امریکايي چارواکي: د افغانانو لپاره د امریکا د کډوالۍ ځانګړو ویزو د ځنډولو امکان شته

صالح د یکشنبې په ورځ پر خپل ټویټر ولیکل، چې "خراسان" له ټولو تاریخي ارښتونو سره سره، اوس په داعش پورې اړوند دی او هغه کسان چې د افغانستان نوم نه خوښوي او "خراسان" د هغه بدیل ګڼي، توضیح ته اړتیا نه لري، ځکه شمېر یې کم دی.

هغه د دوو نورو خراسانونو د موجودیت یادونه هم کړې، چې "د یوه یې موږ ټول د فکري ملکیت ادعا کوو او بل یې د ایران یو نه جلا کیدونکی ولایت دی چې یقینا تاسې حتا په خیال کې هم پر هغه د تعرض نیت نه لرئ».

صالح په دغه یادښت کې لیکلي، چې خراسان نور یوازې یو نوم دی او اووه هیوادونه له خراسان نه زیږیدلي چې افغانستان، ایران، ازبکستان، ترکمنستان، تاجکستان، قزاقستان او قرغیزستان دي.

هغه زیاته کړې چې په ځینو دغو هیوادونو کې ډیری خلک حتا د "خراسان" کلمې سره بلد نه دي.

د خراسان په اړه صالح وويل چې دا نوم د يوې ماضي واکمنې امپراتورۍ ته ورته دی، لکه د اينکا امپراتوري چې اوس يوازې د تاريخ په کتابونو کې پاتې ده، یا سانسکریټ او لاتین ته ورته دی چې اوس نه ترسترګو کیږي.

صالح زياته کړې چې په مبارزه کې باید تمرکز پر ځمکه وي، خو خیال او فانتزي په ډرامو، رمان او خيالي لیکنو کې په درد خوري.

صالح د ستر امپراتور احمد شاه بابا يادونه کړې، چې د خراسان د وروستي واکمن په توګه پېژندل کیږي او د هغه پر مقبره په ښکلي فارسي لیک لیکل شوي چې «دلته د خراسان د پاچا ارام ځای دی».

د دغه برېټانیايي خاوند او میرمنې نوم پیټر او باربي رینولډز ښودل شوي او ویل کیږي په ۲۰۲۱ کال کې د جمهوري نظام له پرځیدو وروسته په افغانستان کې پاتې شول.

دوی له تېرو اتلسو کلونو راهیسې په افغانستان کې اوسیږي او د زده کړو په برخه کې فعالیت کوي.

سنډې ټایمز راپور ورکړی، چې پیټر او باربي د فبروري پر لومړۍ نیټه په بامیان ولایت کې په خپل کور کې ونیول شول.

د دغې برېټانیايي جوړې لور سارا اینټویسل د خپل پلار او مور په اړه اندیښنه ښودلې ده.

نوموړې وايي، مور او پلار یې څو ورځې ورسره اړیکه نیوله او په وروستۍ اړېکه کې یې ورته ویلي، چې هغوی د طالبانو په کورنیو چارو وزارت کې بندیان دي.

سارا وویل:«دا ډېره بده ده. زما مور ۷۵ کلنه ده او پلار مې نږدې ۸۰ کلن دی او هغه د زړه درملو ته اړتیا لري.»

رینالډز د مور او ماشوم ښوونځي په ګډون په کابل کې پنځه روزنیز ښوونځي درلودل چې د طالبانو له خوا د فعالیت اجازه هم ورکول شوې وه.

باربي ته د طالبانو له خوا د د ښو فعالیتونو ستاینلیک هم ورکړل شوی.

سارا وايي:«مور او پلار مې یوازې هڅه کوله چې هغه هیواد سره مرسته وکړي چې دوی مینه ورسره لرله. دا نظر چې دوی له ماشومانو سره میندو ته د تدریس کولو له امله نیول شوي دي، ډېر غندونکی دی.»

د دغه برېټانیايي خاوند او میرمنې څلورو اولادونو طالبانو په یوه لیک کې د خپل مور او پلار د خوشې کولو غوښتنه کړې.

دوی په لیک کې ټینګار کړی، چې پیټر او باربي برېټانیايي او افغاني دوه ګوني تابعیتونه لري او ویلي یې دي:«موږ د دوی د نیولو تر شا دلایلو نه پوهیږو. دوی پر تاسې خپل باور څرګند کړی دی او د افغان اتباعو په توګه باید ورسره ښه چلند وشي.»

د دغې برېټانیایۍ کورنۍ د نیولو په اړه د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د افغانستان انټرنشنل ـ پښتو پوښتنو ته ځواب ور نه کړ.

د افغانستان د خبریالانو مرکز نن یکشنبه د کب ۶مه وویل، ، چې دوی د طالبانو له نوي حکم څخه، چې د بېګم او ځوانان راډیوګانو د بیا پرانېستلو اجازه ورکوي، هرکلی کوي خو د ټولیزو رسنیو قانون خلاف کړنو ته د هغوی مجبورول او په بند کې د یادو رسنیو د کارکوونکو بند ساتل غندي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت تېره ورځ اعلان وکړ، چې د دغه وزارت د خپرونو چارو معینیت «د بیگم او ځوانان راډیو د مسوولینو له پرله پسې غوښتنو وروسته په دې شرط چې خپرونې به د طالبانو او د خبریالۍ له اصولو سره سمې ترسه کوي او په راتلونکي کې به له هر ډول سرغړونو ډډه کوي، د بیا پرانیستلو اجازه ورکړې ده».

د افغانستان د خبریالانو مرکز د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت او د استخباراتو ریاست له مسوولانو غواړي، چې د بېګم او ځوانانو راډیو نیول شوي خبریالان ژر تر ژره او له کوم قید او شرط پرته، خوشې کړي.

د بېګم راډیو دفتر د روان کال د سلواغې پر ۱۶مه د طالبانو استخباراتو ریاست د کارکوونکو له لوري د اطلاعاتو او کلتور وزارت په ملتیا وتړل شو.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت ادعا کړې وه، چې بېګم راډیو، د «بیلابېلو سرغړونو» ترڅنګ، له هېواده بهر یوې ټلویزیوني شبکې لپاره رسنیز مواد او پروګرامونه چمتو کول. طالبانو ویلي و، چې د یادې رسنۍ دفتر یې له «پالیسۍ څخه د سرغړونې» او «له کاري جواز څخه د ناوړه ګټې اخیستنې» له امله تړلی دی.

په همدې ورځ د ځوانان راډیو دفتر، چې له بیگم راډیو سره یې په یوه ودانۍ کې د کابل په وزیر اکبرخان سیمه کې فعالیت درلود، هم وتړل شو.

بېګم راډیو د طالبانو له بیا واکمنېدو پنځه میاشتې وړاندې په کابل کې پرانیستل شوې وه او ځوانان راډیو بیا له ۱۳۹۰ کال راهیسې فعالیت کوي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت وویل، چې د زابل ولایت د اطلاعات او کلتور ریاست مسوولانو د دغه ولایت په سیوري ولسوالۍ کې د پښتو ژبې د مشهور کتاب پټې خزانې د لیکوال محمد هوتک له قبره لیدنه کړي او غواړي د پښتو ژبي د دغه لیکوال د قبر سره استنادي دیوال او پر قبر ودانۍ جوړه کړي.

د پښتو ژبي نامتو لیکوال محمد هوتک په ۱۰۸۴ کال کې د کندهار ښار په کوکران سیمه کې زیږیدلی دی. نوموړي د هوتکیانو په دوره کې د شاه حسین هوتک په امر د پښتو ژبې مشهور اثر پټه خزانه ولیکه.

نوموړی په ۱۱۵۰ کال له کندهار څخه د زابل ولایت سیوري ولسوالۍ ته ولاړ او تر مرګ وروسته د سیوري ولسوالۍ په ممو سیمه کې خاورو ته وسپارل شو.

پټه خزانه چې د پښتو ژبې یو له مشهورو اثارو ده په ۱۱۴۱ـ۱۱۴۲ سپوږمیزو کلونو کې لیکل شوي ده.

په پټه خزانه کې د پښتو ژبې د پنځوسو شاعرانو او لیکوالانو ژوند لیکونه راټول شوي دي.

په یوه محرمانه لیک کې چې بېزنس انسایډر ترلاسه کړی، د دوشنبې سفارت چارواکو له افغانستان څخه د ویزو غوښتونکو د بې‌ساري زیاتوالي په اړه اندېښنه څرګنده کړې او ویلي یې دي چې تر اوسه شاوخوا ۱۲ زره افغانان د جرمني د منلو پروګرام په اډانه کې د وېزو په انتظار دي.

دا کسان داسې مهال انتظار باسي، چې د جرمني له حکومت نه یې د منلو ژمنې ترلاسه کړې دي، خو د سفر لپاره تر اوسه ویزې نه لري.

په دوشنبه کې د جرمني سفارت چارواکي وايي، چې د افغانانو د ویزو غوښتنې له «سیلاب» سره مخ دي او په دې برخه کې یې د بهرنیو چارو وزارت بیړني اقدامات غوښتي دي.

د ۲۰۲۱ کال له اګست وروسته، چې طالبانو کابل نیولی، برلین د افغانانو د منلو پروګرامونو په چوکاټ کې تر ۳۵ زرو پورې افغانان منلي دي. په دغو کسانو کې د جرمني محلی کارکوونکي او هغه خلک شامل دي، چې د زیانمنو کسانو په کټګورۍ کې د تخلیې وړ ګڼل شوي دي.

په منتظرو کسانو کې د کورنیو د یوځای کېدو پروګرام هم شامل دی.

د جرمني حکومت د بشري ویزو پروګرامونه له پیل څخه په پراخه کچه تر نیوکو لاندې دي. د امنیتي ګواښونو له امله حکومت څو ځله د منلو پروسې درولې او د مونشن له ترهګریز برید وروسته یې د افغانانو د انتقال دوه الوتنې لغو کړې دي.

د جرمني د اساسي قانون د ساتنې فدرالي ادارې (BfV) په خپل وروستي رپوټ کې خبرداری ورکړی، چې د « اسلامپالنې او ترهګرۍ» له اړخه د خطر زیاتوالی موجود دی.

په داسې حال کې چې نن د جرمني پارلماني ټاکنې دي، د کډوالو مساله ددغو ټاکنو یوه مهمه موضوع ده او اټکل کیږي ښي اړخي ګوندونه چې د کډوالۍ ضد سیاستونه لري، په دې ټاکنو کې پاموړ رایې ترلاسه کړي.