حماس: د غزې له مدیریت څخه ګوښه‌کېدو ته چمتو یو

سپینې ماڼۍ د بهرنیو چارو او خزانې ریاستونو ته لارښوونه کړې، چې د بندیزونو هغه نوملړ جوړ کړي چې کېدای شي لرې شي.

د متحده ایالاتو چارواکي پلان لري، چې له مسکو سره د اقتصادي او سیاسي اړیکو د ښه کولو لپاره د یوې پراخې ستراتیژۍ د یوې برخې په توګه د روسیې له استازو سره په راتلونکو خبرو کې له دې نوملړ څخه کار واخلي.

سرچینې وایي، چې د بندیزونو چارواکي اوس د یو وړاندیز مسوده چمتو کوي څو د ځانګړي روسي اشخاصو او ادارو په ګډون په اولیګارچ محدودیتونه لرې کړي.

ټرمپ په چټکۍ سره د روسیې په اړه د متحده ایالاتو پالیسي بدله کړه.

هغه د فېبرورۍ په ۱۲مه د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین ته ټلیفون وکړ او بیا یې د امریکا استازي واستول، چې په سعودي عربستان او ترکیه کې له روسي چارواکو سره وګوري.

دا په داسې حال کې ده، چې د جنورۍ په میاشت کې ټرمپ خبرداری ورکړی و، چې که مسکو د جګړو د پای ته رسولو په اړه خبرې و نه مني، نو پروړاندې به یې بندیزونه زیات کړي.

خو اوس د نوموړي د ادارې غړو له هغه وخت راهیسې د اقتصادي محدودیتونو لرې کولو امکان منلی دی.

د خزانې وزیر سکاټ بیسنټ د فېبرورۍ په ۲۰ د بلومبرګ ټلویزیون سره په مرکه کې وړاندیز وکړ، چې روسیه کولی شي د خبرو اترو د تګلارې په اساس بندیزونه لرې کړي.

ټرمپ د فېبرورۍ په ۲۶ خبریالانو ته وویل، چې د بندیزونو نرمول یو انتخاب پاتې دی.

سره له دې چې روسیه د نظامي لګښتونو او صنعتي تولید د زیاتوالي له لارې د جګړې وخت او اقتصاد ساتلو وړتیا لري، کارپوهان وايي چې دا زیان منونکي پاتې دي او د لوېدیځ مرستې ته اړتیا لري.

کرملین د اقتصادي همکاریو په ځانګړې توګه د ځمکې په نادره فلزاتو کې لېوالتیا ښودلې.

پوتین په دې وروستیو کې په دې برخه کې له امریکا سره د احتمالي همکارۍ وړاندیز وکړ.

ټرمپ له اوکراین سره د معدنونو د معاملې غوښتنه هم کړې، چې د لیتیم او د ځمکې د نایاب فلزاتو د پام وړ زیرمې لري.

ټرمپ د دوشنبې په ورځ (د مارچ ۳مه) د ټروټ ټولنیزې شبکې له لارې په یوه پیغام کې ویلي، چې امریکا به دا وضعیت د اوږدې مودې لپاره ونه‌شي‌ زغملای.

نوموړي لیکلي دي: «دا تر ټولو بد بیان و چې له زېلېنسکي څخه مطرح شوی دی. امریکا به دا وضعیت د اوږدې مودې لپاره ونه‌شي‌ زغملای.»

د امریکا ولسمشر څرګنده کړې، زېلېنسکي چې ترڅو د امریکا له ملاتړ څخه برخمن وي، د سولې غوښتونکی نه‌دی.

زېلېنسکي تر دې مخکې ټینګار کړی و، چې د روسیې او اوکراین ترمنځ د جګړې پای ته رسېدو لپاره یوې هوکړې ته رسېدل به وخت ونیسي او له اوکراین څخه یې د واشنګټن د ملاتړ په تړاو وویل: «فکر کوم چې زموږ اړیکې به له متحده ایالاتو سره دوام ولري.»

هغه د دوشنبې په ورځ په خپلې اېکس‌پاڼه کې وویل : «البته، موږ د امریکا اهمیت درک کوو او د متحده‌ایالاتو له ملاتړ څخه مننه کوو. داسې ورځ به نه وي چې مونږ یې قدرداني نه وي کړي.»

د اوکراین ولسمشر له ټرمپ سره تر کړکېچنې ناستې یوه ورځ وروسته ویلي و، چې دوی له روسیې سره د جګړې ختمېدو لپاره «عادلانه او تلپاتې سوله» غواړي او له امنيتي تضمین پرته د اوکراین لپاره اوربند خطرناک دی.

زېلېنسکي دا څرګندونې داسې مهال کوي، چې د امریکا متحدینو پر نوموړي فشار ډېر کړی څو د متحده‌ایالاتو ولسمشر پر وړاندې په خپل چلند کې بدلون راولي.

له دې فشارونو سره سم، د اوکراین ولسمشر په خپل بیان کې له نړۍوالو شریکانو سره پر ګډې همکارۍ او د جګړې د پای ته رسېدو پر هڅو ټینګار کړی دی.

نوموړي په دغه بیان کې ټینګار کړی، چې اوکراینیان په جدي ډول د سولې غوښتونکي دي او زیاتوي: «جګړه د ښارونو د ویجاړېدو او د خلکو د وژل کېدو لامل ګرځي. مونږ اړتیا لرو چې دغه جګړه پای ته ورسوو او د خپلو خلکو لپاره امنیت خوندي کړو.»

د اوکراین ولسمشر دا څرګندونې داسې مهال کوي، چې درې ورځې مخکې د نوموړي او د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ترمنځ له روسیې سره د اوربند په تړاو د دواړو ولسمشرانو لفظي شخړه تر خپګان او ان له سپینۍ ماڼۍ څخه د هغه تر پرېښودو ورسېده.

د عرب لیګ یوې سرچینې د نوم د نه ښودلو په شرط اې اېف پي ته ویلي، پرته له دې چې د غزې ۲.۴ میلیون اوسېدونکي بې ځایه شي، وزیرانو د جنګ ځپلې سیمې د بیارغونې لپاره د عرب پلان په اړه "د تیاري او مشورتي" غونډه جوړه کړه.

سرچینې وویل، چې غونډه د رسنیو پر وړاندې وتړل شوه او زیاته یې کړه، چې دا پلان به "د تصویب لپاره د سې شنبې په سرمشریزه کې عربي مشرانو ته وړاندې شي."

له غونډې مخکې د مصر د بهرنیو چارو وزیر بدر عبداللطي د اردن، بحرین، تونس، عراق او یمن له عربي سیالانو او همدارنګه د فلسطین له لوړپوړو ډیپلوماتانو سره جلا جلا کتنې وکړې.

د مصر د بهرنیو چارو وزیر عبداللطي په غزه کې د فلسطینیانو بې ځایه کېدو پرته "د بیارغونې د ژر تر ژره پروژو سره د پرمختګ" غوښتنه وکړه.

ټرمپ هغه مهال نړۍواله غوسه راوپاروله کله چې هغه د متحده ایالاتو لپاره د غزې تړانګې "ترلاسه کولو" او د "منځني ختیځ رویرا" ته د بدلولو پلان وړاندې کړ، په داسې حال کې چې فلسطینیان یې مصر او اردن ته کډه کولو ته اړ کړل.

دغه پلان عربي هېوادونه په مخالفت کې متحد کړي دي، چې ریاض تېره میاشت د عربي مشرانو د مشورتي غونډې کوربه و، چې د "فلسطین د ملاتړ لپاره د ګډو هڅو" په اړه بحث وکړي.

عبداللطي د یکشنبې په ورځ په قاهره کې په یوه خبري کنفرانس کې وویل، د غزې د بیارغونې پلان چمتو دی او د تصویب لپاره به په قاهره کې د عربي هېوادونو مشرانو ته وړاندې شي.

اوس داسې ښکاري، چې ټرمپ به په دې وروستیو کې د خپل پلان په اړه دریځ نرم کړي.

عون له دغه سفر وړاندې په خپل اېکس لیکلي: "زه د لوی امید سره خبرو ته سترګې په لار یم چې زه به یې نن ماښام د ولیعهد شهزاده محمد بن سلمان سره وکړم."

هغه هیله څرګنده کړه، چې دا خبرې اترې به د راتلونکو لیدنو لپاره "لار هواره کړي" چېرې چې د دواړو هېوادونو ترمنځ دوه اړخیز تړونونه لاسلیک شي.

عون د بهرنیو چارو له وزیر یوسف راجي سره یوځای ریاض ته ولاړ.

عون د لبنان د پوځ پخوانی مشر وو او څو میاشتې وروسته له هغه چې لبنان له اسراییل سره په جګړه کې ښکېل شو، نوموړی د جنوري په میاشت کې ولسمشر وټاکل شو او د هغه ټاکنه په سیمه ییزه او نړۍواله کچه د تود هرکلي سره مخ شوه.

ولسمشر له دې مخکې اعلان کړی و، چې بهر ته به یې لومړی رسمي سفر سعودي عربستان ته وي او له اشرق الاوسط سره په یوه وروستۍ مرکه کې عون د لبنان او سلطنت پر تاریخي اړیکو ټینګار وکړ.

لکه څنګه چې د دواړو هېوادونو اړیکې په تېرو کلونو کې د حزب الله او د مخدره توکو په قاچاق او د یمن حوثیانو ته د مرستې په برخه کې د رول له امله خرابې شوې، عون وویل چې هغه هیله لري چې دا به ترمیم شي.

دغې رسنۍ د دوشنبې په ورځ (د مارچ ۳مه) د تاجکستان د اوبو او انرژۍ وزیر جمعه دلېر په حواله ویلي، چې په تاجکستان او قرغزستان کې د کاسا ۱۰۰۰ پروژې د رغونې چارې بشپړې شوي او زیاتوي، چې په پاکستان کې هم د دغې پروژې چارې په چټکۍ سره روانې دي.

په راپور کې دغه راز د دلېر په حواله ویل شوي، چې د کاسا ۱۰۰۰ د قوي برېښنا د لېږد مزي پروژه چې تاجکستان او قرغزستان له افغانستان او پاکستان سره نښلوي، په ۲۰۲۷ کال کې به ګټې‌اخیستنې ته وسپارل شي.

د اېنټرفاکس په راپور کې راغلي، په وروستیو کلونو کې د دغې پروژې اصلي ننګونې د پراختیایي شریکانو له لوري د افغانستان برخې لپاره د مالي لګښتونه درېدلي وو او په وینا یې، تر یو لړ مذاکراتو وروسته پر مخ پرتې ننګونې حل شوي او دمګرۍ په دغه هېواد کې د یادې پروژې د رغونې چارې روانې دي.

څه موده مخکې د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان برېښنا شرکت رییس هم ویلي و، چې د کاسا-۱۰۰۰ پروژې پاتې چارې بیا پیل شوي او د دوو کلونو په موده کې به بشپړې شي.

د کاسا-۱۰۰۰ پروژه له منځنۍ اسیا څخه سوېلي اسیا ته برېښنا لېږدوي او د اسیا په کچه یوه لویه پروژه بلل کېږي.

دا پروژه په ۲۰۱۶ کال په تاجکستان کې د سیمه‌ییزو هېوادونو د مشرانو په ګډون پرانېستل شوه او تمه کېده، چې د ۲۰۲۲ کال تر مارچ پورې بشپړه شوې وای.

د کاسا-۱۰۰۰ د برېښنا د لېږد مزي د ۵۰۰ کیلوواټه برېښنا په لرلو د افغانستان له اوو ولایتونو تېرېږي او پاکستان ته لېږدول کېږي.