د ایران د کورنیو چارو وزیر د دغه هېواد د رسنیو له مدیرانو سره په لیدنه کې ویلي چې د بهرنیو کډوالو په برخه کې ستونزې یوازې په بحث او پر یو بل د ملامتیا اچولو له لارې نهحل کېږي.
هغه وویل، چې په ایران کې د بهرنیو وګړو شمېر د دوی له وسې لوړ دی، چې ځینې کاري فرصتونه یې له منځه وړي دي.
یاد ایراني چارواکي دې ناستې ته ویلي، چې « لومړی ګام، د غیرقانوني اتباعو [افغانانو] ایستل دي، خو باید داسې اقدام ونه کړو چې د دوو ګاونډیانو [افغانستان او ایران] ترمنځ درز رامنځته شي».
د ایران د کورنیو چارو وزیر سکندر مومني په دې ناسته کې ټینګار کړی، چې په دې برخه کې ستونزې یوازې د یو بل په ملامتولو نه حل کېږي.
مؤمني وايي، «یوازې فزیکي دیوال جوړول مطلق حل نهدی، بلکې دا کار د تګ راتګ سرعت ورو کوي او کنټرول یې اسانه کوي، خو له بلې خوا باید د هغو کسانو لپاره لګښتونه لوړ شي چې د غیرقانوني اتباعو کارګر ځواک څخه استفاده کوي».
نوموړي ویلي، ددوی ټینګار دا دی چې والیان باید اجازه ورنهکړي چې ټولنیزې ستونزې امنیتي بڼه غوره کړي.
د طالبانو جګپوړي چارواکي ددې ډلې په منځ کې د اختلافاتو رامنځته کېدو له خبرونو وروسته، د څو پروژو په پرانېستغونډو کې حاضر شول، چې ددې ډلې د مشرتابه په منځ کې د درز خبرونو ته ځواب ووايي.
د طالبانو د ریاستالوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر اخوند، چې ددې ډلې د دفاع وزیر او نورو چارواکو یې ملتیا کوله، په کابل کې د سردار محمد داوود خان روغتون د لیدنې پرمهال څو پروژې ګټې اخستنې ته وسپارلې.
د سردار محمد داود خان کمپلکس روغتون کې د څلورو طبي څانګو د پرانيستې په دغو مراسمو کې د طالبانو د دفاع وزیر ملایعقوب وویل، چې پخوا په دغو روغتيايي مرکزونو کې «د افغانانو د وژلو پلانونه» جوړېدل، خو له دې وروسته به همدلته د افغان ناروغانو ژوند ژغورل کېږي.
د طالبانو دفاع وزارت وايي، دوی د سردار محمد داود خان کمپلکس روغتون کې د ناټو د پخوانۍ قوماندانۍ په ودانۍ کې څلور طبي مرکزونه پرانیستل.
په دغه روغتون کې د نظامیانو ترڅنګ د یو شمېر سختو ملکي ناروغانو درملنه هم کيږي.
ملامحمد یعقوب د سردار محمد داود کمپلکس روغتون کې د خبرو پر مهال ويلي، چې اوس مهال روغتيايي خدمات ښه شوي او په همدغه روغتون کې پیچلي روغتيایي عملیات تر سره کيږي.
هغه وايي هڅه کوي، چې په کور دننه د ناروغانو درملنه وشي.
د طالبانو جګپوړي چارواکي پر یوه ورځ داسې مهال د دوو پروژو په پرانېستغونډو کې ګډون کوي او د رسنیو پر وړاندې راڅرګندیږي، چې ددې ډلې د کورنیو چارو وزیر له یوې میاشتې ډېر وخت راهیسې په دوبۍ کې میشت دی او د بهرنیو چارو وزارت سیاسي مرستیال یې هم له کابل نه وتلی دی.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې ددې ډلې د عدلیې وزیر عبدالحکیم شرعي استعفا ور کړې، خو استعفا یې نه ده منل شوې او اوس په دوبۍ کې میشت دی.
طالبانو ویلي، چې عبدالحکیم شرعي ددرملنې لپاره دوبۍ ته تللی او بېرته به زر راستون شي.
پنځه ورځې وړاندې د ملګرو ملتونو امنیت شورا اعلان وکړ، چې عبدالغني برادر باندې یې د یوې میاشتې لپاره د سفر بندیز لرې کړی او نوموړی د درملنې لپاره قطر ته په سفر تللی دی. خو نوموړی چې تازه بېرته کابل ته راستون شوی وايي، «اطاعت به په هر حالت کې دوام کوي».
د طالبانو د رییس الوزرا اقتصادي مرستیال، چې د قطر له سفره ناڅاپي زر راستون شوی، په کابل کې یوې غونډې ته د لیکلي متن له مخې وویل، چې له امیر نه به «اطاعت په هر حالت کې دوام کوي».
تېره اونۍ د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادی معاونیت پر خپله اېکسپاڼه لیکلي و، چې عبدالغني برادر د قطر د بهرنیو چارو له وزیر سره کتلي.
قطر ته د ملا برادر تر سفر وروسته د ملګرو ملتونو امنیت شورا وویل، چې پر نوموړي یې د یوې میاشتې لپاره د سفر بندیز لرې کړی.
ملا برادر تر یوې اونۍ غیابت وروسته په کابل کې یوې غونډې ته په خبرو کې د طالبانو د مشرتابه ترمنځ اختلافات «د مغرضو رسنیو خبرونه» وبلل او ویې ویل، چې «اطاعت او احترام د اسلامي امارت یو ذاتي اصل دی چې په هر حالت کې به دوام کوي».
هغه د یوه سوداګریز ګروپ د پروژو په پراانېستغونډه کې وویل، « د اسلامي امارت ټول فکر یوازې د شریعت پر تطبیق، د هېواد پر ابادۍ او د ملت پر سوکالۍ متمرکز دی.»
ملا برادر د خپلې وینا پر مهال وویل، چې اقتصادي او سیاسي فشارونه د هېڅ لوري په ګټه نه دي او نړیوال دې ورسره مثبت تعامل وکړي.
په دې وروستیو کې د نجونو او ښځو پر زده کړو او کار د بندیزونو په اړه د طالبانو ترمنځ مخالفتونه را پیدا شوي او د دې ډلې د بهرنیو چارو وزارت سیاسي مرستیال شیرمحمد عباس ستانکزی لومړنۍ طالب چارواکی و، چې پر ملا هبت الله تر توندو نیوکو وروسته متحده عربي اماراتو ته وتښتید. د دې ډلې د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني هم له ډیرې مودې راهیسې له افغانستان نه بهر دی.
دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو د عدلیې وزیر عبدالحکیم شرعي هم په یوه غږیز فایل کې وايي، چې ملا هبت الله ته یې خپله استعفا وړاندې کړې، خو منلې یې نه ده.
د اروپايي اتحادیې استازولۍ دفتر د ټولنیز عدالت نړیوالې ورځې په مناسبت لیکلي چې دوی په پرېکنده ډول د ټولو افغانانو ترڅنګ د عدالت د تامین لپاره ولاړ دي. دې استازولۍ ټینګار کړی چې ټولنیزعدالت د بشري ټولنو د سولې او ثبات بنسټ دی.
د اتحادیې استازولۍ د پنجشنبې په ورځ « د کب دویمه» د ټولنیز عدالت نړیوالې ورځې په مناسبت لیکلي: « موږ په ځانګړي ډول په زده کړو او د کار په برخه کې د افغان ښځو د عادلانه او مساوي حقوقو د ملاتړ لپاره هڅه کوو».
اتحادیې له خلکو غوښتنه کړې چې افغانستان کې د ټولنیز عدالت د تحقق لپاره ګډه هڅه وکړي.
یادې استازولۍ د سلواغې پر پنځمه د زده کړې نړیوالې ورځې په مناسبت ویلي و چې باکیفیته او د جنسیت له تفکیک پرته زده کړې د افغانستان د هوساینې او خپلواکې لپاره اړینې دي.
اتحادیې ویلي و چې زده کړه د ټولو لپاره یو بنسټیز حق دی او دوی زده کړې ته په لاسرسي کې د افغانانو مرسته او ملاتړ کوي.
دغه دفتر وایي چې اروپايي اتحادیې له ټولو افغانانو سره پیوستون اعلان کړی او د افغانانو د اساسي حقونو ملاتړ کوي.
ملګرو ملتونو په ۱۹۹۵ کال کې د کوپنهاګن په غونډه کې د فبروري۲۰مه د ټولنیز عدالت نړیوالې ورځې په توګه وټاکله.
ملګري ملتونو دا ورځ د تبعیض، نابرابري او د ټولنیزو قشرونو د محرومولو پر وړاندې مبارزې لپاره ټاکلې ده.
په افغانستان کې د طالبانو د درې کلنې واکمنۍ په اوږدو کې ډیری ټولنیزې ډلې، په ځانګړې توګه ښځې او نجونې له بې عدالتیو او ځورونې سره مخ دي.
د نړۍ لوی مېلیاردر او د امریکا د ولسمشر سلاکار اېلان ماسک له ټرمپ سره یو ځای فاکس نیوز سره په یوې مرکه کې طالبانو ته د امریکا له لوري د ورکړل شويو نغدي کڅوړو په تړاو خبرې کړې دي.
ماسک چې ټرمپ یې هم څنګ ته ناست و فاکس نیوز ته په مرکه کې د پوښتنې په ډول وویل، چې ولې طالبانو ته دومرې ډېرې پیسې ورکړل شوې دي؟
هغه تر دې دمخه هم طالبانو ته د امریکا له لوري د نغدي کڅوړو لېږد د حیرانۍ وړ مسله بللې وه.
ډونالډ ټرمپ د ولسمشرۍ د هوکړې پر ورځ پر طالبانو د امریکا له لوري هره اونۍ کېدونکې نغدي کڅوړې ودرولې او په دې تړاو یې پخوانی ولسمشر جوبایډن په ناغېړۍ تورن کړ.
یو شمېر امریکایي بنسټونو هم طالبانو ته د نغدي کڅوړو پر لېږلو نیوکې کړې وې او اندېښنه یې ښوولې وه، چې د دغو پېسو یوه برخه طالبانو او د هغوی له لارې بیا د نورو ترهګرو لاسونو ته لوېدلې دي.
د پخواني جمهوري نظام لومړي مرستیال امرالله صالح هم طالبانو ته د امریکا د نغدي کڅوړو پر لېږد نیوکه کړې او ادعا یې کړې وه، چې د دغو مرستو له کبله د طالبانو بنسټونه پیاوړي شوي دي.
هغه هم اندېښنه ښوولې وه، چې د القاعده په ګډون د یو شمېر نورو ترهګرو لاسونو ته هم دغه پیسې ورغلې دي.
د امریکا له لوري د نغدي کڅوړو بندېدو په کابل کې د طالبانو پر اقتصاد هم سختې اغېزې کړې او دغه ډله یې سخته وارخطا کړې ده.
د دغو کڅوړو د بندښت له کبله د افغانۍ ارزښت هم ولوېد او د چارو کاروپوهانو ویلي، چې ښایي طالبان د دغو مرستو له کبله له جدي ننګونو سره مخ شي.
بل لوري بیا بې پرې کارپوهانو اندېښنه ښوولې، چې ښايي د دغو مرستو د بندېدو له کبله په افغانستان کې لوږه لا ډېره شي او د مرستندویه ادارو له لوري د مرستو رسونه هم ښايي له ځنډ او خنډ سره مخ شي.
د طالبانو د لومړۍ واکمنۍ پر مهال په اسلام اباد کې د دغې ډلې پخواني سفیر عبدالسلام ضعیف د طالبانو د عدلیې وزیر عبدالحکیم شرعي استعفا ته په اشارې خپلې ډلې ته په کنایې کې ور یاده کړې، چې د باران له وړو څاڅکو څخه د غضب لوی توپانونه جوړېږي.
سلام ضعیف د (کب دویمه) پر خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې طالبان باید هوښیار اوسي او هېڅ یوې ستونزې ته په وړې سترګې ونه ګوري او باید ژر تر ژره ستونزې اواري کړي؛ څو لویې نشي.
هغه طالبانو ته ویلي، چې باید د وړو ستونزو د خنثی کولو لپاره ځانګړې تګلاره ولري؛ څو لانجمن مسایل ورته سرخوږی جوړ نه کړي.
ملا عبدالسلام ضعیف پر طالبانو غږ کړی: «واړه حرکتونه نادیده مه نیسئ».
د نوموړي دغه څرګندونې په داسې مهال کېږي، چې تېره ورځ افغانستان انټرنشنل د طالبانو د عدلیې وزیر غږیز کلېپ خپور کړی چې پکې یې د خپلې استعفا یادونه کړې وه.
هغه ادعا کړې وه، چې د طالبانو په لیکو کې پراخ فساد شته او همدا راز یې خپله ډله پر قومي تعصباتو تورنه کړې ده.
طالبانو منلې، چې نوموړی متحده عربي اماراتو ته تللی؛ خو د هغه د استعفا راپورونه یې رد کړي دي.
بل خوا د طالبانو یوه لانجمنه څېره او د دغې ډلې د بهرنیو چارو وزارت مرستیال عباس ستانکزی هم پر ملاهبت الله تر توندو نیوکو وروسته نږدې یوه میاشت مخکې دوبۍ ته لاړ.
یو شمېر سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي وو، د طالبانو مشر امر کړی و، چې عباس ستانکزی دې ونېسي؛ خو هغه اماراتو ته لاړ.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت مرستیال طالبانو ته ویلي، چې ملاهبت الله نه "خدای دی او نه پېغمبر" او باید ورته هېڅ ډول چاپلوسي ونشي.
د ملا سلام ضعیت تازه څرګندونې هم د طالبانو ترمنځ دغو اختلافاتو ته یوه اشاره ده او دا یې د توپان پیلامه بللې ده.
په کابل کې د بیان پر ازادۍ د بندیزونو له کبله د طالبانو غړي په ښکاره توګه نیوکې نشي کولای او یوازې د کنایې په ډول پر طالبانو نیوکې کوي.
په کابل کې پر طالبانو او نورو سیاستوالو د سیاسي فعالیتونو سخت بندیزونه هم لګېدلي دي.
د دغو بندیزونو له مخې، سیاستوال نشي کولای، چې په خپل سر له کورنیو او بهرنیو رسنیو سره مرکې وکړي.
همدا راز د پخواني ولسمشر حامد کرزي په ګډون په کابل کې مېشت د پخواني جمهوريت ځیني چارواکي د لویو سیاسي غونډو له جوړولو څخه راګرځول شوي او ان د بهرنیو هېوادونو له ډېپلوماټانو سره پر ناستو ولاړو یې هم محدودیتونه لګول شوي دي.
د جمعیت ګوند د رهبرۍ پر غړي عبدالله عبدالله او د حزب اسلامي پر مشر ګلبدین حکمتیار هم دغه بندیزونه لګېدلي دي او د ګوندونو جوازونه یې هم لغوه اعلان شوي دي.
د طالبانو د عدلیې وزارت د خپلې دویمې واکمنۍ په لومړیو ورځو کې د ټولو سیاسي ګوندونو جوازونه او فعالیتونه لغوه اعلان کړل.