طالبان هند ته د سفیر په کچه جګپوړی استازی استوي

تمه ده هند په راتلونکو اونیو کې د طالبانو یو جګپوړی استازی ومني، چې دا به له دې ډلې سره د اړیکو په پیاوړتیا او په سیمه کې د چین د نفوذ مخنیوي لپاره د نوي ډیلي وروستی ګام وي.

تمه ده هند په راتلونکو اونیو کې د طالبانو یو جګپوړی استازی ومني، چې دا به له دې ډلې سره د اړیکو په پیاوړتیا او په سیمه کې د چین د نفوذ مخنیوي لپاره د نوي ډیلي وروستی ګام وي.
د طالبانو حکومت دوه احتمالي نوماندان ټاکلي چې په نوي ډیلي کې د افغانستان سفارت اداره کړي.
بلومبرګ وايي، نوی ډیلی به د طالبانو دغه استازی په رسمي ډول د دیپلومات په توګه ونه مني، خو یاد کس به په هند کې د افغانستان تر ټولو لوړ استازی وي.
چارواکو ویلي، طالبانو ته به اجازه ورنه کړل شي چې د سفارت پر ودانۍ، رسمي مراسمو، یا دیپلوماتیکو موټرو باندې خپل بیرغ وځړوي.
هندي چارواکي وايي، نجیب شاهین، چې شاوخوا ۳۰ کلن دی او دا مهال په دوحه کې د طالبانو په سفارت کې دیپلومات دی، د نوي ډیلي لپاره تر ټولو احتمالي نوماند دی.
فرسټ پوسټ د بلومبرګ په حواله وايي، شاهین له طالبانو سره نږدې لس کاله کار کړی او پلار یې په قطر کې د طالبانو د رژيم سفیر دی.
بل احتمالي نوماند شوکت احمدزی دی، چې د طالبانو د بهرنیو چارو په وزارت کې کار کوي.
چین د تېر کال په لړ کې لومړنی هېواد و چې د طالبانو یوه استازي ته یې رسمي دیپلوماتیک اسناد ورکړل.
د افغانستان ستراتیژیک موقعیت، چې مرکزي اسیا له جنوبي اسیا سره نښلوي، هم د هند او هم د چین لپاره مهم دی.
د طالبانو له واک ته رسېدو سره سره، چینایي شرکتونو د افغانستان په کانونو او زیربنایي پروژو کې پانګونه جاري ساتلې ده.
طالبان همداراز پلان لري چې د واخان دهلیز له لارې افغانستان له چین سره ونښلوي. دغه پروژه به چین ته مستقیم لاسرسی ورکړي، چې له مرکزي اسیا او منځني ختیز سره اقتصادي اړیکې پراخې کړي او په سیمه کې د چین اقتصادي نفوذ لا پسې پراخ شي.
له بلې خوا، هند په احتیاط له طالبانو سره خپلې اړیکې بیا رغوي.


ځايي سرچیینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، چې د دوربابا په څڅوبي سیمه باندې د پاکستاني ځواکونو له راکټي بریدونو وروسته طالبانو ملکي وګړو ته له خپلو کورونو د وتلو امر کړی دی.
ځايي سرچیني وايي، د طالبانو او پاکستاني پوځیانو تر منځ نښته درې ورځې وړاندې په ګوشته ولسوالۍ کې ډیورنډ کرښې ته څیرمه د طالبانو له لوري د یوه زغره وال ټانک لپاره د پوستې جوړولو پر سر شوې.
د سرچینو د معلوماتو له مخې، نن ماښام په ګوشته ولسوالۍ کې او سهار مهال په دوربابا ولسوالۍ کې د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ نښته شوې او په نښته کې د دواړو لوریو ترمنځ درندې او سپکې وسلې کارول شوې دي.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، چې نن سهار پاکستاني ځواکونو د دوربابا د څڅوبې پر سیمه راکټي بریدونه کړي او وروسته طالبانو هم د پاکستاني ځواکونو پر امنیتي پوستو برید کړی.
د پاکستاني ځواکونو له لوري تر راکټي بریدونو وروسته طالبانو د ملکي وګړو د احتمالي مرګ ژوبلي د مخنیوي په موخه د سیمې خلکو ته د خپلو کورونو د پریښودو امر کړی او له څڅوبې سیمې څخه ملکي وګړي وتلي دي.
سیمه ییزې سرچینې وايي، دمګړۍ د دوربابا په څڅوبې سیمه کې جګړه نشته خو په ګوشته ولسوالۍ کې لا هم د دواړو لوریو ترمنځ د ډزو غږونه اوریدل کیږي.
یوه امنیتي سرچینه وايي، چې د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ نښتو کې په ګوشته ولسوالۍ کې یو طالب وسله وال هم وژل شوی دی.
تر اوسه طالبانو او پاکستان په دوربابا او ګوشته کې پر ډیورنډ کرښه د نښتو په اړه په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

د طالبانو د عدليې وزارت ویاند د افغانستان انټرنشنل له رپوټ وروسته اعلان وکړ، چې ددغه وزارت وزیر عبدالحکیم شرعي د هبت الله په اجازه د درملنې لپاره دوبۍ ته تللی او ژر به خپلې دندې ته ستون شي. نوموړي د یاد طالب وزير د استعفا ورکولو خبرونه رد کړل.
د طالبانو د عدليې وزارت ویاند برکت الله رسولي وايي، چې عبدالحکیم شرعي د هبت الله په اجازه دوبۍ ته د تداوۍ لپاره تللي.
د طالبانو ویاند د هغه خپور شوی غږیز فایل نه دی رد کړی.
نوموړي پر خپله اېکس پاڼه ليکلي چې تر درملنې وروسته به نوموړی بېرته وزارت ته راستون شي.
افغانستان انټرنشنل د طالبانو د عدلیې وزیر عبدالحکیم شرعي غږیز فایل ترلاسه کړی، چې نوموړی پکې وايي، د مداخلو له امله یې څو ځله له دندې استعفا کړې ده.
دا غږ د چارشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته په واک کې ورکړل شوی او په دغه غږ کې هغه وايي چې استعفا یې نه ده منل شوې.
د رپوټونو له مخې، د طالبانو د عدلیې وزیر دوبۍ ته تللی او په وروستیو اونیو کې په کابل کې خپل دفتر ته نه دی حاضر شوی.
هغه په دې اډیو کې د طالبانو د ادارې مامورانو ته د غلو خطاب کړی او وايي، چې دوی له نورو سره په غلا او فساد کې شریک دي.
خو د طالبانو د عدليې وزارت ویاند وایي، چې عبدالحکیم شرعي د دوی د «نظام د حاکميت لپاره» د مشرتابه اطاعت یو مهم اصل ګڼي.
نوموړی د عدلیې وزیر استعفا داسې مهال ردوي، چې له دې وړاندې د طالبانو عمومي ویاند ذبیح الله مجاهد هم له رسنیو سره په خبرو کې ویلي و، چې د دې ډلې د کورنيو چارو وزير سراج حقاني له بهرني سفر وروسته افغانستان ته ستون شوی خو وروسته څرګنده شوه، چې هغه لا هم په بهر کې دی.

د افغان خبریالانو د ملاتړ سازمان (AJSO) په پاکستان کې د افغان خبریالانو پرناوړه شرایطو ژوره اندېښنه څرګنده کړې ده. یاد سازمان د پاکستاني پولیسو له خوا د افغان خبریالانو او د هغوی د کورنیو غړو نیول د کډوالو د سختو او ځوروونکو حالاتو نښه بولي.
د افغان خبریالانو د ملاتړ سازمان وایي، چې دوه ورځې وړاندې پاکستاني پولیسو په اسلام اباد کې یو افغان خبریال، چې نوم یې د امنیتي دلایلو له امله نه دی افشا شوی، نیولی و او تېره شپه یې یوه بله افغان خبریاله ذکیه کاویان نیولې ده.
یاد سازمان دا پېښې د افغان خبریالانو پر وړاندې «د پاکستاني چارواکو د غیر انساني چلند څرګندونه» بولي او زیاتوي چې واقعي حالت تر دې هم خراب دی.
د افغان خبریالانو د ملاتړ سازمان د پاکستان له حکومت نه غواړي له افغان خبریالانو سره، چې د بیلابیلو ګواښونو له امله د خپل هیواد پرېښودو ته اړ شوي، د بشري حقونو او انساني معیارونو له مخې چلند وکړي.
سازمان ټینګار کړی چې د خبریالانو نیول او ځورول نه یوازې د بیان له ازادۍ سرغړونه ده، بلکې د دوی بنسټیزو مسلکي، ټولنیزو او بشري حقوقو ته هم زیان رسوي.
دغه سازمان له نړیوالې ټولنې او د بشري حقونو او خبریالانو د ملاتړ له بنسټونو څخه غوښتنه کړې چې په پاکستان کې د افغان خبریالانو د روان ناوړه وضعیت لپاره خپل غږ پورته او مسوولیتونه ادا کړي.

د ویانا غونډې ګډونوالو د یو دوامداره او ډیموکراټیک افغانستان د راتلونکي لپاره تګلاره وړاندې کړې ده. د دې غونډې ګډونوال وايي، د افغانستان د راتلونکي لپاره یې د ډیموکراتیک نظام جوړښت، نړیوالو اړیکو، بشري حقونو او اقتصادي برخو په اړه ارزښتناک سندونه تصویب کړي.
د طالبانو مخالفانو چې پرله پسي دوه ورځې په ویانا کې غوڼده وکړه، نن د یوې اعلامیې په خپرولو سره اعلان وکړ، چې د افغانستان د راتلونکي لپاره یې مهم سندونه تصویب کړي دي.
دوی په دغو سندونو کې د ډیموکراتیک نظام، نړیوالو اړیکو، بشري حقونو او اقتصادي چوکاټ لپاره تګلاره بیان کړې ده.
د ویانا غونډې د ګډونوالو په اعلامیه کې ویل شوي، چې په دې غونډه کې د هغې پروسې او جوړښت لپاره د یوې تګلارې پر بشپړولو او تصویبولو تمرکز شوی، چې په افغانستان کې د ډیموکراسۍ او قانون واکمنۍ ترلاسه کولو لپاره د افغانستان راتلونکی په ګوته کوي.
۱۹ کسیزه ملي کمیسیون جوړول
د ویانا غونډې ګډونوالو په خپره کړې اعلامیه کې لیکلي ، « د ویانا پنځمې غونډې پریکړه کړې چې د ویانا غونډی د تګلارې پراساس له ۱۹ کسانو یو ملي کمیسیون جوړ شي».
په اعلامیه کې د یاد کمیسیون جوړیدو په اړه ویل شوي، چې د دغه کمیسیون اساسي دندې به د وروستیو مسودو او ګډ لید، له بحران څخه د وتلو لپاره د پلان او د پخوانیو اعلامیو او د کاري ډلو د کار ي پایلو پر بنسټ د بشپړو سیاسي جوړښتونو چمتو کول وي.
د افغانستان د راتلونکي لپاره د ویانا غونډي په بل سند کې د خلکو په خوښه نظام او د بشري حقونو ژمنتوب ته په اشاره د افغانستان پر جغرافیا، ملي حاکمیت، بشري حقونو او ملي یوالي باور باندې تیینګار شوی.
په اعلامیه کې د اسلامي ارزښتونو او د قانون د واکمنۍ پر بنسټ د یوه مشروع او ډیموکراتیک نظام پر جوړښت ټینګار شوی، چې د وګړو اساسي حقونه او ازادي پکې تضمین وي.
دوی وايي، ټول هغه اړخونه چې پر ازادۍ او ټولنیز حاکمیت باور لري د یو ډیموکراتیک او عادلانه افغانستان لپاره دې سره راټول شي.
د افغانستان د راتلونکي لپاره د ویانا غونډې په تګلاره کې د نړیوالو اړیکو په برخه کې د ډيپلوماټیکو اړیکو د پراختیا، د سیاسي او اقتصادي ملاتړ د راجلبولو لپاره د نړیوالې ټولې د ښکیلتیا په اړه هم یو سند وړاندې شوی.
همدارنګه په دې غونډه کې له افغانانو، ګاونډیو او د سیمې هېوادونو، نړیوالو بنسټونو او دیموکراسۍ پلوه هېوادونو څخه غوښتنه شوې چې د دغې ګلارې ملاتړ وکړي.
په اعلامیه کې له بشري حقونو د طالبنو د دوامداره سرغړونې په اړه هم جدي اندیښې ښودل شوې.
د طالبانو د مخالفانو په اعلامیه کې ویل شوي، چې له شاوخوا درې نیمو کلونو راهیسې د طالبانو له لوري د افغان ښځو او نجونو پر وړاندې د جنسیتي توپیري پالیسیو پلي کول، په زوره له خپلو مېنو څخه د خلکو بارول، نسل وژنه، له اساسي قانون څخه انکار کول، د جنګي جرمونو دوام، په افغانستان کې د نړیوالو ترهګرو ډلو لپاره زمینه برابرول، د افغانستان د پخوانیو نظامیانو نیونه، ربړونه او په سیستماتیک ډول وژنې، د نشه یي توکو تولید او قاچاق زیاتوالی او د جرمونو زیاتوالی چې دسیمې امنیت ته ګواښ دی، دوام لري.
دوی له سیمه ییزو قدرتونو او نړیوالې ټولنې غوښتنه کړې، چې د افغانستان په اړه خپل چلند بدل کړي او د افغانستان د کړکېچ د حل لپاره ګډ او سملاسي اقدام وکړي.
په اعلامیه کې ویل شوي، چې د طالبانو پر وړاندې د افغانانو مبارزه دې په نړیواله توګه په رسمیت و پيژندل شي.

افغانستان انټرنشنل د طالبانو د عدلیې وزیر عبدالحکیم شرعي غږیز فایل ترلاسه کړی، چې نوموړی پکې وايي، د مداخلو له امله له دندې استعفا کوي. دا غږ د چارشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته په واک کې ورکړل شوی. په دغه غږ کې هغه وايي چې استعفا یې نه ده منل شوې.
د رپوټونو له مخې، د طالبانو د عدلیې وزیر دوبۍ ته تللی او په وروستیو اونیو کې په کابل کې خپل دفتر ته نه دی حاضر شوی.
هغه په دې اډیو کې د طالبانو د ادارې مامورانو ته د غلو خطاب کړی او وايي، چې دوی له نورو سره په غلا او فساد کې شریک دي.
د طالبانو پر تخنیکي پلاویو تورونه
عبدالحکیم شرعي وايي، چې د ځمکو غصب کوونکو لپاره ددوسیو اچولو مکتوبونه صادر شوي او د زر اجرااتو غوښتنه شوې ده، خو دا ټولې خبرې له پامه غورځول شوې دي.
هغه زیاتوي، « د امیرالمومنین شفاهي حکم دی چې کوم ځای امارتي ملکیت تثبیت شوی وي او خلکو پرې کورونه جوړ وي، زر پکې اجراات وکړئ ، نو د هغې پر اساس مو درته لیکلي، چې خلکو ته استعلامونه ور کړئ، زر یې ځواب واخلئ ، دوسیه ورته واچوئ او که چیرې ځواب ته نه حاضریږي او دوسیه ورته نه شئ اچولی، هغه خلک پوه کړئ، چې کله خبره درباندې را ورسېده بیا حق نه لرئ چې شکایت وکړئ».
د طالبانو د عدلیې وزیر، چې د ځمکو د غصب د مخنیوي په برخه کې په جدیت مشهور دی، د ځمکو د تثبیت تخنیکي پلاوي په فساد کې ښکیل ګڼلي.
هغه وايي، « ددې ټولو خبرو نادیده نیولو نه دا معلومیږي چې ټول فساد په تاسې کې دی، تاسې تخنیکي هیئتونو کې فساد دی، تاسې کار نه کوئ، قوم پرستي او واسطه پرستي کوئ».
نوموړی په دغه غږیز فایل کې د یادو پلاویو ایمانداري او « جهاد» تر پوښتنې لاندې راولي او وايي، په منځ کې یې داسې کسان شته چې بډې اخلي او درغلي کوي.
نوموړی وايي، څو ځله یې استعفا کړې، خو استعفا یې نه منل کیږي: « په کراتو مراتو مې استعفا کړې، امیرالمومنین ته مې استعفا کړې، کابینې او رییس الوزرا ته مې استعفا کړې، زما استعفا خو نه مني، خو تاسې ته هم وایم چې یا مسوولیت ادا کړئ یا استعفا وکړئ او که مسوولیت هم نه ادا کوئ او استعفا هم نه کوئ، نو غله مو بولم، غله، خاینان او مفسدان یئ».
د طالبانو خپلمنځي اختلاف را برسېره کیږي
افغانستان انټرنشنل وړمه ورځ رپوټ ور کړی و، چې د طالبانو د مشر هبت الله اخوندزاده د یکه تازیو له امله ددې ډلې په منځ کې اختلاف راټوکېدلی.
ددې ډلې د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني، د رییس الوزراز اقتصادي مرستیال مولوي برادر او د بهرنیو چارو وزارت سیاسي معین عباس ستانکزی دمګړۍ په متحده عرب اماراتو او قطر کې اوسیږي.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو د کورنیو چارووزیر سراج الدین حقاني پر ښځو او نجونو د ملاهبت الله له بندیزونو ناراضه دی او پر امنیتي ځواکونو، ځانګړو قطعاتو، وسلو او نورو تجهیزاتو د هغه ولکه او کندهار ته انتقال د نوموړي د قدرت د انحصارولو او د نورو د منزوي کولو هڅې ګڼي.
د طالبانو ترمنځ د خپلمنځي اختلاف اټکلونه هله لا ډېر شول، چې ددې ډلې د رییس الوزارا د اقتصادي چارو مرستیال ملا برادر د درملنې په نامه قطر ته په شاوخوا یوه میاشتني سفر لاړ.
طالبانو په رسمي ډول ددې ډلې د وزیرانو استعفاوې نه دي تایید کړې، خو له دې وړاندې د طالبانو ویاند ویلي و، چې د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني بېرته کابل ته راستون شوی.
نړۍ د هبت الله بدیل لټوي
د افغانستان د ملي امنیت پخواني رییس رحمت الله نبیل افغانستان انټرنشنل ته وویل، نړۍ هڅې پیل کړې چې په افغانستان کې د ملاهبت الله بدیل پیدا کړي او دوی په بهر کې د طالبانو له ځینو مشرانو سره په خبرو بوخت دي.
رحمت الله نبیل وویل، « ځینې هېوادونه د طالبانو له مشرانو سره خپلې برنامې شریکوي او غواړي په افغانستان کې یو ځل بیا ګډوډي رامینځته نه شي ځکه چې دا د سیمې د امنیت او ثبات لپاره لوي خطر پېښوي».
د کورنیو چارو پخواني وزیر محمد عمر داودزي افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د طالبانو تر منځ بې باوري او اختلافات اوس د پټېدو وړ نه دي.
داودزی په دې باور دی چې له افغانستان څخه د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال عبدالغني برادر او د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني او د بهرنیو چارو وزارت سیاسي مرستیال عباس ستانکزي وتل له ملاهبت الله سره د دوی اختلافات ښيي.
داودزی وايي، په وروستیو کې د طالبانو په وزارتونو کې دننه چاودنو او د دوی د مشرانو هدف ګرځېدو ددې ډلې ترمنځ بې باوري ډېره کړې او د پېښو عاملان هم تر اوسه نه دي پیدا شوي.