاشت وویل: "دوی زموږ خبره نه اوري." هغه زیاته کړه: "له طالبانو زموږ غوښتنه ساده ده، موږ یوازې له خپل ورور ګاونډي څخه غواړو چې د پولې له هاخوا پاکستان ته د ترهګرۍ د خپرېدو مخه ونیسي."
له دې سره، طالبانو دغه غوښتنې له پامه غورځولي دي.
د تېر ډسمبر په میاشت کې د تحریک طالبان پاکستان له خوا پر ډېورنډ فرضي کرښې برید کې ۱۶ پاکستاني پوځیان ووژل شول.
د دغه برید په غبرګون کې د پاکستان پوځ په افغانستان کې د دغې ډلې پر پناه ځایونو هوایي بریدونه وکړل.
په ځواب کې طالبانو د پاکستان تحریک طالبان خپل "مېلمانه" وبلل او د غچ اخیستو ژمنه یې وکړه.
د پاکستان له برید سمدستي وروسته طالبانو د دغه هېواد پر سرحدي ځواکونو برید وکړ.
برېتانوي اونيزې اکانومېسټ ليکلي، چې پر دغه کړکېچن متحد د پاکستان غوسه د پوهېدو وړ ده.
د پاکستان د سولې د مطالعاتو د انسټیټیوټ د راپور له مخې، په ۲۰۲۴ کال کې په دغه هېواد کې شاوخوا ۵۲۱ ترهګریز بریدونه شوي، چې د تېر کال په پرتله ۷۰ سلنه زیاتوالی ښيي.
په دغو بریدونو کې لږ تر لږه دوه زره کسان وژل شوي او ټپیان شوي دي.
د دغه راپور له مخې، د وسله والو تاوتریخوالی چې له ۲۰۱۴ کال راهیسې په پاکستان کې کم شوی وو، په ۲۰۲۱ کال کې له افغانستانه د امریکايي ځواکونو له وتلو وروسته د هر کال په تېرېدو په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ پر مهال زیات شوی دی.
تحریک طالبان پاکستان د اکثرو دغو حملو مسولیت منلې ده.
پاکستاني چارواکي اټکل کوي، چې د تحریک طالبان پاکستان شاوخوا لس زره جنګیالي د دواړو هېوادونو ترمنځ د ډېورنډ فرضي کرښې ته نږدې سیمو کې فعال دي.
دغې ډلې تر ډېره پر پاکستاني امنیتي ځواکونو خپل بریدونه ډېر کړي دي.
د امریکا د سولې انسټیټیوټ انډریو وایلډر دې مجلې ته وايي: "پاکستان په دې اړه غلط فکر کاوه چې طالبان به واک ته له راتلو وروسته د باور وړ متحد وي."
اکانومېسټ زیاته کړې، چې د افغان طالبانو له بېلابېلو ډلو سره د پاکستان غیر مساوي اړیکو هم دغه ستونزه زیاته کړې ده.
د پاکستان پوځ د افغانستان په ختیځ کې د حقاني شبکې ته نږدې دی، خو تحریک طالبان پاکستان د طالبانو مشر هبت الله اخوندزاده ته وفادار دی.
دا په داسې حال کې ده، چې اخوندزاده او پاکستاني جنرالانو تر منځ اړیکې سړې شوي.
پر طالبانو د فشار راوړلو لپاره، پاکستان د کډوالو د اېستلو او د ترانزیت د محدودولو په څېر مسایل کارولي دي.
اکانومیسټ لیکي، چې د ۲۰۲۳ کال له سپټمبر راهیسې له پاکستانه شاوخوا ۸۱۵ زره افغانان شړل شوي دي.
ملګري ملتونه اټکل کوي، چې اوس هم شاوخوا درې میلیونه افغانان په پاکستان کې مېشت دي.
د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګري هم د پام وړ کمه شوې ده، خو افغان طالبانو په خپل دریځ کې کوم بدلون نه دی ښودلی او پوهېږي چې د پاکستان فشارونه محدودیتونه لري.
دا په داسې حال کې ده، چې تېره میاشت طالبانو په کابل کې د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي کوربه و.
د طالبانو او تهران ترمنځ سوداګریزې او سیاسي اړیکې زیاتې شوي دي.
دغه راز په دوبۍ کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر او د هند د بهرنیو چارو د مرستیال تر منځ له وروستۍ ناستې وروسته د پاکستان اندېښنې نورې هم زیاتې شوې.
د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ملي امنیت سلاکار مایک والټز وايي، طالبان د ملګرو ملتونو په قراردادونو کې شامل دي او په دې حالت کې د امریکا خلک نه غواړي چې د دوی پیسې له همدې لارې ووېشل شي.
هغه د یکشنبې په ورځ له اېن بي سي نیوز سره په مرکه کې وویل، طالبان پرېکړه کوي چې څوک به ګټونکي وي او څوک به د دې قراردادونو بایلونکي وي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په دې وروستیو کې له افغانستان سره بشري مرستې ځنډولي دي.
د ټرمپ ټیم او په کانګرس کې جمهوري غوښتونکو استازو ویلي دي، چې طالبانو په تېرو درېیو کلونو کې له نړۍوالو مرستو کار اخیستی دی.
د بایډن د ادارې د بهرنیو چارو وزیر اعتراف کړی و، چې طالبانو شاید د امریکا له ټولو ۳ میلیاردو ډالرو څخه ۱۰ میلیونه ډالر په بېلابېلو لارو ترلاسه کړي وي.
والټز تایید کړه، چې افغانستان په تېرو درېیو کلونو کې له درې میلیارد ډالرو ډېرې بشري مرستې ترلاسه کړي او د ملګرو ملتونو پر دې مرستو یې نیوکه وکړه.
هغه وویل، قراردادي شرکتونه د ملګرو ملتونو له خوا د امریکا د مرستو په وېش کې مهم رول لري او طالبان هم د قراردادي شرکتونو په پرېکړو کې اغېزمن رول لوبوي.
د ټرمپ د ملي امنیت سلاکار ویلي: "فکر نه کوم چې د امریکا خلک به د ملګرو ملتونو د یو لړ قراردادیانو له لارې طالبانو ته د درې میلیارد ډالرو څخه د زیاتې مرستې ملاتړ وکړي. هغه قراردادیان چې یوازې طالبانو ته اجازه ورکوي، چې پرېکړه وکړي چې چا ته انعام ورکول کېږي او څوک مجازات کېږي.»
والټز ټینګار وکړ، چې دا مسله په ډېرو سندونو او شواهدو سره مستند ده.
هغه اېن بي سي نیوز ته وویل: "موږ ډېر مستند شواهد لرو چې دا تاییدوي." موږ نور نه غواړو چې تحقیقاتو کمېسیونونه جوړ شي. "ولسمشر عملي اقدام غواړي او هغه کټ مټ همداسې کوي."
والټز د امریکا پر نړۍوالې پراختیايي ادارې چې اوس د دغه هېواد په بهرنیو چارو وزارت کې مدغم شوې، نیوکه وکړه او ویې ویل چې د امریکا له مالي مرستو څخه یې اغېزمنه ګټه نه ده اخیستې او دا مرستې د امریکا په ګټه نه دي.
والټز د خپلو خبرو په یوه بله برخه کې د طالبانو له زندانه د امریکايي بندیانو په ازادولو کې د دغه هېواد د نوي حکومت لاسته راوړنې یادې کړې.
هغه وویل، چې د بایډن اداره په دې برخه کې نه ده بریالۍ شوې.
د ډونالډ ټرمپ د لوړې له مراسمو یوه ورځ مخکې دوه امریکايي وګړي د طالبانو د یوه زنداني د خوشې کېدو په بدل کې خوشې شول.
راین کاربیټ او ویلیم مک انټي د طالبانو په زندان کې له اوږدې مودې بند پاتې کېدو وروسته بېرته امریکا ته راستانه شول.
نن د خېبر پښتونخوا په خېبر دروازه کې د پښتون قومي جرګې له لورې د پښتون ژغورنې غورځنګ (پي ټي اېم) د نیول شویو غړو د خلاصولو په موخه اعتراضیه غونډه کړې. د غونډې ګډونوالو ګواښ کړی که حکومت ددغه غورځنګ غړي راخلاص نه کړي نو په ټوله پښتونخوا کې به لاریونونه ترسره کړي.
نننۍ اعتراضیه غونډه د پښتون ژغورنې غورځنګ د نیولو شویو غړو علي وزیر، ملک نصیر، حاجي صمد خان، مصطفی پشتین او حقیار مسعود د خلاصولو په موخه جوړه شوې وه، چې د خېبر د ولسونو ترڅنګ پکې د بېلابېلو سیمو اوسېدونکو ګډون کړی وو.
د غونډې ګډونوالو د پاکستان په حکومت غږ وکړ، چې د پښتون قوم ټول نيول مشران دې ژر تر ژره خوشې کړي او که خوشې نه شي نو پراخ لاریونونه به وکړي.
د پي ټي اېم مخکښ غړي حنیف پشتین چې ددغه غونډې ګډنوال وو په خپل اېکس کې لیکلي: «موږ په ریاست غږ کوو چې د پښتنو د امن لپاره غږ پورته کوونکي مشران دې ژر تر ژره ازاد کړي،د دوی نیونه غېر قانوني عمل دی، دوی هزڅ جرم نه دی کړی یوازې د ریښتیا ویلو په جرم زنداني دي.»
په خېبر کې تېر ۲۰۲۴ کال د اکتوبر په ۱۱مه د پښتون قومي جرګې له ترسره کېدو ورسته د پښتون ژغورنې غورځنګ زیات شمېر غړي ونیول شول، چې په کې ددغه غورځنګ مخکښ غړي ملک نصیر، حاجي صمد خان، مصطفی پشتین او حقیار مسعود شامل دي.
د پي ټي اېم بل مخکښ غړی علي وزیر بیا له دغه جرګې وړاندې د پاکستان حکومت نیولی وو.
پښتون ژغورنې غورځنګ چې په ۲۰۱۸ کال کې یې بنسټ اېښودل شوی، له هغه راهیسې د ناامنۍ پرضد او د پښتنو د مدني او انساني حقونو لپاره غونډې او لاریونونه کوي او وايي، چې ټولې هلې ځلې یې د پاکستان د قانون سره سمې دي.
پر تورخم تلونکي او راتلونکي یو شمېر مسافر وايي، چې د تورخم په فرضي کرښه د تېرېدو راتېرېدو پر مهال پاکستانیان د خلکو پر وړاندې ستونزې زېږوي او له مسافرو په غیر قانوني توګه پیسې اخلي.
سرچینې وایي، هغه پاکستاني مسوولین چې تورخم کې دندې ترسره کوي په لوی لاس د راتلونکو مسافرو ترمنځ بېروبار جوړوي: "تر څو په دې کې د ځان لپاره تور بازار جوړ کړي او له خلکو پیسې واخلي".
د سرچینې په خبره، په دې لار کې د ګنډو په نوم خلک ساتل شوي چې په دې سره قاچاقي مالونه تېروي او پیسې پرې ترلاسه کوي.
د افغانستان انټرنشنل خبریال رفعت الله اورکزی هم وایي، چې په تورخم کې د طالبانو او پاکستانیانو ترمنځ د رابطې په نوم د بې پاسپورټ او بې ویزې کسانو د اړولو پر سر د پیسو ګرم بازار روان دی: «په دې کې ځینې خلک د پاکستانیانو او ځینې د طالبانو کسان دي، چې د هرې ډلې د هرې ورځې سهم معلوم دی او پاتې نور په پیسو اړول کېږي، د یو تن د اړولو بیه له یو لک افغانیو څخه تر دوه لکه افغانیو پورې دی.»
ازاد خبریال سمیع یوسفزي بیا خپل اېکس کې لیکلي: «دا حقیقت دی ، د ویزو لرونکي افغانان توهین کېږې، رټل کېږې او پیسو ورکولو ته مجبورېږې . ددې په نوم چې ویزه دې سیستم کې نه شته، ټاپه دې نه شته او ان ورته ویل کېږي، چې پاسپورټ دې جعلي دی او بیا ورنه د “ چای پاڼي “ په نوم زرګونه کلدارې یا افغانۍ اخیستل کېږې» .
د تورخم ترڅنګ په سپین بولدک او همدا ډول اسلام اباد هوایي ډګر کې هم له افغان مسافرو د پاکستانيانو له لورې د غیر قانوني پیسو اخیستل کېدو خبرونه ترلاسه شوي دي.
یو افغان مسافر چې نه غواړي نوم یې په ډاګه شي او تازه د هوا له لارې اسلام اباد ته تللی افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل: «په اسلام اباد هوایي میدان کې پولیسو راته وویل، چې ستا ویزه جعلي ده، انتظار وکه، د ټولو خلکو کارونه یې خلاص کړل خو زه یې منتظر کړی وم، څو ځلې ورغلم او ورته مې وویل چې دا وېزه ستاسو سفارت راکړې تاسو یې کتلی شئ، ویل انتظار وکړه، اخیر مجبور شوم چې په پاسپورټ کې ورته ۵۰۰۰ کالدارې کېږدم، بیا یې اجازه راکړه.»
د تورخم دروازه چې پاکستان ته د تګ راتګ لپاره تر ټولو ډېره ګڼه ګوڼه لري، وخت نا وخته په کې مسافر د ستونزو او بډو اخیستو په اړه شکایتونه کوي.
د چارواکو د معلوماتو له مخې، په فرضي کرښه له دغې دروازې هره ورځ نږدې لس زره مسافر تګ راتګ کوي.
د نړۍ مشهور میلیاردر او د ټیکنالوژۍ متشبث ایلان ماسک د امریکا غږ او ازادې اروپا- ازادۍ راډیو د بندېدو غوښتنه کړې ده. ماسک ادعا کړې چې دغه ادارې بې ګټې دي او د امریکا د مالیه ورکوونکو پیسې ضایع کوي.
ماسک پر خپل ټولنیز پلیټفارم لیکلي، چې «هو، دا [ امریکا غږ او ازادې اروپا- ازادۍ راډیو] باید وتړل شي.»
هغه ددې راډیوګانو د بندولو درې دلایل وړاندې کړي او وايي، که له بیوروکراسي تېر شي، اروپا اوس ازاده ده او دا راډیوګانې نورې څوک نه اوري.
هغه زیاته کړې، « دا یوازې افراطي کیڼ اړخي لیوني دي، چې له ځان سره خبرې کوي، په داسې حال کې چې د امریکا د مالیه ورکوونکو یو میلیارد ډالر هر کال سوځوي».
د ماسک وروستیو څرګندونو په امریکا کې پراخ بحثونه راپورته کړي دي.
ځینې خلک د دولتي بودجې په هکله د ماسک نیوکې تاییدوي، خو ځینې نور وايي چې هغه نړیوالې اړیکې ډېرې ساده ښيي.
له اروپا سره مرستې یو شمېر امریکايي سیاستوال غیر ضروري بولي، خو نور استدلال کوي چې دا مرستې د اتلانتیکي اړیکو د پیاوړتیا لپاره اړینې دي.