شکریه بارکزۍ: د دوحې تړون په افغانستان کې د یو بل ناورین پیل و

په کراچۍ کې د سویلي افريقا او انګلنډ کرېکټ لوبډلو ترمنځ د نن لوبې پچه انګلنډ وګټله او لومړۍ يې د توپوهنې پرېکړه وکړه.

انګلنډ لوبډلې په ۳۸.۲ اور کې د خپلو ټولو لوبغاړو په سوځېدو ۱۸۰ مندې هدف وټاکه.

سویلي افريقا لوبډلې دغه هدف د خپلو دوو لوبغاړو په سوځېدو په ۲۹.۱ اور کې پوره کړ او بريا يې خپله کړه.

که انګلنډ دغه لوبه په لوړ توپير له سویلي افريقا ګتلې وی، نیمه پايلوبې ته د افغانستان د تګ فیصدي ډېرېده.

اوس مهال نیوزيلنډ، هند، سویلي افریفا او اسټرالیا د اتلانو جام نيمه پايلوبو ته لاره پيدا کړې.

د افغانستان کرېکټ ملې لوبډلې په لومړي ځل د کرېکټ ۸ غوره لوبډلو (اتلانو جام) سیاليو کې برخه لرله.

د دې سياليو له الف ګروپ نیوزيلنډ او هند لوبډلې نیمه پايلوبي ته لاړې، پاکستان او بنګلدېش له لوبو بهر شول.

پاکستان او بنګلدېش په دوو – دوو سیاليو کې ماتې خوړلې او د دوی ترمنځ یوه لوبه د باران له کبله لغوه اعلان شوه.

له بي ګروپ سويلي افريقا او اسټراليا نيمه پايلوبو ته لاړل، افغانستان او انګلنډ له لوبو بهر شول.

د بي ګروپ سيالۍ د بارانونو له کبله حساس پړاو ته ولاړې.

افغانستان په لومړۍ سیالۍ کې له سويلي افريقا ماتې وخوړه، په دویمه لوبه کې يې قوي لوبډله انګلنډ ماته کړه او له اسټرالیا سره سیالي يې د باران له کبله لغوه شوه.

د اسټرالیا او سويلي افريقا یوه لوبه هم د باران له کبله مساوي اعلان شوه.

کرېکټ شنوونکي په دې سيالیو کې د افغانستان ګډون او انګلنډ ته ماتې ورته کول له لاسته راوړنو ډک يادوي.

دغه سيالیو کې افغان لوبغاړو نوي تاريخونه جوړ کړل او یو شمېر نویو لوبغاړو په کې تجريبې زياتي کړي.

د مارچ میاشتي په نهمه نېټه به د اتلانو جام پايلوبه تر سره شي.

د دغې ډلې د سترې محکمې په خبرپاڼه کې راغلي، چې د جوزجان ولایت د محکمې د پرېکړې له مخې یې دوه ورځې وړاندې د پنځو ښځو په ګډون ۱۳ کسانو ته د «زنا او نامشروع اړېکو» په جرم په عام محضر کې سزا ورکړه.

سترې محکمې یاد کسان مجرمین او تورن یاد کړي او ویلي یې دې چې د بدني سزا ورکولو ترڅنګ یې شپږ کسان په درې کاله، پنځه کسان په څلور کاله او دوه کسان یې په درې کاله بند محکوم کړي دي.

سره له دې چې په عام محضر کې خلکو ته د بدني سزاګانو ورکولو له امله په طالبانو ډیري نیوکې کیږي، خو دې ډلې په تېرو یوه اونۍ کۍ په خوست، نیمروز، غزني او تخارو ولایتونو کې د ښځو په ګډون ۳۸ کسان په عام محضر کې په دورو وهلي دي.

طالبان ادعا کوي، چې د شرعي حکمونو او د خپل مشر ملا هبت‌الله د امر او لارښوونې له مخې خلکو ته په عام محضر کې سزاوې ورکوي.
د دې ډلې ستره محکمه وايي، دوی په عام محضر کې خلکو ته ځکه سزاګانې ورکوي، چې ننداره کوونکو ته د «عبرت» سبب وګرځي او په افغانستان کې د جرمونو د مخنیوي لپاره د داسې سزاګانو ورکول اړین دي.

د افغانستان خبریالانو مرکز په کابل کې د ارزو ټلویزیون د بیا پرانستلو هرکلی کوي او په دې وخت کې د هغه تړل د ازادو رسنیو له حقونو ښکاره سرغړونه ګڼي.

د افغانستان د خبریالانو مرکز د ارزو ټلوېزیون مشر بصیر عابد په حواله لیکلي نن سهار شاوخوا یوولس بجې په کابل کې د ټلویزیون د دفتر "مهرلاک" په رسمي ډول لرې شو، او فعالیتونه یې د کارمنانو په شتون سره بیا پیل شول.

د روان کال د لیندۍ په ۳۰مه نیټه، د طالبانو استخباراتو او د امربالمعروف کارمنانو د کابل په کارته ۳ کې د ارزو تلویزیون پر دفتر چاپه واچوله.

د افغانستان خبریالانو مرکز په خبرپاڼه کې لیکلي:«دوی د رسنۍ له کارمندنو سره ناوړه چلند وکړ، د هغو د بریښنایی اسنادو ذخیره کولو وسایل او کمپیوټرونه یې ضبط کړل او د ټلوېزیون اووه کارمندان یې ونیول او دفتر یې وتاړه.»

د خبریالانو مرکز همدراز لیکلي چې د طالبانو د امربالمعروف یو مسوول د ټلوېزیون په مهرلاک پر سټیکر لیکلي ول چې د غیراخلاقي سریالونو د خپرولو له امله تر امرثاني تړل شوی دی.

د تلوېزون نیول شوي کارکوونکي د پلچرخي له زندان خوشي شول او د لیکلي ضمانت په ورکولو سره چې له کابله به نه وځي او محکمې ته حاضریږي او باید محکمه پرې حکم وکړي.

نن د ارزو ټلویزیون مشر د افغانستان خبریالانو مرکز ته وویل چې محکمې حکم کړی چې د ټلویزیون دغه کارمندان بې ګناه دي او د دوی لپاره په دې رسنۍ کې د کار کولو لپاره کومه ستونزه نشته.

عابد دا هم وویل چې د ټلوېزیون سټیشن د بیا پرانستلو لپاره کوم ځانګړي شرایط نه دي ټاکل شوي.

طالبانو له دې وړاندې د بېګم او ځوانانو راډيوګانې ته هم بېرته د فعالیت اجازه ورکړه.

د طالبانو د بیا ځلي واک ته رسېدو سره دغه ډلې پر رسنیو پراخ محدودیتونه لګولي دي او د ښځو غږ یې عورت بللی دی.

په ننګرهار کې د سوداګرۍ خونې مسوولانو نند کپ ۱۱مه وویل چې د افغانستان طرف ته ولاړ شاوخوا شپږ نیم سوه باري موټرو کې مڼې، شوکاڼی، پنبه او مۍ بار دي.

د دوی شمېرو له مخې یوازې د خصوصي سکتور شاوخوا شپږ سوه موټرو کې سمېټ، مالټې او سبزي بار ده.

په ننګرهار یو ځايي سوداګر وايی چې ځیني تازه مېوه خرابه شوې او یو څه یې بېرته د پيښور منډیي ته انتقال شوي دي.

د ننګرهار د سوداګرۍ خونې مرستیال او سوداګر زلمي عظیمي افغانستان انټرنشنل ته وویل چې دا یوازې د افغان سوداګرو موټر دي.

په همدې حال کې په تورخم کې د پاکستان د ګمرک یو مسوول مجیب الرحمن شینواري افغانستان انټرنشنل ته وویل چې یوازې د افغان سوداګرو شاوخوا څلور نیم سوه موټر ولاړ دي.

دوی هم مني چې تازه سبزي او میوه خرابه شوې ده او د کارېدو نه ده.

د تورخم دروازه له اتو ورځو راهسې د پاکستاني لوري له‌خوا په داسې حال کې وتړل شوه، چې طالبانو غوښتل فرضي کرښې ته نږدې پوځي تاسیسات جوړ کړي او پاکستان د دغې کړنې د مخنیوي لپاره له طالبانو د کار بندولو غوښتنه وکړه.

په خبر کې ویل شوي، چې د دواړو هېوادونو لوړ پوړو چارواکو په دې هوکړه وکړه، چې په مناسب وخت کې به د چين او روسيې د ستراتيژيکو خبرو اترو لپاره نوی پړاو پرانیزي.

د سينهوا د خبر له مخې، دغه غونډه د جمعې په ورځ د کب په لسمه وشوه، خو بشپړ جزيات يې نه دي خپاره شوي.

چین او روسیه له طالبانو سره پراخې اقتصادي او دیپلوماتیکې اړیکې لري، خو دغه دواړه هیوادونه هم د نورو په څېر طالبان په رسمیت نه پېژني.

تر دې مخکې د اګست په میاشت کې د روسیې د امنیت شورا سرمنشي سرګي شویګو کابل ته سفر کړی و، او د طالبانو له اقتصادي او سیاسي مرستیالانو او همدارنګه یې د دغې ډلې د کورنیو چارو او دفاع له وزیرانو سره جلا جلا کتنې کړې وې.

د روسيې د امنيت شورا سرمنشي بيجينګ ته د خپل سفر په ترڅ کې د چين له ولسمشر شي جين پينګ سره هم وکتل او د روسي خبري اژانسونو له خوا د خپرو شويو راپورونو له مخې، دواړه هېوادونه په بېلابېلو نړيوالو مسايلو کې یو ګډ لیدلوري ته نږدې شوي دي

په همدې حال کې د روسیې د امنیت شورا سرمنشي سرګي شویګو ویلي، چې دواړه هېوادونه له یو بل سره ستراتیژیک او سیاسي باور لري او د بهرنیو عواملو تر اغېز لاندې نه دي.