د ملګرو ملتونو د بشري حقونو په شورا کې د افغانستان استازی نصیر احمد اندېشه وايي، د طالبانو له لوري د جرمونو نړۍوالې محکمې څخه د وتلو اړوند موضوع د دوی ډېپلوماټیکه ناپوهي او له نړۍوالو قضایي مسایلو څخه د دوی بې خبري ده.
نوموړي ویلي، طالبان د داسې پریکړې صلاحیت نه لري، چې د روم له اساسنامې څخه ځان اوباسي، هغه وايي:«ځکه چې دوی د نړۍوالو حقوقي بهیرونو څخه بې خبره دي او د هر ډېپلوماټیک نظر په څرګندولو سره یواې ځانونه شرموي.»
اندیشه د جمعې په ورځ د «کب دریمه» پر اېکس پاڼه یوې خپرې کړې ویډیو کې ویلي، د طالبانو هغه خبرپاڼه چې په کې یې د نړۍوالې جنایي محکمې غړیتوب رد کړې او د روم د اساسنامې صلاحیت نه مني «یو سمبوليک حرکت دی، ځکه طالبان د دغسې پرېکړې لپاره لا هم نړۍوال مشروعیت نه لري.»
نوموړي وضاحت ورکړی چې د «روم اساسنامه د «۱۲۷مې مادې» له مخې یوازې دولتونو ته اجازه ورکوي، چې له دې تړونه ووځي، خو دغه کار یو رسمي بهیر ته اړتیا لري، چې په کې ملګرو ملتونو ته لیکلی خبر ورکړل کېږي او د وروستۍ پرېکړې لپاره په کې تر یوه کاله انتظار هم شرط دی.
د افغانستان استازي ټینګار کړی چې له دې تړونه وتل، د محکمې هغه صلاحیت له منځه نه وړي چې له دې وړاندې شوي جنایتونه څېړي.
اندیشه زیاته کړې، چې افغانستان لا هم د روم اساسنامې غړی دی او د جرمونو نړۍواله محکمه واک لري، چې په افغانستان کې له ۲۰۰۳م کال راپدیخوا شوي جنایتونه چې ځینې یې د طالبانو مشرانو ته منسوب دي وڅېړي.
د اندیشه په خبره، دغه اقدام یو ځل بیا د طالبانو ډېپلوماټیکه بې وسي څرګندوي.
هغه دا هم ویلي چې له ۲۰۲۱م کال راهیسې طالبانو هڅه کړې چې نړیوال مشروعیت ترلاسه کړي، خو تر اوسه پورې هېڅ هېواد د دوی حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی.
نوموړي زیاته کړې چې د طالباو له لوري په ځینو هېوادونو کې د ډېپلوماټیکو استازولیو لاسته راوړل یوه موقتي چاره ده.
اندیشه ویلي، چې د جزا نړۍوالې محکمې صلاحیت ردول د نړۍوالو قوانینو په اړه د طالبانو بې خبري او د دوی وارخطايي څرګندوي.
نوموړي همداراز، د طالبانو د پخوانیو کړنو یادونه کړې لکه د ښځو حقونو څخه سرغړونه، داخلي امنیتي ناورینونه او د بشري حقونو ضد ګڼ دریځونه چې لا له وړاندې یې د دوی ډېپلوماټیک دریځ کمزوری کړی دی.
د افغانستان استازي ټینګار کړی، چې د نړۍوالې جنایي محکمې په اړه د طالبانو ناسم نظر، د طالبانو د لویې ډېپلوماټیکې ستونزې یوه بیلګه ده.
د طالبانو بېلابېلو لوړ پوړو غړو د جرمونو نړۍوالو محکمې د څارنوال د هغه غوښتنې په غبرګون کې نارې سورې ووهلې چې د ملا هبتالله د نیول کیدو او محکمه کیدو غوښتنه یې کړې وه.
په دې غوښتنه کې راغلي و، چې ملا هبتالله پر افغان نجونو د زده کړو دروازې تړلي، پر ښځو یې سخت بندیزونه لګولي، او له بشري حقونو څخه یې سرغړونه کړې ده.
