د ملګرو ملتونو امنیت شورا د کندوز خونړۍ پېښه وغندله

د طالبانو د مشر په دې فرمان کې راغلي، چې د ټولو وزارتونو اړوند کارکوونکي که د زده‌کړو، ظرفیت لوړونې او یا نورو سېمینارونو لپاره بهرنیو هېوادونو ته ځي؛ نو باید له خپل مشر (ملا هبت‌الله) اجازه واخلي.
په دغه فرمان کې ویل شوي، چې د چارو ادارې د دفتر له لارې باید له هغه سره د سفر د ترسراوي لپاره د غوره شوي کس جزییات شریک شي او د تګ یا نه تګ په تړاو به یې د طالبانو مشر پرېکړه کوي.
د طالبانو د امربالمعروف او شکایتونو اورېدلو وزارت خپلو اړوند ریاستونو ته د ملا هبت‌الله دغه فرمان استولی او پرې ټینګار یې کړی، چې د سفرونو تر کېدو دمخه باید له ملا هبت‌الله اجازه وغوښتل شي.

واک ته د طالبانو له رسیدو څه موده وروسته د طالبانو مشرتابه په افغانستان کې د نجونو د زده‌کړو او بیا د پوهنتون پر زده‌کړو بندیزونه ولګلول.

د دې تر څنګ یې روان لمریز کال د زده‌کړو په طبي موسسو کې د نجونو پر زده‌کړو هم بندیز ولګاوه چې ورسره تړلې د افغان نجونو یوازنۍ هیلې هم له منځه لاړې.

دغه وزارت د چهارشنبې په ورځ (د سلواغې ۲۴مه) په یوه بیان کې ویلي، چې افغاني زعفران د ایراني زعفرانو په پرتله څو چنده لوړ کیفیت لري.

یاد وزارت د افغانستان له خوا د ایراني زعفرانو قاچاق او صادرات رد کړي او په وینا یې، هېڅ دلیل نه شته چې افغاني زعفرانو کیفیت ته دې په نړۍوال بازار کې زیان ورسېږي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت په بیان کې راغلي: «له شک پرته چې د افغانستان صادر شوي زعفران په بشپړ ډول کورني محصولات دي.»

یاد وزارت ایراني چارواکو ته سپارښتنه کړې چې د «بې بنسټه ادعاوو پر ځای د خپلو محصولاتو کیفیت» لوړ او په نړۍوالو بازارونو کې ورته ځای پیاوړی کړي.

دا په داسې حال کې ده، چې د روانې اوونۍ د یک‌شنبې په ورځ د ایران زعفرانو د پراختیا صندوق مديره پلاوي محمد رضا اردیخاني په یوه خبري کنفرانس کې پر افغان سوداګرو تور پورې کړی و، چې ګواکې افغانان ایراني زعفران قاچاق او په خپل نوم بهرنیو هېوادونو ته صادروي.

د یاد ایراني چارواکي له دې څرګندونو دوه ورځې وروسته د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت په خپل بیان کې افغانستان په نړۍواله کچه د لوړ کیفیت‌لرونکو زعفرانو تولیدونکی هېواد بللی او زیاته کړې یې ده، چې افغاني زعفرانو په نړۍوالو بازارونو کې یو مهم ځای ترلاسه کړی دی.

د یادونې ده، چې د افغانستان زعفرانو د تېرو څو کلونو په ترڅ کې په نړۍوالو بازارونو کې د خپل ښه کیفیت له امله یو ښه مقام ترلاسه کړی او دا بوټی تر ډېرې کچې د هرات په غوریان، پښتون‌زرغون، انجیل او زنده‌جان ولسوالیو کې کرل کېږي.

دغه سفارت د چهارشنبې په ورځ (د سلواغې ۲۴مه) د خپلې اېکس‌پاڼې له لارې په یو بیان کې زیاته کړې، چې په کندوز کې پروني ترهګریز برید یو شمېر کسانو ته مرګ‌ژوبله اړولې ده.

نوموړي سفارت لیکلي: «مونږ د دغې پېښې له قربانیانو سره ژوره خواشیني څرګندوو او ټینګار کوو، چې دا ډول ترهګریز بریدونه دې ژر تر ژره پای ته ورسېږي.»

داعش وسله‌والې ډلې په کندوز ولایت کې د کابل بانک مخې ته د تېرې ورځې د ځانمرګي برید مسوولیت ومانه.

له دې پېښې وروسته په کندوز کې د طالبانو امنیه قومندانۍ ویاند ویلي و، چې په دغه برید کې لږ تر لږه پنځه نظامیان او ملکيان وژل شوي او اووه نور ټپيان دي، خو سیمه‌ییزو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته خبر ورکړی، چې په دغه برید کې لږ تر لږه ۱۸ کسان وژل شوي او ۱۴ نور ټپيان دي.

دا په داسې حال کې ده، چې طالبان تل په افغانستان کې د داعش حضور ردوي، خو دا وسله‌واله ډله وخت‌ناوخت د هېواد په بېلابېلو سیمو کې پر ملکیانو او طالب وسله‌والو د بریدونو پړه پر غاړه اخلي.

د یادونې ده، چې داعش ډلې د روان کال د لېندۍ په ۲۱مه د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزیر او د دغې ډلې د کورنیو چارو سرپرست وزیر سراج‌الدین حقاني تره، خلیل‌الرحمن حقاني هم د یاد وزارت په ودانۍ کې دننه د یوه ځانمرګي برید په ترڅ کې وواژه.

افغانستان انټرنشنل-پښتو ته په رسېدلو اسنادو کې لیدل کېږي چې د ننګرهار د اچین ولسوالۍ د «اش‌خېل عبدالخېل» ښوونځي د ترمیم لپاره د ننګرهار د طالبانو پوهنې ریاست او د «ابوزر عثماني عرب‌زاده د ساختماني چارو شرکت» ترمنځ یو قراداد لاسلیک شوی دی.

د دواړو خواوو د قراداد پر بنسټ، د ننګرهار د طالبانو د پوهنې ریاست او د «ابوزر عثماني عرب‌زاده د ساختماني چارو شرکت» ترمنځ د دوه مېلیونه او ۵۰۰ زرو، ۴ زره او ۳۰ (۲۵۰۴۰۳۰) افغانیو قرارداد لاسلیک شوی دی.

د سرچینو د معلوماتو پر بنسټ، د دغو پیسو ۱۴ سوه زره افغانۍ د اچین ولسوالۍ د «اش‌خېل عبدالخېل» ښوونځي د ودانۍ ټېکه‌دار ته ورکړل شوي او پاتې نورې چې ۱۱ سوه زره (۱۱ لکه) افغانۍ کېږي، د ننګرهار د طالبانو پوهنې په ریاست کې درېیو طالبانو په خپل منځ کې وېشلي دي.

د ننګرهار ولایت د طالبانو د پوهنې ریاست اداري مرستیال «سید محمد صادق هاشمي، د یاد ولایت لپاره د دغې ډلې د تدارکاتو مدیر جمال‌الدین او انجنیر مدیر مستقیم» هغه درې کسان دي چې دا پیسې يې په خپل منځ کې وېشلي دي.

همداراز د «ابوزر عثماني عرب‌زاده د ساختماني چارو شرکت» د قرارداد د لاسلیکوونکي نوم، حاجي خالد لیکل شوی دی.

د سرچینو په خبره، دا موضوع د ننګرهار لپاره د طالبانو د پوهنې ریاست له مشر شېخ محمدشریف حلیمي سره هم شریکه شوې، خو هغه یې په تړاو هېڅ ډول اقدام نه دی کړی.

په داسې حال کې چې طالبان تل په هېواد کې د فساد د له‌منځه وړلو ادعاوې کوي، تازه د روڼتیا نړۍوال سازمان په خپل یو راپور کې ویلي، چې افغانستان په ۲۰۲۴م کال کې د فساد پر وړاندې د مبارزې په درجه بندۍ کې ۱۶۵م ځای لري.

له دې سره، تېره اونۍ د هېکرانو یوې ډلې هم په یوه سایبري برید کې د طالبانو زرګونه سندونه افشا کړي، چې ډېری برخو کې یې د طالبانو د فساد او غلا اړوند موضوعګانې خپاره شوي دي.

بېنېټ د چهارشنبې په ورځ (د سلواغې ۲۴مه) د ماشوم سرتېري د مخنیوي له نړۍوالې ورځې سره سم په خپل اېکس‌ کې لیکلي، چې له زده‌کړې او معیشت خوندیتوب، له ماشومانو د خوندیتوب په معنا دی.

نوموړي زیاته کړې، چې پر زده‌کړو بندیز او د ماشومانو کار او اقتصادي ستونزې هغه عوامل دي چې ماشومان په وسله‌وال تاوتریخوالي کې را ایساروي.

دا په داسې حال کې ده، چې څه موده مخکې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ په یو راپور کې ویلي و، چې په نړۍ کې ۷.۲ میلیونه پناه‌غوښتونکي ماشومان له زده‌کړو بې‌برخې دي.

د یاد سازمان د راپور پر بنسټ، د ۱۴.۸ میلیونو پناه‌غوښتونکو ماشومانو نیمايي چې ښوونځي ته د تګ وړ دي، د بې‌وزلۍ، نښتو او اسانتیاوو د نشتوالي له وجې د زده‌کړو له دوام څخه محروم دي.

نوموړی دغه څرګندونې په داسې حال کې کوي، چې اوسمهال د افغانستان زرګونه ماشومان د افغانستان په ګډون د سیمې په هېوادونو کې د تاوتریخوالو، بنسټیزو امکاناتو د نشتون او د کډوالۍ له امله له زده کړو بې برخې دي.

له دې سره، د ماشومانو او وسله والو شخړو په برخه کې د ملګرو ملتونو ځانکړي دفتر په خپل یوه راپور کې ویلي و، چې واک ته د طالبانو تر رسېدو وروسته په افغانستان کې د ماشومانو په وړاندې د جدي سرغړونو ۴۵۱۹ پېښو تر څنګ د طالبانو په لیکو کې د ۲۵۷ تنه ماشومانو د ګومارلو راپور تایید شوی دی.

دغه راپور زیاتوي، چې ۳۲۴۸ تنه وژل شوي او معلول شوي، په ۲۱ تنو جنسي تېري شوي او ۳۳ تنه تښتول شوي دي.