طالب کونسل او د خیبر پښتونخوا سر وزیر پر تورخم لارې خبرې کړې دي

د خیبر پښتونخوا د اطلاعاتو سلاکار محمد علي سیف افغانستان ته ددغه ایالت د حکومتي پلاوي پر سملاسي سفر ټینګار کړی او له اسلام اباده غواړی چې افغانستان ته دپلاوي د سفر شرایط منظور کړي.

نوموړي د پاکستان پر مرکزي حکومت نیوکه کړې او وايي، چې د ترهګرۍ موضوع یې سیاسي کړې ده.

د انصاف ګوند دغه غړی وايي، د پښتونخوا د اوسیدونکو د امنیت ډاډمن کول د ایالتي حکومت په لومړیتوبونو کې دی.

محمد علي سیف ویلي، چې مرکزي حکومت د پاکستان د نورو ایالتونو په پرتله له خیبر پښتونخوا ایالت سره دوه ګونی چلند کوي.

له دې وړاندې اسلام اباد ویلي و، چې د پښتونخوا حکومت د مرکزي حکومت له اجازې پرته له طالبانو سره د خبرو کولو صلاحیت نه لري.

افغانستان ته له پښتونخوا څخه د پلاوي د استولو وړاندیز د دغه ایالت سر وزیر علي امین ګنډاپور د ۲۰۲۴ کال په سپټمبر کې وکړ. نوموړي ویلي، چې د ډیورنډ کرښې دواړو غاړو ته د امنیتي ستونزو د حل لپاره باید له افغان طالبانو سره مستقیمې خبرې وشي.

دغه وړاندیز چې د تحریک انصاف ګوند د بنسټ‌ اېښودونکي عمران خان ملاتړ یې هم لاره د پاکستان مرکزي حکومت له سخت غبرګون سره مخ شو. خو پاکستاني شنونکي په دې باور دي، چې د پاکستان پوځ له دې لارې غواړي له طالبانو سره لومړی غیر رسمي خبرې پیل کړي او په دویم او درېیم ګام کې چې خبرې پرمختګ وکړي، رسمي خبرې اترې پیل شي.

د طالبانو د سوداګرۍ وزارت ویاند اخوندزاده عبدالسلام جواد نن یکشنبه «د کب ۱۲مه» وویل، چې ډېری محصولات پاکستان، هند، متحده عربي اماراتو، چین، بریتانیا، هالنډ، امریکا، فرانسې، استرالیا، عراق، سعودي عربستان او کاناډا ته صادر شوي دي.

د طالبانو د سوداګرۍ وزارت ویاند وايي چې په دغو میوو کې مڼې، انار، انګور، تازه انځر، زردالو، ګېلاس، توت، خټکي، شاه توت، هندواڼې او نورې میوې شاملې دي.

د طالبانو د سوداګرۍ وزارت ویاند دا نه ده په ډاګه کړې چې یادې تازه میوې په کومو لارو دغو هېوادونو ته لېږل شوې دي.

طالبانو د روان ۱۴۰۳ مالي کال لړم میاشت کې اعلان وکړ، چې د افغانستان اوسپنې پټلۍ له لارې ۴۵۲ زره ۳۱ ټنه انتقالات شوي چې له دې جملې ۱۹۵۷ټنه یې صادرات او ټرانزیټ وو.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت مرستیال احمد الله زاهد د دغه وزارت د کلني راپور وړاندې کولو پرمهال ويلي و، چې تېر کال یې افغانستان ته د څه باندې ۸ مېلیارده ډالرو په ارزښت واردات کړي او د ۱.۸ مېلیارده ډالرو په ارزښت یې هم له افغانستان نه توکي صادر کړي دي.

نوموړي ويلي و، چې په وروستي یوه کال کې روسیې ته د افغانستان د صادراتو کچه ۵۴، ترکیې ته ۵۳، ایران ته ۱۹، چین ته ۱۶ او قزاقستان ته ۲،۵ سلنه زیاته شوې ده.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې د یکشنبې په ورځ وویل، چې د دغې خونې مرستیال محمد یونس مهمند پاکستان ته د خپل سفر پر مهال د دغه هېواد د سوداګرۍ فدراسیون له مسوولانو سره د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ترانزیټي ستونزو د حل په موخه کتلي.

د افغانستان د سوداګرۍ او‌پانګونې خونې مسوولانو په دې لیدنه کې د ترانزیټي اسانتیاوو په رامنځته کولو ټینګار کړی.

محمد یونس مهمند په دې لیدنه کې د افغانستان او پاکستان د سوداګرۍ د کمښت لامل د هېوادونو منفي سیاستونه بللي.

نوموړي د پاکستان له لوري د لارو بندول د نړیوالې سوداګرۍ او ګاونډیتوب د اصولو خلاف بللي او د پاکستان د سوداګرۍ فدراسیون له رییس څخه یې غوښتي چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ټرانزیټي لارو د خلاصون په برخه کې له خپل حکومت سره عملي ګامونه واخلي.

همدارنګه د سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستیال په اسلام اباد کې د طالبانو له سفیر سردار احمد شکیب سره لیدنه کې د ترانزیتي اسانتیاوو د رامنځته کولو او د مناسبو حل لارو په اړه هم خبرې کړې دي.

د سوداګرۍ او پانګونې خونې مسوولین په داسې حال کې پاکستان ته سفر کوي، چې له تېرو ۹ ورځو راهیسې د پاکستان له خوا د تورخم دروازه د هر ډول تګ راتګ پر مخ تړل شوې ده.

د تورخم دروازې د خلاصیدو په اړه د طالب او پاکستاني چارواکو ترمنځ څو بې پایلې لیدنې هم شوې دي.

د طالبانو د امربالمعروف او نهی عن المنکر وزارت ویاند سیف الاسلام خیبر په کابل کې یوې خبرې غونډې ته وویل، چې په افغانستان کې د ښځو پر وړاندې محدودیتونه نشته.

نوموړی وایي، یو شمېر هېوادونه او نړیوال ادرسونه د طالبانو د دغه وزارت د نوي قانون په اړه «منفي تبلیغات» کوي.

خیبر د ځینو هېوادونو او سازمانونو هغه راپورونه په کلکه ردوي چې ښځي له محرم پرته سفر او په ځانګړې توګه په کابل کې په ټکسیو کې د سفرکولو اجازه نه لري. هغه وايي، «دا ټول هغه له حقایقو لرې خبرې دي، چې تاسې ټول په دې باندې خبر یاست، دا اوس هم که د کابل په ښار کې احصایه وشي، زما په ګومان تر نارینه وو به د ښځو فیصدي زیاته وي، په داسې حال کې چې په کابل کې داسې ځانګړې سیمې شته چې ښځې خپلې هټۍ لري، سوداګري کوي».

هغه له نارینه پرته د ښځو د سفر په تړاو وویل، « له محرم پرته د ښځو سفر که له اتیا کیلومټره زیات وي بیا د نارینه شتون مهم دی او دا یوه شرعي مساله ده.»

یاد طالب ویاند وايي، په ټولنیز ژوند کې د تګ راتګ پر مهال له ښځو سره د نارینه د شتون اړتیا نشته.

د دغه وزارت ویاند د افغان ښځو د حقونو په اړه د ملګرو ملتونو ټول راپورونه ردوي.

نوموړی وايي، د دې ډلې په واکمنېدو سره د افغانستان په بېلا بېلو ولایتونو کې، د اجباري نکاح، د میرمنو د میراث حقونو او کورني بند څخه د خلاصون په برخو کې ګڼې لاسته راوړنې لري.

یاد وزارت وايي، محتسبانو په تېره میاشت کې ۳۰ قضیو ته رسیده ګي کړې او د لسو اجباري نکاحګانو مخنیوی یې کړی.

د یاد وزارت ویاند وویل، چې په تېرو درې نیمو کلونو کې د څه باندې شپږ زره ښځو د اجباري نکاح مخنیوی شوی.

امربالمعروف د طالبانو تر ټولو جنجالي وزارت دی. ملګري ملتونه، نړیوال سازمانونه او ګڼ هېوادونه د یاد وزارت پر نوي قانون سختې نیوکې لري، خو طالبان وايي، د دغه وزارت نوی قانون د اسلامي او شرعي اصولو له مخې د ټولنې د اصلاح په موخه جوړ شوی.

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد نن یکشنبه د کب پر ۱۲مه له ملي ټلوېزیون سره په مرکه کې وویل چې طالبان په مختلفو هیوادونو کې شاوخوا ۴۰ سیاسي استازولۍ لري او له ډیرو هیوادونو په ځانګړې توګه له ګاونډیو هیوادونو سره سره ښې اړیکې لري.

مجاهد له هېوادونو سره ددې ډلې د اړیکو په تړاو وویل چې له ګڼو هېوادونو سره نامستقیمې اړیکې هم لري، خو دوی غواړي چې دغه اړیکې مستقیمې واوسي څو د اعتماد او تعامل لپاره لاره پرانیزي.

هغه د اړیکو په برخه کې د اسلامي شریعت رڼا کې ډیپلوماسي او ځینې نور مسایل یاد کړل، خو ویې ویل، چې دوی داسې شرایط نه وړاندې کوي، چې مقابل اړخ ته د منلو وړ نه وي، «افغانستان هیڅ داسې شرط نه وړاندې کوي، چې نورو هېوادونو ته د منلو وړ نه وي، دا تعامل یواړخیز نه کیږي، ځینې هېوادونه داخلي ستونزې او نزاکتونه لري، چې هلته داخلي قوانین او نور مسایل یې پر وړاندې خنډ دي، دا هغوی ستونزه ده».

مجاهد په دې مرکه کې وویل، چې د سیمې له هېوادونو سره یې ښه تعامل ایجاد کړی او له اسلامۍ نړۍ سره د «اخوت فضا» ښه ساتل شوې ده، خو د اروپايي هېوادونو په برخه کې یې وویل، چې هلته د ذهنیت بدلول یوڅه وخت غواړي. هغه زیاته کړه، « له ځینو اروپايي او غربي هېوادونو سره چې په افغانستان کې اشغال کې پاتې شوي، ډېره اسانه نه ده چې هلته ذهنیتونه زر بدل کړو او قناعت ورکړو، خو کار پرې ډېر شوی او د تماس لارې جوړې شوې دي».

د طالبانو ویاند ادعا وکړه، چې ټول اروپايي هېوادونه له دوی سره تعامل ته لېواله دي، خو امریکا یې پر وړاندې خنډ ده.

مجاهد زیاته کړه، « اروپايي هېوادونه زموږ په نظر ټول لیوال دي خو هغوی له امریکا سره خپل تړونونه او ځینې نزاکتونه لري، له هغې وجې دوی د امریکا ټنډې ته ګوري، یا ځینې نور هېوادونه چې رسمي تعامل کې دي له موږ سره خو اعلان یې نه کوي، هغوی هم له هغو هېوادونو سره خپل نزاکتونه لري».

هغه دا ادعا هم وکړه چې متحده ایالات او ځینې لویدیز هیوادونه لا هم د طالبانو په وړاندې «جګړه ییز ذهنیت» لري او دوی نشي کولی له طالبانو سره تر هغه وخته اړیکې وپالي چې دا ذهنیت بدل نه شي.

د طالبانو ویاند ټینګار کوي، چې دوی لوېدیزو هېوادونو ته ډاډ ورکړی، چې د افغانستان خاوره به د دوی پر ضد نه کارول کېږي او د دوی د سفارتونو او دیپلوماتیکو ماموریتونو امنیت به تامینېږي.
د هغه په ​​وينا، طالبانو په وار وار له امريکا او اروپا غوښتي، چې په افغانستان کې خپل سفارتونه پرانيزي او طالبانو ته اجازه ورکړي، چې په يادو هېوادونو کې ډيپلوماتيکې استازولۍ ولري.

ذبیح الله مجاهد د مرکې په یو بله برخه کې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ وروستۍ څرګندونې، چې له طالبانو پوځي تجهیزات بېرته اخلي او په بګرام اډه کې چینايي پوځیان دي، ناسمې وبللې او ویې ویل چې هېڅ چینايي په افغانستان کې حضور نه لري.

هغه وویل چې د ټرمپ څرګندونې «احساساتي» وې او ټینګار یې وکړ چې د طالبانو له خوا نیول شوي پوځي تجهیزات د «جګړې د غنیمت» په توګه نیول شوي دي.

مجاهد همداراز د هغو چورلکو مسالې ته هم اشاره وکړه چې د پخواني حکومت له نسکورېدو وروسته تاجکستان او ازبکستان ته لېږدول شوې وې او ویې ویل چې طالبانو په وار وار د ازبکستان له حکومته غوښتي چې دغه چورلکې بېرته ورکړي.

هغه وویل: « کېدای شي امریکا په دې برخه کې پر ازبکستان فشار راوړی وي، خو دا چورلکې د افغانستان دي او موږ لا هم هغه بیرته غواړو».

په افغانستان کې د پخواني حکومت له نسکورېدو وروسته، د تاجکستان او ازبکستان چارواکو د ۲۰۲۱ کال د اګست په ۱۵مه اعلان وکړ چې د افغانستان د وسله والو ځواکونو ۲۲ پوځي الوتکې او ۲۴ چورلکې د دغو هېوادونو هوايي حریم ته ننوتلې دي.