د بي بي سي مطبوعاتي دفتر تر اوسه له طالبانو سره د دوی د اړیکو د څرنګوالي په اړه د افغانستان انټرنشنل پوښتني ته ځواب نه دی ورکړی.
د راپور له مخې، بي بي سي په افغانستان کې د خپلو انتنونو د ساتنې لپاره د طالبانو امنیتي ځواکونو ته پیسې ورکوي، چې ښايي دا د طالبانو پر وړاندې د برېتانیا او امریکا بندیزونو سرغړونه وي.
د دغه راپور جوړونکي علي همداني او ډېوېډ روز ویلی، چې په ۱۴۰۰ کال کې واک ته د طالبانو له رسېدو راهیسې دغې ډلې په ښکاره توګه د اعدامونو لړۍ بیا پیل کړې او په افغانستان کې یې د «جنسيتي توپیر» رامنځته کولو سربېره د بیان په ازادۍ محدودیتونه سخت کړي دي.
په راپور کې ویل شوي، چې طالبانو رسنۍ سانسور کړي او یو شمیر راډیو سټیشنونه یې هم تړلي دي، خو بي بي سي په افغانستان کې خپلې خپرونې او فعالیتونه دوامداره ساتلي دي.
په راپور کې دا هم ویل شوي، چې بي بي سي د هغو خبرونو له خپرولو ډډه کړې، چې د طالبانو د ناراضۍ سبب کېږي او پر خپلو کارمندانو یې هم فشار راوړی چې دا کار وکړي.
له طالبانو سره د بي بي سي اړیکې
د "ان هرډ" رسنۍ د موندنو له مخې، طالبانو د امریکا غږ او د ازادي راډیو په ګډون د ډېرو رسنیو فعالیتونه بند کړي، خو دغې ډلې له بي بي سي سره دوستانه چلند کړی دی.
دغې رسنۍ امریکا غږ او ازادي راډیو نومونه د بي بي سي د دوو سیمه ییزو سیالانو په توګه یاد کړي دي.
په راپور کې د بي بي سي د سوېلي اسیا د دفتر مشرې جکي مارټینز او د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني ترمنځ د لیدني یادونه شوې ده.
دغې رسنۍ ویلي، چې لیدنې او اړیکو د افغانستان په اړه د بي بي سي پوښښ ډېر کړی دی.
جکي مارټینز په ۲۰۲۲ کال کې کابل ته د سفر پر مهال له سراج الدین حقاني سره ولیدل.
په راپور کې ویل شوي، دغه لیدنه چې په افغانستان کې د ازادۍ راډیو او امریکا غږ باندې له بندیز څخه یوازې دوه اونۍ مخکې وشوه، ښايي تصادفي نه وي.
یاده رسنۍ وايي، چې سراج الدین حقاني یو «بدنام جهادي» او د ترهګرۍ په تور تر تعقیب لاندې دی.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت هغه مهال په یوه رسنیزه اعلامیه کې لیکلي وو، چې بي بي سي په نړۍواله کچه یوه مهمه رسنۍ ده او حقاني ویلي وو، تمه لري چې بي بي سي او نورې نړۍوالې رسنۍ به د مضوعګانو او په ځانګړې توګه د افغانستان په پوښښ کې بې طرفه اوسي.
په دې غونډه کې حقاني جکي مارټینز ته د بي بي سي سره د همکارۍ ډاډ ورکړی.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د بي بي سي د سویلې اسیا د دفتر د مشر په حواله لیکلي و: «افغانستان زموږ لپاره مهم دی، موږ هڅه کوو، چې ډېری پرمختګونه او پیښې پوښښ کړو.»
«بي بي سي څنګه طالبانو ته مالي مرسته ورکوي؟»
په دغه څېړنه کې ویل شوي، چې بي بي سي «د طالبانو د تبلیغاتي شبکې د افغانستان ملي راډیو او ټلویزیون ته ډېري پیسې لېږي، خو دغه رسنۍ طالبانو ته د خپلو پیسو دقیق ارقام افشا کولو څخه ډډه کوي.»
د بي بي سي ویاند «ان هرډ» رسنۍ ته تایید کړې، چې د ټرانسمیټر لګښتونه، د برېښنا لګښتونه او ساتنه په دې لګښتونو کې شامل دي.
د «ان هرډ» رسنۍ موندنې ښیي، چې په دې لګښتونو کې د بي بي سي امنیت ساتل هم شامل دی، کوم چې د سراج الدین حقاني په مشرۍ د طالبانو په غاړه دی.
په څېړنه کې دا هم ویل شوي، چې د میډیا اېکشن په نوم د بي بي سي خیریه اداره چې په افغانستان کې تعلیمي فعالیتونه ترسره کوي، ښايي د امریکا او برېتانیا د بهرنیو چارو وزارت څخه ترلاسه شوې مرستې تر ۶۰ سلنې پورې د مالیاتو په پلمه طالبانو ته ورکړي وي.
همدارنګه په څېړنه کې ټینګار شوی، چې د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني او د افغانستان د ملي ټلویزیون لپاره د طالبانو رییس محمد یوسف احمدي د بندیزونو په نوملړ کې دي او له دغو کسانو سره هر ډول مالي اړیکه جرم ګڼل کېږي.
په راپور کې ویل شوي دي «حقاني له ښکاره افراطیت سربېره د حقاني شبکې پخوانی مشر هم دی، چې د برېتانوي وګړو د تښتولو او وژونکو ځانمرګو بریدونو د ترسره کولو مسوول دی. څرنګه چې حقاني د برېتانیا د بندیزونو په نوملړ کې دی، نو د برېتانیا د قانون له مخې له هغه سره هر ډول مالي راکړې ورکړې جرم دی. د افغانستان د ملي راډیو او ټلویزیون لپاره د طالبانو رییس قاري محمد یوسف احمدي هم پر لوېدیځو ځواکونو باندې د بریدونو د ستاینې په اړه د مقالو لیکلو له امله د بندیزونو په نوملړ کې دی.»
د دغه تحقیقاتي راپور په غبرګون د امریکا د ولسمشر ځانګړي استازي او د ملي استخباراتو پخواني مرستیال ریچارډ ګرینیل له اېلان ماسک څخه غوښتي، چې دې مسلې ته پاملرنه وکړي.
اېلان ماسک تر دې وړاندې د یوسیډ له خوا د مالي ملاتړ له امله پر بي بي سي نیوکه کړې وه.
د طالبانو ضد موضوعګانو خپرولو څخه د بي بي سي ډډه کول
د برېتانوي خبري او څېړنیزې رسنۍ «ان هرډ» لیکلي: «افغان اوریدونکو ته ښایي داسې ښکاري چې بي بي سي په افغانستان کې د فعالیت د دوام لپاره درنه بیه ورکړې.دا رسنۍ نور هغه پروګرامونه نه خپروي چې غربي موسیقي پکې شامله وي.»
خو بي بي سي ویلي، چې په دې وروستیو کې یې د یوې افغانې ښځینه سندرغاړې سندره د خبرونو د راپور سره یوځای کارولې او ځینې وختونه افغاني «دودیزه» موسیقي خپروي.
علي همداني او ډېوېډ روز لیکلي دي، چې د طالبانو ضد کیسې چې د بي بي سي په نورو برخو کې خپرېږي د افغانستان له خپرونو څخه لرې شوي او ځیني وختونه په بشپړ ډول نه خپرېږي.
په افغانستان کې د بي بي سي یوه کارکوونکي ویلي، چې دا ډېره ستونزمنه ده، چې مدیرانو ته قناعت ورکړي، چې د ښځو حقونو او د بیان ازادۍ موضوعګانو ته پوښښ ورکړي.
نوموړي زیاته کړه:«خلک موږ ته زنګ وهي او غوښتنه کوي، چې موسیقي خپره کړو، خو موږ دا کار نه کوو، که موږ دا کار وکړو نو ښايي زموږ فعالیت په افغانستان کې بند شي.»
دغه خبریال وايي، چې ځیني وختونه د طالبانو شکایتونه د بي بي سي د کارمندانو داخلي تحقیقاتو ته اړ باسي.
د طالبانو له رسنیو او د بي بي سي میډیا اکشن ترمنځ تفاهم
د ان هرډ رسنۍ راپور کې ویل شوي، چې د بي بي سي خیریه څانګه (میډیا اکشن) د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغانستان ملي راډیو او ټلویزیون سره د تفاهم لیک لاسلیک کړی، چې له مخې به یې د ۱،۹ میلیون ډالرو په ارزښت د روغتیايي تعلیم پروژې ته پوښښ ورکوي.
د بي بي سي چارواکو تایید کړې، چې میډیا اکشن د طالبانو له خوا غوښتل شوي لګښتونه او همدارنګه د کارکوونکو د تنخواوو مالیه ورکړې ده.
بي بي سي د دې اړیکو په اړه د پوښتني په ځواب کې ویلي، چې دا شرکت ډاډه دی چې د احمدي او حقاني سره معاملو کې د برېتانوي قانون څخه سرغړونه نه کوي.
بي بي سي په افغانستان کې له خپل کار څخه دفاع کړې ده.
دغه خبري اژانس وايي، ویاړي چې «یوازینۍ نړۍواله خبري رسنۍ ده چې لاهم په افغانستان کې خپرونې کوي.»
