د مقاومت جبهې او طالبانو ترمنځ نښته کې ۲ ملکيان ټپيان شوي او ۷ طالبانو ته مرګژوبله اوښتې

د طالبانو حکومت دوه احتمالي نوماندان ټاکلي چې په نوي ډیلي کې د افغانستان سفارت اداره کړي.

بلومبرګ وايي، نوی ډیلی به د طالبانو دغه استازی په رسمي ډول د دیپلومات په توګه ونه مني، خو یاد کس به په هند کې د افغانستان تر ټولو لوړ استازی وي.

چارواکو ویلي، طالبانو ته به اجازه ورنه کړل شي چې د سفارت پر ودانۍ، رسمي مراسمو، یا دیپلوماتیکو موټرو باندې خپل بیرغ وځړوي.

هندي چارواکي وايي، نجیب شاهین، چې شاوخوا ۳۰ کلن دی او دا مهال په دوحه کې د طالبانو په سفارت کې دیپلومات دی، د نوي ډیلي لپاره تر ټولو احتمالي نوماند دی.

فرسټ پوسټ د بلومبرګ په حواله وايي، شاهین له طالبانو سره نږدې لس کاله کار کړی او پلار یې په قطر کې د طالبانو د رژيم سفیر دی.

بل احتمالي نوماند شوکت احمدزی دی، چې د طالبانو د بهرنیو چارو په وزارت کې کار کوي.

چین د تېر کال په لړ کې لومړنی هېواد و چې د طالبانو یوه استازي ته یې رسمي دیپلوماتیک اسناد ورکړل.

د افغانستان ستراتیژیک موقعیت، چې مرکزي اسیا له جنوبي اسیا سره نښلوي، هم د هند او هم د چین لپاره مهم دی.

د طالبانو له واک ته رسېدو سره سره، چینایي شرکتونو د افغانستان په کانونو او زیربنایي پروژو کې پانګونه جاري ساتلې ده.

طالبان همداراز پلان لري چې د واخان دهلیز له لارې افغانستان له چین سره ونښلوي. دغه پروژه به چین ته مستقیم لاسرسی ورکړي، چې له مرکزي اسیا او منځني ختیز سره اقتصادي اړیکې پراخې کړي او په سیمه کې د چین اقتصادي نفوذ لا پسې پراخ شي.

له بلې خوا، هند په احتیاط له طالبانو سره خپلې اړیکې بیا رغوي.

ځايي سرچیني وايي، د طالبانو او پاکستاني پوځیانو تر منځ نښته درې ورځې وړاندې په ګوشته ولسوالۍ کې ډیورنډ کرښې ته څیرمه د طالبانو له لوري د یوه زغره وال ټانک لپاره د پوستې جوړولو پر سر شوې.

د سرچینو د معلوماتو له مخې، نن ماښام په ګوشته ولسوالۍ کې او سهار مهال په دوربابا ولسوالۍ کې د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ نښته شوې او په نښته کې د دواړو لوریو ترمنځ درندې او سپکې وسلې کارول شوې دي.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، چې نن سهار پاکستاني ځواکونو د دوربابا د څڅوبې پر سیمه راکټي بریدونه کړي او وروسته طالبانو هم د پاکستاني ځواکونو پر امنیتي پوستو برید کړی.

د پاکستاني ځواکونو له لوري تر راکټي بریدونو وروسته طالبانو د ملکي وګړو د احتمالي مرګ ژوبلي د مخنیوي په موخه د سیمې خلکو ته د خپلو کورونو د پریښودو امر کړی او له څڅوبې سیمې څخه ملکي وګړي وتلي دي.

سیمه ییزې سرچینې وايي، دمګړۍ د دوربابا په څڅوبې سیمه کې جګړه نشته خو په ګوشته ولسوالۍ کې لا هم د دواړو لوریو ترمنځ د ډزو غږونه اوریدل کیږي.

یوه امنیتي سرچینه وايي، چې د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ نښتو کې په ګوشته ولسوالۍ کې یو طالب وسله وال هم وژل شوی دی.

تر اوسه طالبانو او پاکستان په دوربابا او ګوشته کې پر ډیورنډ کرښه د نښتو په اړه په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

د طالبانو د عدليې وزارت ویاند برکت الله رسولي وايي، چې عبدالحکیم شرعي د هبت الله په اجازه دوبۍ ته د تداوۍ لپاره تللي.

د طالبانو ویاند د هغه خپور شوی غږیز فایل نه دی رد کړی.

نوموړي پر خپله اېکس پاڼه ليکلي چې تر درملنې وروسته به نوموړی بېرته وزارت ته راستون شي.

افغانستان انټرنشنل د طالبانو د عدلیې وزیر عبدالحکیم شرعي غږیز فایل ترلاسه کړی، چې نوموړی پکې وايي، د مداخلو له امله یې څو ځله له دندې استعفا کړې ده.

دا غږ د چارشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته په واک کې ورکړل شوی او په دغه غږ کې هغه وايي چې استعفا یې نه ده منل شوې.

د رپوټونو له مخې، د طالبانو د عدلیې وزیر دوبۍ ته تللی او په وروستیو اونیو کې په کابل کې خپل دفتر ته نه دی حاضر شوی.

هغه په دې اډیو کې د طالبانو د ادارې مامورانو ته د غلو خطاب کړی او وايي، چې دوی له نورو سره په غلا او فساد کې شریک دي.

خو د طالبانو د عدليې وزارت ویاند وایي، چې عبدالحکیم شرعي د دوی د «نظام د حاکميت لپاره» د مشرتابه اطاعت یو مهم اصل ګڼي.

نوموړی د عدلیې وزیر استعفا داسې مهال ردوي، چې له دې وړاندې د طالبانو عمومي ویاند ذبیح الله مجاهد هم له رسنیو سره په خبرو کې ویلي و، چې د دې ډلې د کورنيو چارو وزير سراج حقاني له بهرني سفر وروسته افغانستان ته ستون شوی خو وروسته څرګنده شوه، چې هغه لا هم په بهر کې دی.

د افغان خبریالانو د ملاتړ سازمان وایي، چې دوه ورځې وړاندې پاکستاني پولیسو په اسلام اباد کې یو افغان خبریال، چې نوم یې د امنیتي دلایلو له امله نه دی افشا شوی، نیولی و او تېره شپه یې یوه بله افغان خبریاله ذکیه کاویان نیولې ده.

یاد سازمان دا پېښې د افغان خبریالانو پر وړاندې «د پاکستاني چارواکو د غیر انساني چلند څرګندونه» بولي او زیاتوي چې واقعي حالت تر دې هم خراب دی.

د افغان خبریالانو د ملاتړ سازمان د پاکستان له حکومت نه غواړي له افغان خبریالانو سره، چې د بیلابیلو ګواښونو له امله د خپل هیواد پرېښودو ته اړ شوي، د بشري حقونو او انساني معیارونو له مخې چلند وکړي.

سازمان ټینګار کړی چې د خبریالانو نیول او ځورول نه یوازې د بیان له ازادۍ سرغړونه ده، بلکې د دوی بنسټیزو مسلکي، ټولنیزو او بشري حقوقو ته هم زیان رسوي.

دغه سازمان له نړیوالې ټولنې او د بشري حقونو او خبریالانو د ملاتړ له بنسټونو څخه غوښتنه کړې چې په پاکستان کې د افغان خبریالانو د روان ناوړه وضعیت لپاره خپل غږ پورته او مسوولیتونه ادا کړي.

د طالبانو مخالفانو چې پرله پسي دوه ورځې په ویانا کې غوڼده وکړه، نن د یوې اعلامیې په خپرولو سره اعلان وکړ، چې د افغانستان د راتلونکي لپاره یې مهم سندونه تصویب کړي دي.

دوی په دغو سندونو کې د ډیموکراتیک نظام، نړیوالو اړیکو، بشري حقونو او اقتصادي چوکاټ لپاره تګلاره بیان کړې ده.

د ویانا غونډې د ګډونوالو په اعلامیه کې ویل شوي، چې په دې غونډه کې د هغې پروسې او جوړښت لپاره د یوې تګلارې پر بشپړولو او تصویبولو تمرکز شوی، چې په افغانستان کې د ډیموکراسۍ او قانون واکمنۍ ترلاسه کولو لپاره د افغانستان راتلونکی په ګوته کوي.

۱۹ کسیزه ملي کمیسیون جوړول

د ویانا غونډې ګډونوالو په خپره کړې اعلامیه کې لیکلي ، « د ویانا پنځمې غونډې پریکړه کړې چې د ویانا غونډی د تګلارې پراساس له ۱۹ کسانو یو ملي کمیسیون جوړ شي».

په اعلامیه کې د یاد کمیسیون جوړیدو په اړه ویل شوي، چې د دغه کمیسیون اساسي دندې به د وروستیو مسودو او ګډ لید، له بحران څخه د وتلو لپاره د پلان او د پخوانیو اعلامیو او د کاري ډلو د کار ي پایلو پر بنسټ د بشپړو سیاسي جوړښتونو چمتو کول وي.

د افغانستان د راتلونکي لپاره د ویانا غونډي په بل سند کې د خلکو په خوښه نظام او د بشري حقونو ژمنتوب ته په اشاره د افغانستان پر جغرافیا، ملي حاکمیت، بشري حقونو او ملي یوالي باور باندې تیینګار شوی.

په اعلامیه کې د اسلامي ارزښتونو او د قانون د واکمنۍ پر بنسټ د یوه مشروع او ډیموکراتیک نظام پر جوړښت ټینګار شوی، چې د وګړو اساسي حقونه او ازادي پکې تضمین وي.

دوی وايي، ټول هغه اړخونه چې پر ازادۍ او ټولنیز حاکمیت باور لري د یو ډیموکراتیک او عادلانه افغانستان لپاره دې سره راټول شي.

د افغانستان د راتلونکي لپاره د ویانا غونډې په تګلاره کې د نړیوالو اړیکو په برخه کې د ډيپلوماټیکو اړیکو د پراختیا، د سیاسي او اقتصادي ملاتړ د راجلبولو لپاره د نړیوالې ټولې د ښکیلتیا په اړه هم یو سند وړاندې شوی.

همدارنګه په دې غونډه کې له افغانانو، ګاونډیو او د سیمې هېوادونو، نړیوالو بنسټونو او دیموکراسۍ پلوه هېوادونو څخه غوښتنه شوې چې د دغې ګلارې ملاتړ وکړي.

په اعلامیه کې له بشري حقونو د طالبنو د دوامداره سرغړونې په اړه هم جدي اندیښې ښودل شوې.

د طالبانو د مخالفانو په اعلامیه کې ویل شوي، چې له شاوخوا درې نیمو کلونو راهیسې د طالبانو له لوري د افغان ښځو او نجونو پر وړاندې د جنسیتي توپیري پالیسیو پلي کول، په زوره له خپلو مېنو څخه د خلکو بارول، نسل وژنه، له اساسي قانون څخه انکار کول، د جنګي جرمونو دوام، په افغانستان کې د نړیوالو ترهګرو ډلو لپاره زمینه برابرول، د افغانستان د پخوانیو نظامیانو نیونه، ربړونه او په سیستماتیک ډول وژنې، د نشه یي توکو تولید او قاچاق زیاتوالی او د جرمونو زیاتوالی چې دسیمې امنیت ته ګواښ دی، دوام لري.

دوی له سیمه ییزو قدرتونو او نړیوالې ټولنې غوښتنه کړې، چې د افغانستان په اړه خپل چلند بدل کړي او د افغانستان د کړکېچ د حل لپاره ګډ او سملاسي اقدام وکړي.

په اعلامیه کې ویل شوي، چې د طالبانو پر وړاندې د افغانانو مبارزه دې په نړیواله توګه په رسمیت و پيژندل شي.