ترکیه له ترکمنستان څخه د ایران له لارې ګاز لېږدوي
د ترکیې د انرژۍ وزیر الپ ارسلان بیرقدار وایي، چې د ترکمنستان ګاز به د دوشنبې په ورځ (د کب ۱۳مه) د ایران له لارې ترکیې ته انتقال شي.
د ترکیې د انرژۍ وزیر الپ ارسلان بیرقدار وایي، چې د ترکمنستان ګاز به د دوشنبې په ورځ (د کب ۱۳مه) د ایران له لارې ترکیې ته انتقال شي.
هغه زیاته کړه: «دا ګاز به په لومړي کال کې یو نیم میلیون کورونو ته ووېشل شي او هڅه به وکړو چې د کال په پای کې د وارداتو کچه لوړه کړو.»
نوموړی وایي، چې په دې برخه کې د ۵ کلونو تمدید په لټه کې دي او له دې وروسته به د کاسپین سمندر له لارې د ګازو لېږد تعقیب او د منځنۍ او اوږدې مودې لپاره د ګاز لېږد پایپونو له لارې د داخلي مصرف سربېره اروپا ته ګاز صادر کړي.
د تركيې د انرژۍ وزير همداراز وويل: «موږ اوسمهال له ۱۴ سیمو څخه ګاز واردوو او همدارنګه په يونان او بلغاريا كې دوه ځایونو ته ګاز صادروو.»
الپ ارسلان زیاته کړه، د دې اونۍ په پای کې به د ترکیې له اګدیر څخه نخچیوان ته د ګازو د لېږد پروژه هم پیل شي او د دواړو هېوادونو د ولسمشرانو رجب طیب اردوغان او الهام علییف له خوا د یو لړ مراسمو په ترڅ کې به نخچیوان ته د ګازو د لېږد پروسه پیل شي.
اسراییل د یکشنبې په ورځ غزې ته د بشري مرستو بار لاریو د ننوتلو مخه نیولې ده، ځکه د اسراییل او حماس ترمنځ د اوربند لومړی پړاو پای ته رسیدلی او تل ابیب د ۴۲ ورځني موقت اوربند غوښتنه کړې. پر همدغه مهال حماس د مصر او قطر له منځګړو د مداخلې غوښتنه کړې ده.
د اسراییل د لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو دفتر ویلي، چې دوی د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د استازي سټیو ویټکوف له خوا د روژې په میاشت او د یهودانو په فسح کې په غزه کې د لنډمهاله اوربند وړاندیز منلی دی.خو حماس دا موقت اوربند رد کړی.
رویټرز وايي، که حماس هم موافقه وکړي، نو اوربند به د مارچ تر ۳۱مې شاوخوا د روژې تر پایه او د اپریل تر ۲۰مې شاوخوا د یهودانو د فسح تر رخصتۍ پورې وغځیږي.
د اوربند شرط دادی چې حماس به د اوربند په لومړیو کې یو شمېر ژوندي یرغمل او مړي اسراییل ته وسپاري او ددایمي اوربند توافق ته له رسیدو وروسته به پاتې نور یرغمل شوي د موقت اوربند تر پای ته رسیدو خوشي کوي.
حماس ویلي، د لومړني توافق له مخې، چې اوربند د دایمي سولې په موخه دویم پړاو ته داخل شي ژمن دی، خو ۴۲ ورځنی موقت اوربند یې رد کړی دی.
د حماس یوه لوړ پوړي چارواکي سمیع ابو ظهري د اسراییل له لوري غزې ته د توکو د ځنډولو په اړه رویټرز خبري اژانس ته ویلي، چې دا پریکړه به د اوربند په خبرو اترو اغیزه ولري.
د نتنیاهو دفتر وايي:«اسراییل به د خپلو یرغمل شویو کسانو له خوشې کیدو پرته اوربند ته اجازه ورنه کړي» او وايي، چې غزې ته به د ټولو توکو او اکمالاتو ننوتل ودرول شي.
پر همدغه مهال حماس د اسراییل دا اقدام "توهین" او "د تړون پر وړاندې یوه ښکاره کودتا" بللې ده.
حماس په یوه بیان کې ویلي: «موږ پر منځګړو غږ کوو چې پر اشغالګرو فشار راوړي چې د تړون له مخې خپلې ژمنې په ټولو مرحلو کې پوره کړي.»
پر همدغه مهال په شمالي او سوېلي غزه کې سیمه ییزو روغتیایی چارواکو ویلي، چې د اسراییل د ډزو له امله په جلا جلا بریدونو کې څلور فلسطینیان وژل شوي دي.
خو د اسراییل پوځ ویلي، چې د غزې په شمال کې د دوی سرتیرو ته نږدې شکمنو کسانو ماین ځای پرځای کاوه او دوی د ګواښ د له منځه وړلو لپاره هوايي برید کړی.
د برېتانیا لومړي وزیرکییر سټارمر د یکشنبې په ورځ له ټرمپ سره د کتنې د لغو کولو په تړاو د سیاسي ګوندونو غوښتنې رد کړې.
دا غوښتنې د اوکراین له ولسمشر ولادیمیر زیلینسکي سره د ټرمپ او د هغه د مرستیال د سپینې ماڼۍ له جنجال پاروونکې ناستې وروسته شوې دي.
د رویټرز د رپوټ له مخې، د سکاټلنډ ملي ګوند او ځینو نورو سیاستوالو له ټرمپ سره د رسمي کتنې د لغو کولو غوښتنه وکړه.
سټارمر ویلي، چې دی به دا غوښتنې ونه مني، ځکه دا د اروپا د سولې مساله ده او د بریټانیا کورنۍ سیاسي ناندرۍ نه دي.
سټارمر د دې پوښتنې په ځواب کې، چې دغه دولتي سفر باید لغو شي، پر سیاستوالو نیوکه وکړه، چې دده په وینا، داسې مهال له واشنګټن سره د اختلاف پراخېدو غوښتنه کوي، چې اروپا له واقعي ناوړه شیبې سره مخ ده. سټارمر بي بي سي ته وویل، « زه د ایس اېن پي او نورو په خبرو چې هڅه کوي لفاظۍ ډېرې کړي، نه تېروځم».
ټرمپ، چې مور یې له سکاټلنډه وه د برېتانیا د شاهي کورنۍ په اړه تل مثبته تبصره کړې.
د بریټانیا د پارلمان د بهرنیو اړیکو د کمیټې پخوانۍ رییسه الیشیا کیرنس وايي، سفر باید تر هغه وځنډول شي چې امریکا د اوکراین لپاره امنیتي ضمانت ورکړي.
په ورته وخت کې په یوه انلاین غوښتنلیک کې، چې د سفر د لغو کولو غوښتنه پکې شوې، تراوسه ۷۰ زره لاسلیکونه راټول شوي دي.
د روسیې د حمیمیم هوایي اډې سرتیري څو کلونه مخکې د ساحلي ښارونو په اوږدو کې ازادانه ګرځېدل. له دې اډې نه جنګي الوتکې الوتلې چې د بشارالاسد رژیم وسله وال مخالفان په نښه کړي.
خو اوس وضعیت بدل شوی دی. د بشار الاسد له سقوط وروسته او د سوریې په جنوب کې د روسیې د شوروي پېر طرطوس سمندري اډې څخه ۶۰ کیلومتره لرې پخواني یاغیان اوس ددې اډې د دروازو ساتونکي دي.
په زرغون یونیفورم ملبس ساتونکي اوس له اډو نه د بهر تلونکو روسي کاروانونو ساتنه کوي.
دوی تېره اونۍ د رویټرز له خبریالانو سره په دې سیمه کې خبرې وکړې. یوه ساتونکي وویل، « دوی [روسي پوځیان] باید موږ ته مخکې له دې چې ووځي، خبر راکړي».
د دغو اډو راتلونکی چې د روسیې لپاره په منځني ختیز او افریقا کې مهمې دي، اوس د سوریې موقت ولسمشر احمد شرع په لاس کې دی. هغه غواړي چې د اسد حکومت پرمهال د طرطوس او حمیمیم لاسلیک شوی تړون بیا وګوري، خو داسې ښکاري چې روسیه په بشپړ ډول له دې اډوڅخه نه شړي.
په بدل کې داسې برېښي، چې نوموړی د دې اډو پرځای ډيپلوماتیکه ښکیلتیا او مالي جبران وغواړي.
روسیه په سوریه کې له اووه لسیزو زیاته دخیله پاتې شوې، په ځانګړې توګه له۲۰۱۵ کال وروسته یې د اسد رژیم په پاتې کېدا کې مهم رول درلود.
رویټرز له اتو سوریايي او روسي ډیپلوماټیکو سرچینو سره خبرې کړې، چې د لومړني لوړ پوړي ملاقات جزئیات پکې شریک شوي، چې د شرع او د ولادیمیر پوتین د استازي ترمنځ ترسره شوی و.
د روسیې له خوا د سون توکو، وسلو او غنمو د بیا عرضه کولو غوښتنه ممکن د سوریې لپاره د ژغورنې یوه لاره وي.
د واشنګټن انستیتیوت یوې غړې انا بورشچفسکایا وویل، « مسکو لا هم سوریې ته څه ورکوي، او دا دومره ځواکمنه او ژوره ده چې نه شي کولای له پامه وغورځول شي، روسیه د دمشق حکومت ته اړتیا لري چې د خپلو ګټو ساتنه وکړي».
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د سوریې په اړه ډیر څه نه دي ویلي، خو هغه له روسیې سره خپلې اړیکې بیا رغولې دي. د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاند وویل، د اسد له سقوط سره، د سوریې لپاره فرصت دی « چې نور د ایران یا روسیې له تسلط څخه خلاص شي».
خو د امریکا متحد اسراییل غواړي چې روسیه د ترکیې پر وړاندې یو قوي ملاتړی پاتې شي.
د جنورۍ پر۲۹مه د دمشق په غونډه کې شرع د اسد پر حکومت د روسیې د پورونو لغو کولو غوښتنه وکړه. د سوریې د بهرنیو چارو وزیر وویل چې اوس سوریه تر ۲۰-۲۳ میلیاردو ډالرو پورې بهرني پورونه لري.
په دې درې ساعته غونډه کې د سوریې چارواکو د اسد د راستنېدو موضوع مطرح کړه، خو یوازې په پراخو ټکو کې یې وویل، چې دا د اړیکو بیا جوړولو لپاره کومه ستره ستونزه نه ده.
د روسیې چارواکي نه غواړي اسد تسلیم کړي او په دې اړه یې وویل چې روسیه د خپل اوږدمهاله اتحاد دوام غواړي.
شرع د سوریې د هغو پیسو بیرته راګرځولو غوښتنه وکړه چې د اسد له خوا په مسکو کې سپما شوې، خو د روسیې استازو دا مساله رد کړه.
د روسیې د بهرنیو چارو وزارت د دې موضوع په اړه کومه تبصره ونه کړه. د کریملین ویاند دیمیتري پسکوف وویل، دوی له سوریې سره خپل تماسونه جاري ساتي.
د روسیې پخواني مشاور سرګي مارکوف وویل چې د روسیې لپاره وضعیت ښه دی. هغه زیاته کړه، « د سوریې نوي چارواکي روسیه د دښمن په توګه نه ویني، خو روسیه باید د سوریې حکومت لپاره څه په بدل کې وکړي».
پوتین د دسمبر په میاشت کې د دې اډو لپاره وړاندیز وکړ، چې د بشري مرستو رسولو لپاره وکارول شي، خو د ملګرو ملتونو د سرچینو له مخې، د دې اډو له لارې کومه مرسته نه ده لیږدول شوې.
د رویټرز خبری اژانس د راپور له مخې، د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زیلینسکي به نن یکشنبه (د کب ۱۲مه) د اروپایي مشرانو په سرمشریزه کې ګډون وکړي.
دغه سرمشریزه چې په لندن کې ترسره کېږي؛ ټاکل شوې چې د برېټانیا پاچا چارلز هم پکې له زېلېنسکي سره وګوري.
دغه سرمشریزه څو ورځې وروسته له هغې ترسره کېږي، چې په سپینه ماڼۍ کې د ولسمشر ټرمپ او ولادیمیر زیلینسکي ترمنځ لفظي شخړې نړۍوال غبرګونونه را وپارول.
په سپينه ماڼۍ کې د امريکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د اوکراين ولسمشر ولاديمير زيلنسکي ترمنځ تر لفظي شخړې وروسته ټرمپ وويل، زيلنسکي د سولې خبرو ته حاضر نه دی او پر جګړې ټينګار لري.
زیلنسکي له ټرمپ سره ترلفظي شخړې ورسته برتانیې ته لاړ او هلته یې د دغه هېواد له لومړي وزیر کېیر سټارمر سره په ډاونینګ سټریټ کې ولیدل، چېرې چې دواړو مشرانو اوکراین ته د ۲.۸ مېلیارد ډالرو پور ګړندي کولو تړون لاسلیک کړ.
د امريکا لهخوا زيلنسکي ته د رد تر ځواب ورکولو وروسته، اروپايي ټولنې پر خپل پخواني دريځ ټينګار کړی او وايي، د اوکراين ترڅنګ ولاړ دي.
د اروپايي ټولنې د کمېسيون مشر اورزولا فون درلاين ويلي، اروپايي ټولنه به اوکراين يوازې پرېنږدي.
د اروپايي ټولنې د بهرني سیاست مسوول کاياکالاس د ټرمپ او زيلنسکي ليدنې ته په اشارې پر اېکس پاڼه ليکلي:« نن ثابته شوه، چې نړۍ يو نوي رهبر ته اړتيا لري. دا زموږ اروپايانو مسووليت دی، چې دې بار ته اوږه ورکړو. ګرانه زيلنسکي، زړور او باجراته اوسه، ته يوازې نه يې».
د امریکا متحده ایالاتو مرکزي قوماندې ویلي، چې د سوریې په شمال لویدیځ کې یې په یوه هوایي برید کې د القاعدې سره د تړلې ترهګرې ډلې «حراس الدین» لوړپوړی پوځي مشر محمد یوسف ضیا طلا وژلی دی.
سېنټ کام په یوه خبرپاڼه کې وویل، دغه برید چې د فبرورۍ په ۲۳مه ترسره شو؛ په سیمه کې د سېنټ کام "د ترهګریزو ګواښونو سره د مبارزې لپاره د روانو هڅو" یوه برخه ده.
د سېنټ کام خبرپاڼه زیاتوي، چې د برید موخه یې په سیمه کې د متحده ایالاتو او د هغې د متحدینو د ملکي وګړو او پوځي پرسونل پر وړاندې د بریدونو پلان، تنظیم او ترسره کولو لپاره د ترهګرو هڅو مخنیوی دی.
د امریکا د مرکزي قوماندې قوماندان مایکل اېریک کورېلا وویل:« موږ به د خپل هېواد او د متحده ایالاتو د متحدینو او سیمهییزو همکارانو د دفاع لپاره د ترهګرو لټون او له منځه وړلو ته دوام ورکړو.»
قوماندان اېریک وویل، دغه عملیات د امریکا او د هغې د سیمهییزو ملګرو لهخوا په سوریه کې د ترهګرو ډلو سره د مبارزې او د متحده ایالاتو او متحدینو ګټو پر وړاندې یې د بریدونو د خپرېدو د مخنیوي لپاره د پراخو هڅو یوه بېلګه ده.
یوسف ضیا طلا د حراس الدین ( هاد ) ډلې په جوړولو کې کلیدي رول لاره.
هغه د داعش او نورو ترهګرو ډلو پر وړاندې د جګړې لپاره د القاعدې سره همکارۍ ته ځانګړې پاملرنه کړې وه.
د هغه تر مشرۍ لاندې حراس الدین ډلې هڅه وکړه، چې د سوریې په شمال کې د القاعدې نفوذ پراخ کړي.
تر دې وړاندې د امریکا پوځ (د کب په ۴مه) هم ویلي و، چې د سوریې په شمال لوېدیځ کې یې د یوه هوایي برید په ترڅ کې د القاعدې یو جګپوړی چارواکی وسیم تحسین برقدار وژلی دی.
د امریکا مرکزي قوماندانۍ په یوه بیان کې دغه کس د "حراس الدین تروریستي سازمان کې د مالي او لوژستیکي لوړ پوړي چارواکي" په توګه یاد کړی و.
