مصري چارواکی: د غزې د بیارغونې پلان چمتو دی
د مصر د بهرنیو چارو وزیر وایي، چې د غزې د بیارغونې پلان چمتو دی او د مارچ په څلورمه به د عربي هېوادونو بېړنۍ غونډې ته وړاندې شي.
د مصر د بهرنیو چارو وزیر وایي، چې د غزې د بیارغونې پلان چمتو دی او د مارچ په څلورمه به د عربي هېوادونو بېړنۍ غونډې ته وړاندې شي.
عربي هېوادونو د غزې د کنټرول او د فلسطینیانو د بیا مېشتېدو په اړه د متحده ایالاتو د ولسمشر ډونالډ ټرمپ پلان رد کړ.
د ټرمپ پلان چې د فېبرورۍ په څلورمه په غزه کې د اسراییل او حماس تر منځ د یوه نازک اوربند په ترڅ کې اعلان شو، فلسطینیان او عربي هېوادونه یې په غوسه کړل او د امریکا د لسیزو ډېپلوماسي یې د دوو دولتونو په حل باندې متمرکزې کړې.
د مصر د بهرنیو چارو وزیر په وینا، د دغه هېواد د بیارغونې پلان به په بشپړ ډول مصري یا عرب نه وي، بلکې نړۍوال ملاتړ او تمویل به ترلاسه کړي، ترڅو بریالی پلی شي.
نوموړي د مدیترانې په برخه کې د اروپايي اتحادیې له کمیشنر دوبراوکا سویکا سره په یوه خبري ناسته کې وویل: "کله چې په راتلونکي عربي سرمشریزه کې دا پلان تصویب شي موږ به له لویو مرسته کونکو هېوادونو سره ژورې خبرې وکړو."
د اوربند د دویم پړاو په اړه د پوښتنې په ځواب کې د مصر د بهرنیو چارو وزیر وویل، چې دغه هېواد به د اوربند د ټینګښت او د دویم پړاو د خبرو اترو د پیل لپاره خپلو جدي هڅو ته دوام ورکړي.
هغه د جنورۍ په میاشت کې د لاسلیک شوي اوربند په خوندي توګه د عملي کولو پر اهمیت ټینګار وکړ او د هغې د سم تطبیق په برخه کې یې خپله ژمنه بیا تکرار کړه.
نوموړي همداراز زیاته کړه: "لومړنى پړاو په برياليتوب سره پاى ته ورسېد او اوس موږ بايد د دويم پړاو خبرو اترو ته ولاړ شو، چې د اوربند د دوام لپاره کليدي دی."
خو اوس وضعیت بدل شوی دی. د بشار الاسد له سقوط وروسته او د سوریې په جنوب کې د روسیې د شوروي پېر طرطوس سمندري اډې څخه ۶۰ کیلومتره لرې پخواني یاغیان اوس ددې اډې د دروازو ساتونکي دي.
په زرغون یونیفورم ملبس ساتونکي اوس له اډو نه د بهر تلونکو روسي کاروانونو ساتنه کوي.
دوی تېره اونۍ د رویټرز له خبریالانو سره په دې سیمه کې خبرې وکړې. یوه ساتونکي وویل، « دوی [روسي پوځیان] باید موږ ته مخکې له دې چې ووځي، خبر راکړي».
د دغو اډو راتلونکی چې د روسیې لپاره په منځني ختیز او افریقا کې مهمې دي، اوس د سوریې موقت ولسمشر احمد شرع په لاس کې دی. هغه غواړي چې د اسد حکومت پرمهال د طرطوس او حمیمیم لاسلیک شوی تړون بیا وګوري، خو داسې ښکاري چې روسیه په بشپړ ډول له دې اډوڅخه نه شړي.
په بدل کې داسې برېښي، چې نوموړی د دې اډو پرځای ډيپلوماتیکه ښکیلتیا او مالي جبران وغواړي.
روسیه په سوریه کې له اووه لسیزو زیاته دخیله پاتې شوې، په ځانګړې توګه له۲۰۱۵ کال وروسته یې د اسد رژیم په پاتې کېدا کې مهم رول درلود.
رویټرز له اتو سوریايي او روسي ډیپلوماټیکو سرچینو سره خبرې کړې، چې د لومړني لوړ پوړي ملاقات جزئیات پکې شریک شوي، چې د شرع او د ولادیمیر پوتین د استازي ترمنځ ترسره شوی و.
د روسیې له خوا د سون توکو، وسلو او غنمو د بیا عرضه کولو غوښتنه ممکن د سوریې لپاره د ژغورنې یوه لاره وي.
د واشنګټن انستیتیوت یوې غړې انا بورشچفسکایا وویل، « مسکو لا هم سوریې ته څه ورکوي، او دا دومره ځواکمنه او ژوره ده چې نه شي کولای له پامه وغورځول شي، روسیه د دمشق حکومت ته اړتیا لري چې د خپلو ګټو ساتنه وکړي».
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د سوریې په اړه ډیر څه نه دي ویلي، خو هغه له روسیې سره خپلې اړیکې بیا رغولې دي. د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاند وویل، د اسد له سقوط سره، د سوریې لپاره فرصت دی « چې نور د ایران یا روسیې له تسلط څخه خلاص شي».
خو د امریکا متحد اسراییل غواړي چې روسیه د ترکیې پر وړاندې یو قوي ملاتړی پاتې شي.
د جنورۍ پر۲۹مه د دمشق په غونډه کې شرع د اسد پر حکومت د روسیې د پورونو لغو کولو غوښتنه وکړه. د سوریې د بهرنیو چارو وزیر وویل چې اوس سوریه تر ۲۰-۲۳ میلیاردو ډالرو پورې بهرني پورونه لري.
په دې درې ساعته غونډه کې د سوریې چارواکو د اسد د راستنېدو موضوع مطرح کړه، خو یوازې په پراخو ټکو کې یې وویل، چې دا د اړیکو بیا جوړولو لپاره کومه ستره ستونزه نه ده.
د روسیې چارواکي نه غواړي اسد تسلیم کړي او په دې اړه یې وویل چې روسیه د خپل اوږدمهاله اتحاد دوام غواړي.
شرع د سوریې د هغو پیسو بیرته راګرځولو غوښتنه وکړه چې د اسد له خوا په مسکو کې سپما شوې، خو د روسیې استازو دا مساله رد کړه.
د روسیې د بهرنیو چارو وزارت د دې موضوع په اړه کومه تبصره ونه کړه. د کریملین ویاند دیمیتري پسکوف وویل، دوی له سوریې سره خپل تماسونه جاري ساتي.
د روسیې پخواني مشاور سرګي مارکوف وویل چې د روسیې لپاره وضعیت ښه دی. هغه زیاته کړه، « د سوریې نوي چارواکي روسیه د دښمن په توګه نه ویني، خو روسیه باید د سوریې حکومت لپاره څه په بدل کې وکړي».
پوتین د دسمبر په میاشت کې د دې اډو لپاره وړاندیز وکړ، چې د بشري مرستو رسولو لپاره وکارول شي، خو د ملګرو ملتونو د سرچینو له مخې، د دې اډو له لارې کومه مرسته نه ده لیږدول شوې.