د ماډرن ډيپلوماسي مقاله؛ د طالبانو تر واکمنۍ لاندې د افغانستان ناڅرګند راتلونکی

عبدالسلام ضعیف په دې اړه په خپل اېکس کې لیکلي: «زېلېنسكي د اروپا او امریکا دګټو لپاره خپل جنت غوندې، غني او پرمختللی هېواد د جنګ په لوخړو کنډ کپر او د هغوی خیرات ته ځان محتاجه کړ، نن یې نتیجه دا شوه، چې دسپینې ماڼۍ څخه حقیر رانده وترټل شو، دغه واقعه هغو کسانو ته چې د امریکا په دوستۍ زړه تړي ښه د عبرت درس دی».

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي تېره ورځ د امریکا له ولسمشر ډونالډ ټرمپ سره د ترخو خبرو له تبادلې وروسته له متحده ایالاتو سره د معدني تړون له لاسلیک کولو پرته له سپینۍ ماڼۍ څخه ووت او برېتانیا ته روان شو.

ټرمپ د نوموړي له تګ وروسته وویل، چې زېلېنسکي سپینې ماڼۍ ته بې احترامي وکړه، او د سولې خبرو ته اماده نه دی.

زېلېنسکي له دغه لفظي شخړې وروسته پر اېکس ولیکل: «له امریکا څخه، ستاسو د ملاتړ لپاره مننه، د دې لیدنې لپاره مننه. له کانګرس او د امریکا له خلکو څخه مننه. اوکراین عادلانه او تلپاتې سولې ته اړتیا لري او موږ په سمه توګه دا کار کوو.»

دا ناسته د ولسمشر په رسمي دفتر کې د ښکاره دوښمنۍ یوه حیرانوونکې ننداره وه.

د ټرمپ د سولې هڅو زېلېنسکي مجبوره کړ، چې یوې موافقې ته ورسېږي چې امریکا د اوکراین له ارزښتناکو منرالونو سره لېوالتیا پیدا کړي او د امریکا د مشر په شرایطو د جګړې لپاره د ډېپلوماټیک حل په لور یې وهڅوي، خو د اوس لپاره دا هڅه هم ناکامه شوه.

د اسوشیټېډ پرېس د راپور له مخې، دغه شکایت د جمعې په ماسښتن ثبت شوی دی.

شکایت کوونکي د هغه بندیز لغوه کول غواړي، چې ۸۷۵ زره کډوالو ته یې امریکا متحده ایالاتو ته د ننوتلو اجازه ورکوله.

دغه پناه‌ غوښتونکي د اوکراین، افغانستان، کیوبا، هایټي، نیکاراګوا، او وینزویلا هېوادونو څخه دي.

د ټرمپ حکومت د هغو قانوني لارو لغوه کول پیل کړي، چې پناه‌ غوښتونکو امریکا ته د داخلېدو اجازه ورکوي.

همداراز د ټرمپ نوی حکومت غواړي، د خپلو انتخاباتي ژمنو د عملي کولو لپاره میلیونونه هغه کسان له هېواد څخه وباسي، چې په ناقانونه ډول په امریکا کې ژوند کوي.

په دغو شکایت‌کوونکو کې ۶ تنه هغه پناه‌غوښتونکي دي، چې په قانوني توګه امریکا ته داخل شوي او دوه نور امریکایان دي چې د کډوالو ملاتړ کوونکي دي.

دا شکایت د "بشري حقونو لومړیتوب" په نوم سازمان له‌خوا د ماساچوست فډرالي محکمې ته وړاندې شوی او د شکایت یوه کاپي یې مخکې له مخکې اسوشیېټېډ پرېس ته سپارل شوې ده.

شکایت کوونکي دا حق لري، چې د بشري امتیاز د مودې تر ختمیدو په امریکا کې پاتې شي، خو حکومت د پناه‌ غوښتنې ویزو او نورو هغو غوښتونو د پروسس مخه نیولې، چې د دوی د اوږدمهاله اقامت سبب کېدای شي.

د شکایت کوونکو په ډله کې یوه اوکراینۍ جوړه د مکسیم او ماریااو عمر شامل دي، چې له ۱۸ کلونو ډېر یې د امریکا له پوځ سره په افغانستان کې کار کړی دی.

کایل وارنر چې په واشنګټن کې یو ډاکټر او پانګه‌وال دی او د لسګونو وینزویلايي پناه‌ غوښتونکو مالي ملاتړ یې کړی، اسوشیېټېډ پرېس ته ویلي: «دوی هېڅ ناقانونه کار نه‌دی کړی، دوی د قانون پیروي کړې، دا یوه لویه بې‌عدالتي ده..»

د دې پروګرام لغوه کېدل د هغو پناه‌ غوښتونکو لپاره جدي ننګونې رامنځته کړي، چې د امریکا متحده ایالاتو ته د خپل امنیت د خوندي ساتلو لپاره راغلي دي.

دغه اقدام د کډوالۍ قانوني لارې محدودې کړي او ډېر پناه‌ غوښتونکي یې له نامعلوم برخلیک سره مخ کړي دي.

د امریکا د کډوالۍ قانون له مخې، د کورني امنیت وزیر دا صلاحیت لري، چې ځینو کسانو ته چې د امریکا تابعت نه لري «مشروطه ازادي) ورکړي، ترڅو د ځانګړو دلایلو له مخې، امریکا ته د لنډې مودې لپاره داخل یا پاتې شي.

ټرمپ د خپل کار په لومړۍ ورځ د مشروطې ازادۍ د دغه پروګرام د بندولو امر وکړ.

ټرمپ په هماغه ورځ، چې خپلې دندې ته بېرته ستون شو، د "ازادۍ مشروط پروګرامونو" د پای ته رسولو امر ورکړ.

پر کډوالۍ د ټرمپ د بندیزونو تګلارې نه یوازې د زرګونو افغان کډوالو ژوند اغېزمن کړی؛ بلکې د امریکا نړۍوالو بشري ژمنو ته یې هم زیان رسولی.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند شفقت علي خان ویلي: "امریکا د بیا مېشتېدنې پروسه وځنډوله، نو موږ په دې اړه نور وضاحت ته انتظار یو".

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له بیا واکمنېدو وروسته د هغو افغانانو لپاره د بیا مېشتېدنې پروګرام وځنډاوه، چې د ۲۰۲۱ کال تر وتلو مخکې یې له امریکایي ځواکونو سره کار کړی او یا یې د بشري حقونو په فعالیتونو کې لاس درلود.

دغه تعلیق دا مهال په پاکستان کې د شاوخوا دوه زره او پنځه سوه افغانانو د پروسس او ځای پر ځای کولو بهیر ګډوډ کړی، چې ډېری یې د طالبانو د رژیم پر مهال د خپلو پخوانیو اړیکو له امله د ځورونې له ګواښ سره مخ دي.

تېره اوونۍ د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار د هغو افغانانو د اخراج احتمال ته اشاره وکړه، چې نور امریکا ته د تللو شرایط نه پوره کوي.

د ۲۰۲۳ کال په نومبر کې پاکستان د بې اسنادو بهرنیانو پر ضد عملیات پیل کړل، چې له هغه وخت راهیسې له ۸۱۵,۰۰۰ څخه ډېر افغانان بېرته هېواد ستانه شوي دي.

له دې سره پاکستان، د ولسمشر ډونالډ ټرمپ هغه غوښتنه چې په افغانستان کې پرېښودل شوې امریکایي پوځي تجهیزات بېرته ترلاسه کړي، په علني توګه نه ده منلې.

پاکستان خبرداری ورکړ، چې پرېښودل شوې وسلې په پاکستان کې د ترهګرو له خوا کارول کېږي.

ښاغلي خان وویل، "نړۍواله ټولنه باید د دې ستونزې په حل کې مرسته وکړي."

پاکستان له ډېرې مودې دا اندېښنه لري، چې په ۲۰۲۱ کال کې له افغانستانه د امریکایي ځواکونو له وتلو وروسته د متحده ایالاتو پاتې شوې وسلې په پاکستان کې د ترهګرو له خوا کارول کېږي.

ښاغلي خان وویل، "د امریکا له خوا د پاتې شویو وسلو پوښتنه د یو ځانګړي دلیل لپاره زموږ جدي اندېښنه ده، هغه دا چې دا وسلې د ترهګرو له خوا په پاکستان کې د بریدونو لپاره کارول کېږي."

ښاغلي خان وویل، اسلام آباد دا مسله له امریکایي چارواکو سره راپورته کړې.

ولسمشر ټرمپ د خپلې دویمې دورې له پیلولو سمدستي وروسته د دې مسلې په اړه بحث بیا پیل کړ او د شاوخوا ۷ میلیارد ډالرو اټکل شوې شتمنیو دغه وسلې چې پکې مخابراتي وسایل او زغره وال موټر هم شامل دي، د بېرته ترلاسه کولو غوښتنه وکړه.

د ۷ میلیاردو ډالرو په ارزښت دغه وسلې پر هغو وسلو سربېره دي، چې افغان ځواکونو ته ورکړل شوې وې.

د دې وسلو د بیا ترلاسه کولو یا بې طرفه کولو لوژستیکي او ډیپلوماټیک پېچلتیاوې د پام وړ خنډونه وړاندې کوي.

سربېره پر دې، طالبانو د امریکا غوښتنې رد کړې او پر ځای یې د داعش خراسان سره د مبارزې لپاره د نورو پرمختللو وسلو غوښتنه کړې، چې د سیمې امنیت یې نور هم پېچلی کړی دی.

په داسې حال کې چې پاکستان د دې وسلو په اړه اندېښنې شریکوي، د ښاغلي ټرمپ له دریځ سره د نږدې اړیکو په اړه محتاط پاتې دی.اندیښنه لري چې دا مسله نوره هم پراخه شي.

ځیني ​​شنونکي اټکل کوي، چې واشنګټن ممکن حتی د هارډویر د بېرته ترلاسه کولو لپاره نظامي ښکېلتیا هم په پام کې ونیسي.

ولسمشر ټرمپ څو ورځې وړاندې د وینا پر مهال د طالبانو په ولکه کې د پوځي شتمنیو د بېرته ترلاسه کولو لپاره د یوې ستراتیژۍ غوښتنه وکړه.

ښاغلي خان وویل، "هغه څه چې د افغانستان او متحده ایالاتو ترمنځ کېږي، د دوو خپلواکو هېوادونو مسله ده،" ښاغلي خان وویل، د مخ په زیاتېدونکي امنیتي ګواښ د نړۍوال حل لپاره د پاکستان د بې طرفه پاتې کېدو اراده په ګوته کوي.

په کراچۍ کې د سویلي افريقا او انګلنډ کرېکټ لوبډلو ترمنځ د نن لوبې پچه انګلنډ وګټله او لومړۍ يې د توپوهنې پرېکړه وکړه.

انګلنډ لوبډلې په ۳۸.۲ اور کې د خپلو ټولو لوبغاړو په سوځېدو ۱۸۰ مندې هدف وټاکه.

سویلي افريقا لوبډلې دغه هدف د خپلو دوو لوبغاړو په سوځېدو په ۲۹.۱ اور کې پوره کړ او بريا يې خپله کړه.

که انګلنډ دغه لوبه په لوړ توپير له سویلي افريقا ګتلې وی، نیمه پايلوبې ته د افغانستان د تګ فیصدي ډېرېده.

اوس مهال نیوزيلنډ، هند، سویلي افریفا او اسټرالیا د اتلانو جام نيمه پايلوبو ته لاره پيدا کړې.

د افغانستان کرېکټ ملې لوبډلې په لومړي ځل د کرېکټ ۸ غوره لوبډلو (اتلانو جام) سیاليو کې برخه لرله.

د دې سياليو له الف ګروپ نیوزيلنډ او هند لوبډلې نیمه پايلوبي ته لاړې، پاکستان او بنګلدېش له لوبو بهر شول.

پاکستان او بنګلدېش په دوو – دوو سیاليو کې ماتې خوړلې او د دوی ترمنځ یوه لوبه د باران له کبله لغوه اعلان شوه.

له بي ګروپ سويلي افريقا او اسټراليا نيمه پايلوبو ته لاړل، افغانستان او انګلنډ له لوبو بهر شول.

د بي ګروپ سيالۍ د بارانونو له کبله حساس پړاو ته ولاړې.

افغانستان په لومړۍ سیالۍ کې له سويلي افريقا ماتې وخوړه، په دویمه لوبه کې يې قوي لوبډله انګلنډ ماته کړه او له اسټرالیا سره سیالي يې د باران له کبله لغوه شوه.

د اسټرالیا او سويلي افريقا یوه لوبه هم د باران له کبله مساوي اعلان شوه.

کرېکټ شنوونکي په دې سيالیو کې د افغانستان ګډون او انګلنډ ته ماتې ورته کول له لاسته راوړنو ډک يادوي.

دغه سيالیو کې افغان لوبغاړو نوي تاريخونه جوړ کړل او یو شمېر نویو لوبغاړو په کې تجريبې زياتي کړي.

د مارچ میاشتي په نهمه نېټه به د اتلانو جام پايلوبه تر سره شي.

د دغې ډلې د سترې محکمې په خبرپاڼه کې راغلي، چې د جوزجان ولایت د محکمې د پرېکړې له مخې یې دوه ورځې وړاندې د پنځو ښځو په ګډون ۱۳ کسانو ته د «زنا او نامشروع اړېکو» په جرم په عام محضر کې سزا ورکړه.

سترې محکمې یاد کسان مجرمین او تورن یاد کړي او ویلي یې دې چې د بدني سزا ورکولو ترڅنګ یې شپږ کسان په درې کاله، پنځه کسان په څلور کاله او دوه کسان یې په درې کاله بند محکوم کړي دي.

سره له دې چې په عام محضر کې خلکو ته د بدني سزاګانو ورکولو له امله په طالبانو ډیري نیوکې کیږي، خو دې ډلې په تېرو یوه اونۍ کۍ په خوست، نیمروز، غزني او تخارو ولایتونو کې د ښځو په ګډون ۳۸ کسان په عام محضر کې په دورو وهلي دي.

طالبان ادعا کوي، چې د شرعي حکمونو او د خپل مشر ملا هبت‌الله د امر او لارښوونې له مخې خلکو ته په عام محضر کې سزاوې ورکوي.
د دې ډلې ستره محکمه وايي، دوی په عام محضر کې خلکو ته ځکه سزاګانې ورکوي، چې ننداره کوونکو ته د «عبرت» سبب وګرځي او په افغانستان کې د جرمونو د مخنیوي لپاره د داسې سزاګانو ورکول اړین دي.